Burgum

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Fryslân

burgum_dorpsbelangen.png

Dorpsbelangen Burgum bestaat al sinds 1893 en zet zich in algemene zin in voor de leefbaarheid van het dorp. Verder stimuleert zij het werk van de vele buurtverenigingen, onder meer door een platform te zijn voor de uitwisseling van ervaringen.

Dorpsbelangen Burgum bestaat al sinds 1893 en zet zich in algemene zin in voor de leefbaarheid van het dorp. Verder stimuleert zij het werk van de vele buurtverenigingen, onder meer door een platform te zijn voor de uitwisseling van ervaringen.

burgum groeten uit 1954 [640x480].jpg

Burgum, Groeten uit, 1954

Burgum, Groeten uit, 1954

Burgum..JPG

Op straat in Burgum

Op straat in Burgum

Burgum.JPG

Lekker weertje in Burgum

Lekker weertje in Burgum

Burgum

Terug naar boven

Status

- Burgum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Tytsjerksteradiel. Het is de hoofdplaats van de gemeente.

- Onder het dorp Burgum valt ook de buurtschap Noardermar. Tot 1-12-1930 viel ook Noardburgum als buurtschap onder dit dorp. Per die datum is dat een zelfstandig dorp geworden.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Bergum. Overigens zijn de plaatsnamen in de gemeente Tytjerksteradiel sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1297 Berchem, 1326? Berghum, 1399 Bergum, 1423 Bergheem, 1432 Birghem, 1453 Birghum, 1475 Barghen, Barghum, 1579 Bergum.

Naamsverklaring
Datief meervoud van berg 'terreinverheffing, heuvel', dus zoiets als 'nederzetting op de hoogte', vergelijk Boornbergum.(1)

Bijnaam
De scheldnaam van de Burgumers is kowesturten (koeiestaarten).

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Burgum ligt ZW van het dorp Noardburgum, WZW van de dorpen Jistrum en Kootstertille, W van het meer het Burgumer Mar en de dorpen Drogeham en Harkema, WNW van het dorp Eastermar, NW van het dorp De Tike, NNW van het dorp Nijega, N van de dorpen Sumar en Oudega, NO van de dorpen Garyp en Earnewâld, ONO van het meer de Wide Ie en het dorp Suwâld, ZW van de dorpen Hurdegaryp, Tytsjerk en Ryptsjerk en Z van de dorpen Feanwâldsterwâl en Feanwâlden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Burgum 259 huizen met 1.899 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.000 huizen met ca. 10.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Klooster
In de 14e eeuw wordt aan de Kloosterlaan in Burgum het Bergklooster, ook wel Barraconvent, gesticht door de Reguliere Kanunniken. Ze wijden het klooster aan 'Sinte Nicolaas'. Het is een klooster met rijke bezittingen en wordt bewoond door talrijke monniken, die zich niet alleen bij geestelijk werk houlden, maar ook veel handwerk verrichten. Verschillende belangrijke overeenkomsten zijn hier gesloten. In 1567 vertoeft stadhouder Aremberg er enige tijd, en in 1578 wordt de Friese bisschop Curenis Petri er tijdelijk gevangen gezet. In 1580 gaat het klooster - zoals alle kloosters in Fryslân - in eigendom over aan de provincie, die bekend maakt dat een ieder het klooster mag afbreken. Later, bij resolutie van 6 november 1581, wordt besloten dit klooster af te branden, "opdat de vijanden (Spanjaarden, red.) daarvan geen roofnesten make". Op de Kloosterlaan staan nog gebouwen met de historische namen Martinushof en Kleasterhof.

Nut
De Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen is landelijk opgericht in 1784 door Jan Nieuwenhuijzen in Edam. Het departement Nut Bergum is opgericht in 1799, met de doelstellingen om zich bezig te houden met (de bevordering van) onderwijs, bibliotheek, volksontwikkelingswerk, huizenbouw, spaarbanken en verzekeringen. Het departement heeft in haar bestaan aan al deze Nut-doelstellingen voldaan. In 1800 is door ds. Ferf de eerste Nutspaarbank opgericht en enkele jaren later, in 1805, wordt de Nutbibliotheek opgericht. Deze is 160 jaar in het bezit geweest van het Nut en is in 1965 met 3000 boeken overgegaan naar de huidige plaatselijke openbare bibliotheek. In 1855 is de zogeheten Bewaarschool (later de Nutkleuterschool) en de Nut naai- en breischool opgericht. Ook zijn er vele nuttige cursussen gegeven. Ook tegenwoordig organiseert Nut Burgum nog diverse acviteiten, waarvoor zie het hoofdstuk Evenementen etc.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kunnen wij de site Burgum.info van harte aanbevelen. Het is een site met vele verhalen over het dorp in vroeger tijden, in tekst en beeld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De H.W.K. Ridder Huyssen van Kattendijkeweg in Burgum, ook wel bekend als de 'Grutte Dyk', was jarenlang een drukke verkeersader die het dorp in tweeën spleet. Door de aanleg van de Sintrale As / Centrale As (N356) W om het dorp heen is het er een stuk rustiger geworden, en dat was ook precies de bedoeling. De weg is in 2017 heringericht en heeft nu weer meer een dorps karakter. Stoplichten zijn weggehaald en vervangen door rotondes. Tegelijk met het opnieuw inrichten van deze weg is een flink stuk nieuwe riolering aangelegd om de wateroverlast in delen van het dorp sterk te verminderen. De herinrichting was onderdeel van het project Kansen in Kernen (KIK) Tytsjerksteradiel, waarbij in dit kader meer dorpskernen, die middels de nieuwe N356 zijn ontlast van doorgaand verkeer, zijn heringericht.

