Cillaarshoek

Plaats
Buurtschap
Hoeksche Waard
Hoeksche Waard
Zuid-Holland

cillaarshoek_t_shirts_i_love_cillaarshoek.jpg

De inwoners van Cillaarshoek zijn trots op hun mooie buurtschap, en hebben zelfs fraaie T-shirts gemaakt om hun woonplaats te promoten. (www.facebook.com/rommelmarkt.cillaarshoek)

De inwoners van Cillaarshoek zijn trots op hun mooie buurtschap, en hebben zelfs fraaie T-shirts gemaakt om hun woonplaats te promoten. (www.facebook.com/rommelmarkt.cillaarshoek)

cillaarshoek_plaatsnaambord_met_bord_maasdam_erbij.jpg

Cillaarshoek viel vanouds onder de gemeente Maasdam, en lag sinds de herindelingen van 1984 grotendeels in de gemeente Strijen. Een klein deel valt nog altijd onder Maasdam. Op de foto zie je de grens tussen beide delen. (© Google)

Cillaarshoek viel vanouds onder de gemeente Maasdam, en lag sinds de herindelingen van 1984 grotendeels in de gemeente Strijen. Een klein deel valt nog altijd onder Maasdam. Op de foto zie je de grens tussen beide delen. (© Google)

cillaarshoek_wintermarkt.jpg

In Cillaarshoek zijn jaarlijks vier markten: de voorjaarsmarkt, de rommelmarkt, de najaarsmarkt en de wintermarkt. De opbrengsten komen ten goede aan de kerk.

In Cillaarshoek zijn jaarlijks vier markten: de voorjaarsmarkt, de rommelmarkt, de najaarsmarkt en de wintermarkt. De opbrengsten komen ten goede aan de kerk.

cillaarshoek_kaart_anno_ca._1980_kopie.jpg

Tot de herindelingen van 1984 was Cillaarshoek een bijna 2 km lange smalle uitloper als Z uiteinde van de gemeente Maasdam. De gemeentegrens (zie de stippellijnen) liep strak langs de bebouwing aan de Keizersdijk. (© Kadaster)

Tot de herindelingen van 1984 was Cillaarshoek een bijna 2 km lange smalle uitloper als Z uiteinde van de gemeente Maasdam. De gemeentegrens (zie de stippellijnen) liep strak langs de bebouwing aan de Keizersdijk. (© Kadaster)

cillaarshoek_actuele_kaart.jpg

In 1984 is de grens tussen de nieuwe gem. Binnenmaas en de gem. Strijen horizontaal rechtgetrokken, waarmee het grootste deel van Cillaarshoek onder de gem. Strijen (= roze geaccentueerde gebied) was komen te vallen. (© Google)

In 1984 is de grens tussen de nieuwe gem. Binnenmaas en de gem. Strijen horizontaal rechtgetrokken, waarmee het grootste deel van Cillaarshoek onder de gem. Strijen (= roze geaccentueerde gebied) was komen te vallen. (© Google)

ZH gemeente Maasdam in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768]_0.gif

Gemeente Maasdam anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Ook hier is duidelijk te zien dat buurtschap Cillaarshoek een 'wormvormig aanhangsel' was van de gemeente Maasdam.

Gemeente Maasdam anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Ook hier is duidelijk te zien dat buurtschap Cillaarshoek een 'wormvormig aanhangsel' was van de gemeente Maasdam.

Cillaarshoek

Terug naar boven

Status

- Cillaarshoek is een buurtschap* in de provincie Zuid-Holland, in de streek en gemeente Hoeksche Waard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. In 1812 toegevoegd aan de gemeente Maasdam, per 1-4-1817 weer afgesplitst als zelfstandige gemeente, in 1832 weer toegevoegd aan de gemeente Maasdam, welke t/m 1983 heeft bestaan. In 1984 grotendeels over naar gemeente Strijen en deels over naar gemeente Binnenmaas (zie verder de alinea hierna); in 2019 in zijn geheel over naar gemeente Hoeksche Waard.
* Hoewel de plaats een kerk heeft en in het verleden wel als dorp beschouwd is geweest, wordt het lokaal tegenwoordig als buurtschap beschouwd, dus conformeren wij ons daaraan. Maar wel een buurtschap in de bijzondere categorie 'buurtschap met een kerk'.

