Coelhorst

Plaats
Buurtschap
Amersfoort
Eemland
Utrecht

coelhorst_bord_hoogland-west.jpg

In ambtelijke stukken wordt het groene gebied tussen Eem en Bunschoterstraat Hoogland-West genoemd. Cultuurhistorisch, geografisch en maatschappelijk gezien betreft dat de laatste overgebleven buurtschappen van Hoogland: Coelhorst en Zeldert.

In ambtelijke stukken wordt het groene gebied tussen Eem en Bunschoterstraat Hoogland-West genoemd. Cultuurhistorisch, geografisch en maatschappelijk gezien betreft dat de laatste overgebleven buurtschappen van Hoogland: Coelhorst en Zeldert.

Hoogland-Coelhorst-MSD-20110302-227735.jpg

Bijna het hele grondgebied van de voormalige gemeente Hoogland is opgeslokt door de Vinexwijken van groeistad Amersfoort. Gelukkig ligt buurtschap Coelhorst met Zeldert nog als vanouds in het groene gebied tussen Eem en Bunschoterstraat. Houden zo!

Bijna het hele grondgebied van de voormalige gemeente Hoogland is opgeslokt door de Vinexwijken van groeistad Amersfoort. Gelukkig ligt buurtschap Coelhorst met Zeldert nog als vanouds in het groene gebied tussen Eem en Bunschoterstraat. Houden zo!

Hoogland-Coelhorst-MSD-20081216-147355.jpg

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Hoogland-Coelhorst-MSD-20110302-227712.jpg

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Hoogland-Coelhorst-MSD-20110302-227718.jpg

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Hoogland-Coelhorst-MSD-20110302-227734.jpg

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Hoogland-Coelhorst-MSD-20110302-227732.jpg

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst, Hoogland, gemeente Amersfoort.

Coelhorst kapel II.jpg

Coelhorst, kapel

Coelhorst, kapel

Coelhorst kapel III.jpg

Coelhorst, kapel

Coelhorst, kapel

hoogland_coelhorst_huize_coelhorst_1914_640x480.jpg

Coelhorst, Huize Coelhorst, 1914

Coelhorst, Huize Coelhorst, 1914

Coelhorst

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Coelhorst.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Coelhorst.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Coelhorst.

- Naast de kapel van Coelhorst staat een halfstamboomgaard met het Coelhorster appelras. Deze appel is in 1934 gekweekt door Jan Kaas (1902-1978) die op De Bik woonde. Hij kruiste de Jonathan en de Dubbele Bellefleur. Zo ontstond een appel met een mooie, rode kleur, ingesneden kelk en zachtzure smaak die in oktober geoogst kan worden. Het ras is een tijdje in de vergetelheid geraakt, maar een paar jaar geleden is men weer begonnen met enten. - In december wordt er appelsap geperst van de Coelhorster appel, en in flessen verkocht. De opbrengst komt ten goede aan herstel en instandhouding van deze unieke boomgaard.

Terug naar boven

Status

- Coelhorst is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de streek Eemland, gemeente Amersfoort. T/m 1973 gemeente Hoogland.

- De buurtschap Coelhorst valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Hoogland.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Koelhorst, Keulhorst.

Alternatieve naam
Tegenwoordig wordt het buitengebied van Hoogland W van de weg Amersfoort-Bunschoten door de gemeente Amersfoort als Buitengebied-West of Hoogland-West aangeduid. Dit gebied omvat de buurtschappen Coelhorst en Zeldert.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Coelhorst ligt W van Hoogland, rond de Coelhorsterweg en Coelhorsterlaan, en grenst in het O aan de provincialeweg Amersfoort-Bunschoten (N199) en in het W aan de Eem.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Coelhorst 20 huizen met 116 inwoners. Tegenwoordig omvat de buurtschap ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners (= Coelhorsterweg met de zijwegen Weerhorsterweg, Oudeweg, Boelenhoefseweg).

Terug naar boven

Geschiedenis

Gezien de tegenwoordige situatie zou je het niet zeggen, maar de buurtschap Coelhorst is ouder dan het dorp Hoogland. Hoogland is pas een dorp geworden met de stichting van de hervormde kerk in 1843 in de kern Den Ham. Voorheen kerkten de hervormde Hooglanders in de kapel van Coelhorst, die in 1363 als parochiekerk is gesticht. Na de Reformatie wordt het een gereformeerde / hervormde kapel. De katholieken krijgen in Hoogland pas weer een parochie met de stichting van de eerste Sint Martinuskerk in 1882 aan de Kerklaan.