- Wetterskip Fryslân heeft 4 Friese zandwinplassen aangewezen om baggerslib en grond te storten die vrijkomt uit het beheersgebied. Het gaat om de zandwinplassen bij Suwâld, Wijde Ee ten westen van Burgum, Eesterzanding bij Drachten (Smalle Ee) en Eesterga ten noorden van Lemmer. Door het baggerslib en de grond te concentreren in 4 plassen, verbetert de kwaliteit van de rest van het Friese water. Er wordt bespaard op maatschappelijke kosten, er wordt een nuttige inrichting van de zandwinplassen mogelijk en deze worden veiliger. Het gaat namelijk om plassen die erg diep zijn, waardoor ze gevaarlijk zijn voor zwemmers en schaatsers. Door de maatregelen stijgt de ecologische waarde van de plassen. Zo krijgen andere planten- en diersoorten een kans. Er ontstaat bijvoorbeeld een verbinding tussen de natuurgebieden de Groote Wielen en het nationale park Alde Feanen door het opvullen van de zandwinplas bij Suwâld. (bron: Wetterskip Fryslân, 10-3-2010)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Burgum heeft 15 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Kruiskerk (Nieuwstad 5) is in de 11e of 12e eeuw gebouwd (en gewijd aan de heilige Martinus). De oude tufstenen ('dowestienen') wijzen daar nog op. De romano-gotische kerk is vele malen onder handen genomen. Voor het eerst reeds in de 13e eeuw. Omstreeks 1580 is de kerk gedeeltelijk verwoest en ontluisterd. Waarschijnlijk zijn toen ook de zijbeuken verdwenen. In de 17e en 18e eeuw is er weer het een en ander aan hersteld en misschien ook wel verknoeid. Een gedenksteen uit 1707 van Johannes van Glinstra herinnert daar nog aan.

In 1954 is de Kruiskerk gerestaureerd en in zijn oude glorie hersteld. Toen zijn ook de zijbeuken weer opgebouwd. In de toren van de kerk hangt een klok, die in 1662 is gegoten door Jurrien Balthasar. Op de klok komt o.a. voor het wapen van Aernt van Hillama, lid van een voorname familie, die destijds het slot Hillama bewoonde. Dit slot stond in het westen van Burgum tegenover de Poppestien. Het gebouw bestond uit twee verdiepingen, een brede gracht en een flinke toren. Hier hebben o.a. grietmannen van Tytsjerksteradiel gewoond (Van Glinstra's). Het is omstreeks 1744 afgebroken. Glinstrastate aan de Schoolstraat herinnert nog aan de bekende grietmannenfamilie. Dit gebouw, met aanvankelijk de naam Philaleatheia, is in 1885 gebouwd door een lid van de in de 19e eeuw zeer invloedrijke familie Ferf.

- De Christelijke Afgescheiden Gemeente Bergum is geïnstitueerd in 1850. Er wordt een kerk gebouwd op Tuskendiken, N van het dorp, omdat de kerkleden in die tijd ook in Feanwâldsterwâl, Feanwâlden en Noardburgum wonen. In 1872 wordt een nieuwe kerk in gebruik genomen in het centrum van Burgum. De oude kerk wordt afgebroken en in Feanwâldsterwâl weer opgebouwd. De toren van de nieuwe kerk gaat helaas verzakken, zodat deze al in 1896 is gesloopt. De kerk is in 1952 gerestaureerd, en ten slotte in 1976 toch vervangen door een nieuwe gereformeerde (tegenwoordig PKN) kerk, nu De Ikker genoemd (Bulthuissingel 5).

- Kerk van de Vrije Evangelische Gemeente (aangesloten bij de Bond) (Prinses Beatrixstraat 18) uit 1960.

- RK Sint Martinuskapel (Hillamaweg 35) uit 1951.