Toen de gemeente Maasdam in 1984 opging in de nieuwe gemeente Binnenmaas, is een groot deel van de buurtschap d.m.v. grenscorrectie naar de gemeente Strijen overgegaan (het betrof 13 hectare met 84 huizen en 232 inwoners). De gemeentegrens lag sindsdien op het punt waar de Keizersdijk en de Gatsedijk in elkaar overgaan, iets N van de kerk. Voorheen was er sprake van een bijna 2 km lang smal wormvormig aanhangsel, een bijna-enclave, als afgelegen Z uiteinde van de gemeente Maasdam. Omdat dat ongetwijfeld om verschillende redenen niet altijd even handig geweest zal zijn, is in 1984 de gemeentegrens ter hoogte van het hiervoor genoemde punt letterlijk rechtgetrokken. Voor een visualisatie daarvan zie de kaarten elders op deze pagina.

- Wapen van de voormalige gemeente Cillaarshoek.

- De buurtschap Cillaarshoek valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Strijen (voormalige gemeente Strijen) en deels onder het dorp Maasdam (voormalige gemeente Binnenmaas). Het deel aan de Keizersdijk valt onder Strijen, het deel aan de Gatsedijk valt onder Maasdam, het deel aan de Zuiddijk valt grotendeels onder Maasdam, alleen de huisnrs. 17a/b vallen onder Strijen.

- Cillaarshoek heeft alleen eigen plaatsnaamborden voor het deel dat onder de gem. Strijen viel. Als je vanuit Maasdam naar Cillaarshoek gaat, kom je dus al in die buurtschap terecht zonder dat je daar ter plekke op wordt geattendeerd, omdat in het deel onder de voormalige gem. Binnenmaas (vallend onder het dorp Maasdam) geen plaatsnaamborden staan. Dat deel valt formeel binnen de bebouwde kom van het dorp(sgebied van) Maasdam. Het deel in de voormalige gemeente Strijen heeft deels wel een eigen bebouwde kom met eigen blauwe plaatsnaamborden. Zie verder bij Ligging.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Cillershoek, Cielishouck, Cillaartshoek, 1331 Zilaerdshoeke, 1524 Cillers Hoeck, 1573 Chillertzhouck, 1840 Cillaardshoek, 1883 Cillaarshoek.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk hoek 'landpunt, hoekrand' (waarvoor zie verder bij Hoek) en de persoonsnaam Zilaerd. Aan het Middeleeuws Latijnse cellarius 'magazijnmeester van een klooster' moet hier niet worden gedacht.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Cillaarshoek ligt N van het dorp Strijen en direct Z van het dorp Maasdam, en vormt een lintbebouwing rond de Keizersdijk. Deze Keizersdijk is vernoemd naar keizer Karel V en was eeuwenlang onderdeel van de doorgaande route van Amsterdam naar Parijs. De plaats was tot de herindeling van 1984 een Z smalle uitloper van de gemeente Maasdam. De grens van die gemeente en daarmee van de plaats Cillaarshoek ter plekke liep strak langs de bebouwing aan beide zijden van de Keizersdijk, en liep in het Z tot aan de driesprong met het Molenwegje.