In de buurtschap heeft ook nog het kasteel Coelhorst gestaan, waarvan de oudste vermelding uit 1253 dateert. In mei 1940 wordt het kasteel door het Nederlandse leger door brand vernield om een vrij schootsveld te verkrijgen. Na de oorlog wordt er weer een eenvoudig huis op de oude nog bestaande funderingen opgebouwd, met uitzondering van de aangebouwde vleugel uit 1907 en de torentjes aan weerszijde van de ingang.

Zie verder de pagina Geschiedenis van Hoogland-West, die voor een groot deel betrekking heeft op Coelhorst, op de site van Archief Eemland.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Coelhorst en het naastgelegen Zeldert zijn de laatste nog overgebleven buurtschappen van de voormalige gemeente Hoogland. De overige buurtschappen zijn reeds ten prooi gevallen aan de groeistadtaak van Amersfoort. Doorgaans zijn zij geheel of gedeeltelijk afgebroken, of opgegaan in de nieuwbouw van Hoogland of het buitengebied N van Hoogland, dat tegenwoordig als Amersfoort-Noord te boek staat. Maar ook Coelhorst ontkomt niet aan de verstedelijking. Woningbouwplannen in dit gebied zijn gelukkig niet doorgegaan. Maar inmiddels is er wel een golfbaan aangelegd. Door een uitspraak van de Raad van State in augustus 2012 is dit plan definitief goedgekeurd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kapel Coelhorst (Coelhorsterweg 38) is een rijksmonument. Het is in 2003 gerestaureerd. De kapel uit 1363 was oorspronkelijk een katholieke parochiekerk. Na de Reformatie wordt het een hervormde kapel. In 1843 (het jaar dat er een nieuwe hervormde kerk in Hoogland werd gebouwd) komt de kapel in gebruik als begraafkapel voor de familie van Tuyll van Serooskerken, tegenwoordig voor de familie Beelaerts van Blokland. Het kerkhof blijft dienen als begraafplaats voor de hervormde gemeente. In de kapel staan drie grafkelders van de genoemde families. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Coelhorst, met foto's van de grafzerken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landgoed Coelhorst vormt met andere natuurgebieden een groen lint langs de Eem. Het landschap kenmerkt zich door oorspronkelijke hakhoutbosjes, houtwallen, akkers en graslanden. Natuurmonumenten onderhoudt het landgoed, in samenwerking met een lokale boer. Die bewerkt de grond met respect voor de natuur en laat er zijn vee grazen. In de boomgaard is de Coelhorster appel opnieuw geïntroduceerd. Op het landgoed liggen oude kazematten van de Grebbelinie. Rond het landhuis ligt een parkbos. Op de hoek van Coelhorsterweg en Coelhorsterlaan is daar iets van te zien.

De pacht van de agrariërs Van der Hoef en Herder wordt eind 2016 niet meer verlengd, waarmee twee oude boerengeslachten in Hoogland-West verdwijnen. Alleen boerderij Voskuilen op nr. 8 blijft als regulier boerenbedrijf op het landgoed over. De weiden en akkers mogen met ingang van 2017 niet meer worden bemest, om verdwenen bloemen en plantensoorten de kans te geven terug te keren. Dat is bovendien goed voor de vogels, insecten en en klein wild. Verder krijgen de sloten in 2017 een natuurlijke oever en worden laaggelegen percelen 'bol gelegd' om het zure regenwater af te voeren. Hier kunnen dotterbloemhooilanden terugkomen, die dan goed te zien zijn vanaf de Eemdijk.

De boerderijwoningen op nr. 1 en 10 blijven staan. Op de ontmantelde boerenpercelen is plaats voor 3 extra woningen: een oude stal wordt omgebouwd tot dubbel woonhuis, en als de rest van de schuren is gesloopt, is er nog ruimte voor één nieuwbouwwoning.

Het landgoed is niet publiekelijk toegankelijk. Natuurmonumenten wil het landgoed graag openstellen voor wandelaars en fietsers, maar stuit op juridische aspercten die dat tegenhouden: de organisatie bezit weliswaar 86 van de 89 hectare op het landgoed, maar kan niet om het kettingbeding heen dat de vroegere eigenaar en tegenwoordige huurder van Coelhorsterlaan 2 en 4, H. Beelaerts van Blokland, in 1980 heeft laten vastleggen. De familie wil geen publiek op het landgoed en houdt daar aan vast. (bron: AD, 27-1-2016)

- Vanaf medio juni is er het Maisdoolhof op Farm Fun Coelhorst. Probeer door het Maïsdoolhof de weg te vinden naar de uitkijktoren, waar je kunt genieten van het prachtige uitzicht en het mooie hoevelandschap van Hoogland-West. Beantwoord onderweg de vragen van de speurtocht. Een leuke uitdaging voor het hele gezin.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Coelhorst van fotograaf Martin Stevens.

Reactie toevoegen