- Van 1904 tot 1957 is het pand op Molenweg 7 in functie geweest als rechtzinnig Hervormde kerk. De kerkdiensten in de Ned. Herv. Kruiskerk werden als te vrijzinnig ervaren. Het rechtzinnige kerkje was van Evangelisatievereniging Uw Koninkrijk Kome. Vanaf 1957 werken allen weer samen in de Kruiskerk. De kerk aan de Molenweg werd herbestemd tot muziekstudio Apres-Midi.

- Het gemeentehuis van Tytsjerksteradiel staat in Burgum (Raadhuisweg 7) en is in 1935 gebouwd onder architectuur van Piet de Vries te Leeuwarden. In 1972 is er een zuidelijke vleugel aangebouwd, die in 1985 een grote uitbreiding heeft gekregen onder architectuur van Abe Bonnema uit Hurdegaryp. In 1992 is er wederom een vleugel bijgeplaatst. Voor op het bordes zie je het gemeentewapen met de vier kwartieren, waarin symbolisch de vier delen ('fiarndelen') waarin de gemeente in verband met de oude rechtscolleges verdeeld was, zijn uitgebeeld.

Aan de westkant van het gemeentehuis zie je het beeld van een vrouwenfiguur, die als het ware uit het water opkomt met een soort plantengroei die haar omhult. Het symboliseert groei en ontwikkeling en is gemaakt door David van Kampen. Bij de hoofdingang van het gemeentehuis is in 1985 het betonnen kunstwerk van Wilco Berga geplaatst, genaamd De Deur. De open deur is een uitnodiging voor de bezoeker om binnen te komen in het 'Huis van de gemeente'. Tevens wil het iets symboliseren van de relatie tussen burger en bestuur en de betekenis van een hedendaags bestuurscentrum. Voor het gemeentehuis is in 1963 een borstbeeld geplaatst van staatsman ds. A.S. Talma (1864-1916), gemaakt door L.H. Sondaar. Talma was kamerlid voor dit district in de periode 1901-1908 en was minister van 1908-1913. Hij is de grondlegger geweest van het huidige stelsel van sociale voorzieningen.

- In het centrum van Burgum staat 't Roodhert. Deze herberg is al eeuwenoud en vertrekken werden in de 18e eeuw gebruikt als 'grietenij Regtcamer'. Vooral na de invoering van de burgerlijke stand (1812) waren er vertrekken voor de grietenij nodig en die werden gehuurd van de eigenaar van 't Roodhert. Ook de vrede- en politierechter hielden er zitting. Dit heeft geduurd tot 1831, toen het hoekhuis er tegenover grietenijhuis werd. In 1908 is het oude Roodhert afgebroken en kwam er een nieuw gebouw met de oude naam.

- In het aanvankelijk Volksterrenwacht Fryslân geheten gebouw op Menno van Coehoornweg 9 in Burgum staat in een koepel van beton een kijker opgesteld, die 360 graden kan draaien om de sterrenhemel goed te kunnen bekijken. De vloer is op drijvend zand gebouwd om trillingen van buitenaf tegen te gaan. Om die reden is het gebouw ook van binnen gekoeld en staat de kijker los van de rest van het geheel. In 1990 is "Streekmuseum Tytsjerksteradiel er bij gebouwd, met o.a. een zwerfstenenverzameling van L.B. Bos, die hoofd van de openbare lagere school Noardburgum is geweest, een zeer interessante tentoonstelling op het gebied van de fotografie, ingericht door de heer Douwe Franke (voormalig hoofd o.l. school Earnewâld), en een belangrijke archeologische verzameling van een aantal amateurarcheologen. Tegenwoordig heet het complex Museum & Sterrenwacht Observeum.

- De Poppestien ('Babysteen') in Burgum is een duizenden kilo's zware keisteen, afkomstig uit Zweden, en heeft zo'n 120.000 jaar geleden, toen half Nederland bedekt was onder het landijs, een duizendjarige reis gemaakt om hier te komen. De steen is na het smelten van het ijs blijven liggen. Deze zware granietklomp heeft naar men zegt als 'poppesteen' later belangrijke diensten aan het dorp bewezen: "As de leaden hoanne kraait, tilt er efkes op, en ús Burgumer memke krijt dan har lytse pop" (als de loden haan kraait, tilt de steen even op en krijgt een Burgumer moeder haar baby).

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Nieuws over 'dingen te doen' in Burgum op Facebook.

- Stichting Burgum Events organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activieiten.

- Culturele Commissie De Pleats zorgt ieder seizoen voor een afwisselend cultureel programma in Restaurant Partycentrum De Pleats.