Sinds de herindeling van 1984 valt de hele Keizersdijk (die in het N iets N van de kerk begint) onder de gemeente Strijen. Curieus is dat die gemeente alleen het deel van de Keizersdijk vanuit het N tot vlak voor de kruising met de Hoekseweg als bebouwde kom Cillaarshoek bestempelde. Na die kruising liet zij reeds de bebouwde kom van Strijen beginnen (vermoedelijk heeft men om verkeerstechnische redenen de kruising met de Hoekseweg bewust buiten de bebouwde kom laten vallen). Het lijkt ons dat het deel vanaf daar tot aan het Molenwegje in de praktijk ook nog altijd tot de buurtschap gerekend zal worden, zoals het voor 1984 immers ook nog was. Bij de statistieken hieronder zijn wij daar van uitgegaan. Jammer is ook dat bij het N aangrenzende deel onder de voormalige gemeente Binnenmaas alleen de plaatsnaam Maasdam staat aangegeven. Het zou wat ons betreft functioneel zijn om daar een wit onderbordje met de plaatsnaam Cillaarshoek onder te monteren, en eveneens een wit bordje met die naam te plaatsen aan de N kant daarvan, waar men vindt dat vanaf die kant die buurtschap begint. Want ook dat blijkt nu nergens uit.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Cillaarshoek 59 huizen met 297 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 160 huizen met ca. 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Cillaarshoek is een voormalige heerlijkheid in het Land van Strijen. Later wordt het tot de Hoeksche Waard gerekend. "Volgens eene oude vertelling zou dit dorp, vóór den Sint Elisabethsvloed van 1421, onder den naam Weda, Weeda of Weede, eene zeer aanzienlijke stad zijn geweest, maar volgens de oude kaarten, welke er van den Grooten Zuidhollandschen Waard bestaan, moet Weda of Weede meer zuidelijk gelegen hebben en was het geen stad maar een dorp."(2) Volgens dezelfde bron besloeg de heerlijkheid Cillaarshoek slechts een oppervlakte van ruim 8 bunder (een bunder was ongeveer gelijk aan een hectare, hoewel dat per streek iets kon verschillen) en omvatte zij slechts het dorp Cillaarshoek als lintbebouwing aan de Keizersdijk plus een noordelijk buurtje aan de Binnenbedijkte Maas, toen nog Binnenmaas geheten.

Cillaarshoek groeit sterk na 1421, als veel overlevenden van de Sint Elisabethsvloed zich hier vestigen.(3) (4) stelt dat de nederzetting wordt gesticht door de inwoners van het hiervoor genoemde Weede, nadat dit dorp in 1421 bij de Sint Elisabethsvloed door het water is verzwolgen.

- Geschiedenis en beschrijving van Cillaarshoek, door L van Ollefen, in 'De Nederlandse Stad- en Dorp beschrijver' (1793).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Cillaarshoek heeft 2 rijksmonumenten: de Hervormde (PKN) kerk van de Hervormde Gemeente Cillaarshoek (Keizersdijk 159) en de ernaast gelegen pastorie op nr. 161 uit ca. 1840. De kerk is een zaalkerkje met houten klokkentorentje, gedekt met leien. De eerste kerk alhier is gebouwd in de 15e eeuw. De opvolger dateerde uit ca. 1615. Deze is in 1838 afgebroken en kort erna vervangen door de huidige kerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zaterdag in mei of juni is er de jaarlijkse grote Rommelmarkt. Verder zijn er een Voorjaarsmarkt in maart, een Najaarsmarkt in oktober en een Wintermarkt eind november of begin december. De opbrengsten komen ten goede aan de kerk. Voor actuele informatie zie de Facebookpagina van de Cillaarshoekse markten.

- Tijdens de landelijke Open Monumentendag (2e zaterdag van september) is de Hervormde kerk te bezichtigen. Je hebt dan de mogelijkheid om in oude geschriften te neuzen, het orgel te bespelen en een praatje te maken. Er zijn ook vrijwilligers aanwezig die je het een en ander over de historie van de kerk kunnen vertellen.

Terug naar boven

Beeld

- Als 't mot dan komt 't er is een documentaire van Maatje van Eck over de saamhorigheid van een buurtschap (Cillaarshoek dus) in de 21e eeuw. Onder de link vind je de mogelijkheid om de DVD te bestellen, een pagina over de geschiedenis van de buurtschap en op die pagina ook een link naar ca. 40 oude foto's van de buurtschap en een link naar 17 recente foto's.

Terug naar boven

Links

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Cillaarshoek, met foto's van de grafzerken. - Doopboek Cillaarshoek 1667-1815 deel I. - Doopboek 1667-1815 deel II. - Schouten en schepenen van Cillaarshoek.

Reactie toevoegen