- Sinds 1984 staat Kiehool Burgum, officieel Stichting voor Sociaal Cultureel Werk voor jeugd en jongeren in de regio en daar buiten, bekend om de concerten die er worden gehouden. Van Metal tot Blues en bijna alles wat daar muzikaal gezien tussenin is te vinden. Naast de concerten vinden er ook vele andere activiteiten plaats, voor verschillende doel- en leeftijdsgroepen zoals kinderen, tieners, jongeren, mensen met een verstandelijke beperking en volwassenen. Daarnaast gebruiken diverse organisaties (zoals de jazzclub, de damclub, Vrouwen van Nu, drumband de Marco’s, de hobbymarkt, VAST etc.) ruimten voor hun activiteiten en vergaderingen.

- Nut Burgum is in 1990 gestart met een cultureel programma in het herfst- en winterseizoen, met o.a. lezingen, muziek, cabaret, cultuur, en een culinaire buffetavond. Ook worden er samen met de lokale bibliotheek twee literaire avonden georganiseerd.

- Iepenloftspul Burgum zet jaarlijks in maart een nieuw stuk op de planken, en voert dat uit in en om de oude melkfabriek van Burgum.

- Op de Lifestyle Fair Oars! (op een zaterdag in april) kun je proeven, voelen, zien en beleven hoe leuk, lekker en mooi duurzame, gezonde en fairtrade producten zijn. En hoe leuk en makkelijk het is om aan beweging te doen. Organisaties, verenigingen en de gemeente Tytsjerksteradiel laten met veel enthousiasme zien hoe het oars kan. Want it kin oars, it moat oars!

- Als voetbalverenigingen leverden zowel v.v. Bergum als BCV ieder jaar ca. 40 vrijwilligers voor de bardiensten op popfestival Wâldrock. Als dank hiervoor stortte Stichting Wâldrock elk jaar een aanzienlijk bedrag bij de penningmeesters van de clubs. Maar Wâldrock is gestopt, dus moest er iets nieuws komen om geld voor de verenigingen te genereren. Sinds 2011 is er daarom festival Wâldpop (Hemelvaartsdag), dat bij de 1e editie gelijk al 900 bezoekers trok. In 2019 dus alweer voor de 9e keer, een prestatie waar ze als bestuur en vrijwilligers terecht trots op zijn.

- De Midzomermarkt (op een zaterdag begin juni) is de grootste markt van Tytsjerksteradiel, met vermaak voor jong en ouder.

- In 2005 was het helaas gebeurd met Swingnacht Burgum, maar sinds 16 juni 2018 is hij weer terug! Lokale en regionale bandjes zorgen voor een gezellige sfeer in de lokale horeca. De Swingnacht is gratis toegankelijk en je kunt de speciale ‘Swingnacht munten’ bij alle deelnemende horeca inleveren. Editie 2018 was een groot succes. Het is alleen nog niet zeker of het in het vervolg een jaarlijks of een tweejaarlijks evenement wordt. Dat wordt duidelijk na zomer 2018.

- Het Moai Fuort Simmerfestival is een tweejaarlijks internationaal dans- en muziekfestival in Burgum. De eerstvolgende editie staat gepland voor 1 t/m 7 juli 2019.

- Het Concours Hippique CH Burgum (weekend in augustus) is een springconcours voor paarden en pony's.

- De Midnightwalk Burgum (op een zaterdag eind september) was er in 2017 voor het eerst. De deelnemers betalen 10 euro, wat ten goede komt aan een goed doel: een onbezorgde vakantieweek voor kinderen uit de regio waarvan de ouders zich geen vakantie kunnen permitteren. In 2015 en 2016 zijn ruim 70 kinderen verrast met een vakantie in Kollumeroord (dat is op andere wijze gefinancierd). De Midnightwalk, een wandeling van ca. 9 km, met onderweg vele optredens en acts, wordt georganiseerd door Lionsclub De Walden. De 1e editie trok 1000 deelnemers. Voor een verslag zie deze mooie videoreportage van de Midnightwalk 2017.

- Al menig jaar organiseert Stichting Burgumer Feesttent een tweedaags muziekevenement in Burgum (eind september).

- In een weekend rond half oktober is er sinds 2015 (met een onderbreking in 2017) het Mearkes Festival. Het centrum van Burgum verkeert dan in sprookjesachtige sferen. De winkels zijn sfeervol verlicht en er zijn figuren die zo uit een sprookje lijken te komen. Sommigen staan stil als levende standbeelden, terwijl anderen gewoon rondlopen alsof wij 200 jaar terug in de tijd zijn.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van de in 1870 opgerichte IJsclub Bergum.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Binnenzwembad De Wetterstins in Burgum is recentelijk grootschalig gerenoveerd. Er zijn twee zwembaden; een wedstrijdbad van 25x15 meter en een instructiebad van 15x8 meter. Mindervaliden kunnen door middel van een plafondlift het water worden in- en uitgetild. Op dinsdag en woensdag is het warmwaterdag. Dat betekent dat beide baden extra warm zijn. Tijdens wedstrijden, kijklessen of diplomazwemmen is het nu mogelijk om plaats te nemen op een geheel nieuwe tribune, die geschikt is voor ongeveer 150 personen. Na de renovatie is er een prettige ontvangstruimte ontstaan waar zwemmers en bezoekers rustig een plekje kunnen nemen. Er is een leestafel, een koffiehoek en een ruimte om te wachten. Daarnaast is er gratis wifi aanwezig en is het mogelijk om eten en drinken te bestellen.

- Motor- en Autoclub MAC De Wâldbrommers is een gezelligheidsvereniging die het rijden van puzzelritten in Burgum en omstreken promoot. Ze organiseren per jaar een 4-tal ritten. Deze ritten worden verreden in het mooie en afwisselende buitengebied van de gemeente Tytsjerksteradiel en/of Dantumadiel. Voor het lidmaatschap van slechts 7,50 euro per jaar krijg je een aantrekkelijke korting op de deelname aan de ritten. De ritten zijn ook uitermate geschikt voor ouders met kinderen die samen een leuke bezigheid zoeken. Natuurlijk zijn er voor nieuwe deelnemers aan de puzzelritten ervaren rijders aanwezig die je graag uitleg geven over hoe een puzzelrit werkt.

- Watersportvereniging WSV Bergumermeer heeft een verenigingshaven in Burgum met de mogelijkheid voor het aanmeren van passanten. Er zijn mooie aanlegplekken met een groen walletje of grasveld. Daarnaast hebben ze een prachtige plek voor campers.

- Burgum heeft een Fair Trade Route, met winkels die alleen duurzame en 'eerlijke' producten verkopen.

- Bijzonder is dat Burgum zowel rijk is aan 'wouden' als aan water. Het dorp ligt op de overgang van de Friese Wouden naar het veengebied van Midden-Fryslân. De omgeving van het dorp wordt gekenmerkt door een coulissenlandschap met houtwallen. Aan de oostelijke kant liggen de natuurgebieden de Soestpolder en Noardermar. In de omgeving van de Ritskeloane liggen lommerrijke fiets- en ruiterpaden. Aan de westelijke kant ligt natuurgebied De Dobben. In de omgeving is nog een 12-tal pingo’s overgebleven.

Vanuit Burgum kan naar het Burgumer Mar (voorheen Bergumermeer) en De Leijen worden gevaren of de andere kant uit richting Earnewâld en Leeuwarden. Het dorp ligt aan het Prinses Margrietkanaal, naar het westen gaat dat door de Kromme Ee naar de Wijde Ee (Djippe Gat) en naar het oosten via de Groninger Vaart naar het Burgumer Mar.

- Ten westen van Bergum ligt sinds najaar 2016 het Hendrik Bulthuis Akwadukt onder het Prinses Margrietkanaal door. Over het kanaal ligt de brug Burgumerdaam.

- Eind 2017 is het zogeheten paluduct over de Sintrale As bij Burgum officieel geopend door gedeputeerde Johannes Kramer. Een paluduct is een faunapassage voor natte natuursoorten langs een kanaal over een aquaduct. Het paluduct ligt in een moeraszone langs het kanaal. Naast het paluduct over het aquaduct (waardoor dieren zoals de otter het aquaduct kunnen passeren) is er een eiland ontwikkeld en zijn er fiets- en wandelpaden gerealiseerd.

Terug naar boven

Eten en drinken

- "It Lulke Wiif (De boze vrouw) is een bier uit Burgum, waarvan het idee is ontstaan in 2015. Op een bierproefavond van een vriendenclub, een club die al jaren lief, leed en sterke verhalen deelt. Alle 12 mannen hebben een sterke band met de Friese Wouden, een streek in Noordoost-Fryslân, volgens hen ook wel 'het Texas van Fryslân' genoemd. De mensen uit deze streek, de Wâldpyken, spreken een eigen Fries dialect en staan bekend om hun directheid en eerlijkheid. Daarnaast gaan ze een conflict niet uit de weg. Van het een komt het ander; het idee wordt uitgewerkt. Het is een hoogblond bier geworden, waarin de Wichter is verwerkt. De Wichter, ook wel de Wâldprûm (woudpruim) is een kleine pruimachtige vrucht die eigenlijk uitsluitend voorkomt in de Friese Wouden. Het blonde bier met een alcoholpersentage van 7% heeft een krachtige frisse smaak met een licht fruitige afdronk.

Terug naar boven

Beeld

- Diaserie met meer dan 100 oude ansichten en foto's van Burgum. - Nog een diaserie met oude ansichtkaarten van dit dorp, met toelichtende teksten erbij, uit de collectie van Johannes Buruma.

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Burgum op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Burgum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Burgum. - Het kleurrijke infomatieve Magazine 'Burgum heeft meer' verschijnt sinds 2017, jaarlijks in april, en is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Nieuws: - Nieuws uit Burgum op Facebook.

- Belangenvereniging: - Vereniging voor Dorpsbelangen Burgum bestaat al sinds 1893. Dorpsbelangen zet zich in algemene zin in voor de leefbaarheid van het dorp. Daarnaast staan het milieu en de veiligheid voor jong en ouder hoog in het vaandel. Verder stimuleert Dorpsbelangen het werk van de vele buurtverenigingen, onder meer door een platform te zijn voor de uitwisseling van ervaringen. De belangrijkste aandachtspunten van Dorpsbelangen zijn: bestemmingsplannen; dorpsvernieuwing; woongelegenheid voor alle inkomensgroepen; zorg voor goed functionerende voorzieningen. Met name op deze terreinen is Dorpsbelangen de officiële instantie als gesprekspartner voor de gemeente. Het lidmaatschap van Dorpsbelangen kost slechts 5 euro per jaar.

- MFC: - De gemeente Tytsjerksteradiel heeft in 2016 Glinstra State in Burgum (Schoolstraat 83) gekocht. Het monumentale pand - voorheen eigendom van de Protestante Gemeente - is herbestemd tot Multifunctioneel Centrum (MFC). Veel activiteiten op het terrein van sociaal en cultureel werk in het dorp waren voorheen ondergebracht bij Kiehool, een pand tegenover Glinstra State. Om alle activiteiten van Stichting Kiehool hier onder te brengen, zou een ingrijpende uitbreiding noodzakelijk zijn. De gewenste uitbreiding in relatie tot de perceelgrootte en de gewenste infrastructurele aanpassingen zijn voor de gemeente reden geweest alternatieven te onderzoeken, met deze aankoop als uitkomst. Toenmalig wethouder Geerling Schippers - destijds namens het college van B&W verantwoordelijk voor de aankoop van Glinstra State - noemde de aankoop "in oanwinst foar it doarp Burgum. Troch Glinstra State te úntwikkeljen ta in MFC kinne wy in mienskipsfunksje foar de takomst behâlde, ek op de lange termyn".

- Cultureel centrum: - Cultureel centrum De Pleats (Schoolstraat 42), een mooie oude boerderij met het voorhuis dwars op de schuur, dateert uit 1773 en was oorspronkelijk van de familie Haisma, waarvan het lid Tjalling Hajes Haisma in de Franse tijd 'maire' (burgemeester) van de 'commune' (gemeente) Burgum was. Ooit werd de boerderij bij het kaarten onder invloed van drank verspeeld en ging hij op deze manier over van de familie Haisma naar de familie Ferf. In 1954 is het gebouw gekocht door de gemeente en na restauratie is het een uniek dorpscentrum geworden met een grote zaal en vergaderlokaliteiten.

- Onderwijs en kinderopvang: - Scholengemeenschap Singelland. - Scholengemeenschap Liudger. - Basisschool 't Partoer. - Basisschool De Arke. - Basisschool De Reinbôge. - Kinderopvang Burgum biedt opvang in een warme, veilige omgeving waarin kinderen zich prettig voelen en alle kansen en uitdagingen krijgen om zich persoonlijk en sociaal te ontwikkelen. Met vaste groepsleiding zodat er een vertrouwde band kan ontstaan. De huiselijke sfeer wordt versterkt doordat broertjes en zusjes op dezelfde locatie verblijven en de 4-jarige kinderen bij de overgang naar school op hun eigen vertrouwde locatie naar de BSO kunnen gaan. Alles onder één dak! - Kinderopvang Kinderwoud.

- Spelen: - Nutdepartement Burgum e.o. heeft in de Bibliotheek een goedlopende uitleen van speelgoed, de zogeheten Nutsspeel-o-theek. Deze wordt geheel gerund door vrijwilligers. Tegen een geringe jaarlijkse contributie kan de jeugd (0 tot 9 jaar) daar allerhande binnen- en buitenspeelgoed, spellen, puzzels etc. lenen. De Nutsspeel-o-theek heeft gemiddeld ruim 100 leden en het aantal vrijwilligers bedraagt ongeveer 20.

- Jeugd en jongeren: - Jongerencentrum De Foarikker is de spil van het jeugdwerk voor alle kinderen en jongeren van de Protestantse Gemeente in Burgum.

- Muziek: - De fanfares Apollo (opgericht 1886) en Hallelujah (opgericht 1896) uit Burgum werkten de laatste decennia al geregeld samen en organiseerden diverse concerten. Omdat beide korpsen met een teruglopend ledenaantal en incomplete secties kampten, vormde dit een aanleiding voor beide besturen om samen rond de tafel te gaan. Met als resultaat de oprichting in 2018 van een nieuwe fanfare met de voorlopige naam Fanfare Burgum. De fanfare heeft ruim 50 muzikanten. Hierdoor is het behoud van de fanfaremuziek in het dorp voor nu en de toekomst gegarandeerd. De definitieve naam wordt bekend gemaakt op het openingsconcert op zaterdag 24 november 2018 in De Ikker.

- Drumband De Marko's bestaat uit verschillende instrumenten zoals lyra's, ritme-instrumenten, bekkens, basedrums en snaredrums. Ook zijn er Color Guard groepen en twirlinggroepen. Zij doen mee aan optredens en wedstrijden.

- Gospelgroep The Rising Hope is opgericht in 1981 en heeft ca. 25 leden.

- Swingkoor Burgum is opgericht in 2013. Hun repertoire bestaat uit jazz- en popsongs met een vleugje anders. Instuderen doen ze onder leiding van dirigente Vronie de Vreeze. Achter de piano zit Remko Hoitsma. Ze voelen zich thuis bij een breed scala aan artiesten zoals Ella Fitzgerald, Sarah Vaughan en Duke Ellington maar ook Van Morrison, Phil Collins en Caro Emerald. Ze zingen zoveel mogelijk vierstemmig, met begeleiding op de piano en soms ook a capella. Voor sopranen geldt een ledenstop. Alten, tenoren en bassen daarentegen zijn van harte welkom.

- Christelijke Gemengde Zang Vereniging God is mijn Lied uit Burgum is een gemengd koor van ruim 55 leden en staat inmiddels alweer meerdere jaren onder leiding van dirigent Marco Rypma uit Folsgare. Het koor is opgericht in 1932 en brengt met enthousiasme en plezier een verscheidenheid aan liederen ten gehore. Naast de Nederlandstalige liederen wordt er ook gezongen in de Friese, Engelse, Duitse en een enkele keer in nog een andere taal. Het koor verleent medewerking aan kerkdiensten, kerstnachtdiensten, optredens bij bijzondere gelegenheden en op korendagen in de regio. Ook worden eigen concerten georganiseerd.

- Folkloristische Dansgroep Eastergoa Skotsers Burgum is opgericht in 1988, met als doelstelling de oude Friese folklore in stand te houden en uit te dragen. Ze zijn lid van de FFGN en treden regelmatig op. Neem eens een kijkje in de Agenda. De naam van de groep is ontleend aan de streek waar zij vandaan komen. Na 1500 werd Friesland in vieren verdeeld, te weten: De Elf Steden, Westergo, Oostergo en de Zeven Wouden. De groep komt uit Oostergo. In het Fries is dit Eastergoa. ‘Skotsers’ is het Friese woord voor dansers, vandaar de naam. De Eastergoa Skotsers dansen in het authentieke Friese kostuum uit de periode 1820-1840, met als bijzonder element voor de vrouwen het smalle oorijzer, getooid met een lange floddermuts.

- Cultuurcentrum de Wâldsang biedt muzieklessen aan. En meer... want er zijn ook lessen in andere kunstvormen. Aanbod wordt gedaan via scholen en voor in de vrije tijd. En dat ligt in goede handen bij de Wâldsang-docenten, die allemaal een vakopleiding hebben gevolgd. Op de website vertellen ze wie ze zijn en wat ze doen. En kun jij je natuurlijk inschrijven of je aanmelden voor een gratis proefles (ook als je nog niet zeker weet voor welk instrument je wilt gaan)! Niet alleen omdat het leuk is... Er zijn nog veel meer redenen om een muziekinstrument te leren bespelen: muziek spelen verbetert ook je geheugen; je krijgt meer geduld; het vermindert stress; je ontmoet nieuwe mensen. De Wâldsang heeft ook locaties in Burgum.

- Jazzclub Bergum organiseert al ca. 25 jaar diverse muzikale activiteiten in en rondom Burgum. In de afgelopen jaren waren dat vooral jazzworkshops en muziekgroepen. Momenteel richten ze zich op de organisatie van optredens en muziekfestivals.

- Sport en bewegen: - Voetbalvereniging v.v. Bergum is opgericht in 1931. Aanvankelijk wordt er gespeeld achter een boerderij op de Hillamaweg. In de oorlog wordt de oude renbaan Koningsland gekocht en wordt het eerste veld aangelegd. Later komt nog een veld bij. In 1989 is het hele complex vernieuwd.

- Voetbalclub BCV uit Burgum is opgericht in 1949. Aanvankelijk werd besloten te voetballen onder de naam Wardy, maar omdat er al een club met die naam was, mocht dat niet. Zo ontstond de naam BCV: Bergumer Christelijke Voetbalvereniging. In de beginjaren speelde BCV in de lagere klassen. Sinds de afgelopen ca. 20 jaar speelt het 1e elftal van BCV op het huidige niveau, d.w.z. in de 1e of 2e klasse.

- v.v. BBC Bergum is in 2005 gestart als samenwerking tussen de voetbalverenigingen v.v. Bergum en BCV. Inmiddels is de club uitgegroeid tot ruim 550 sportieve jeugdleden, met vele enthousiaste vrijwilligers.

- Zaalvoetbalvereniging ZV De Herauten.

- Tennisvereniging De Leechkamp is opgericht in 1975.

- Wil je graag in je eigen tempo een beetje fit blijven? Badminton is een leuke sport die je zo intensief en uitdagend kunt maken als je zelf wilt. Ook tijdens een relatief rustig potje badminton beweeg je ongemerkt heel wat. Een intensief potje badminton tegen een gewaagde tegenstander of tegen gewaagde tegenstanders is een ware energie-explosie. Badmintonclub Tytsjerksteradiel (BCT) in Burgum is een ontspannen vereniging, waar vrijwel altijd wel mensen zijn waarmee je op je eigen niveau kunt spelen. Ook voor kinderen is badminton een leuke en uitdagende sport. Niet alleen is beweging goed voor je kind, maar je kind of puber oefent ook zijn of haar oog-handcoördinatie en tactisch inzicht. Vaardigheden die (later) in de opvoeding vaak worden overgeslagen. Met badminton is dit echter prima en op een leuke manier te oefenen.

- Basketbalvereniging Burgum Bandits is opgericht in 1974 en speelt iedere woensdagavond een uurtje basketbal in sporthal De Wetterstins.

- Sportvereniging SV DFS afdeling Gym. - SV DFS afdeling Dans.

- Toerfietsclub TFK Bergum is er voor jong en ouder die op eigen niveau actief in georganiseerd verband de wielersport wil beleven. TFK Bergum biedt haar leden de mogelijkheid om individueel en samen diverse tochten te rijden.

- Stichting Wetter- en Willepark Burgum heeft als doel het bevorderen van beweging in dit park. Ze zetten zich o.a. in voor het realiseren en onderhouden van de multifunctionele baan (skeelerbaan) in het ijsbaangebied.

- De Bergumer Bridge Club is opgericht in 1946 en heeft ca. 100 leden.

- "Kaatsvereniging Bergum is oprjochte yn 1947. D'r wurd keatst op it sportfjild by/efter de Westermar. It kompetysjekeatsen is op tongersdei de jûns."

- Tafeltennisvereniging TTV Burgum is opgericht in 1971. Ze hebben een kleine club leden, die op alle sterkteniveau's  actief zijn. Dit doen zij via de clubavond (elke woensdag), NTTB-competitie (vaak op vrijdag) en enkele gezellgheidstoernooien. "Zoals alle verenigingen delen wij graag de passie voor het spelletje. Ben je dus een goede of minder goede speler, kom eens langs bij de gymzaal en kijk of het wat voor je is. Tegenwoordig gaat dat niet meer via trainingsuren. Maar door veel onderling te spelen, sluiten  enthousiaste mensen vanzelf aan op een mooi niveau. Neem wel even je sportschoenen mee."

- Achter het gemeentehuis ligt mooi beschut tussen de bomen de fierljepaccommodatie van Ljeppersklup Burgum. Sinds 1969 worden hier al fierljepwedstrijden van de Frysk Ljeppers Boun gehouden. De fierljeptoppers die van oorsprong uit Tytsjerkstradiel kwamen, hebben in de loop van de jaren heel wat Friese of Nederlandse titels bij elkaar gesprongen. Enkele beroemde springers uit Burgum zijn Evert Wilstra, Jouke de Vries, Hielke de Boer, Catharinus Hoekstra, Gerhard Vlieger, zijn zus Tineke Vlieger en Bjinse Wolters. Ook nu zijn er een paar absolute grootheden in de fierljepsport lid van deze vereniging. Denk aan Bart Helmholt (Veelvoudig Nederlands Kampioen), Age Hulder (Nederlands Recordhouder Junioren) en Hilianne van der Wal (Voormalig Fries kampioen). De vereniging zorgt ook elk jaar weer voor veel nieuwe fierljeppers. De afdeling is een van de grootste in Nederland.

- Loopclub Burgum is opgericht in 2010 en heeft ca. 50 leden, in leeftijd variërend van begin twintig tot begin zestig. De verdeling vrouwen en mannen is 50/50. Hun doel is om mensen op een verantwoorde manier aan het bewegen te krijgen. Het plezier staat hierbij voorop, prestaties komen vanzelf als de sfeer in de groep en het gevoel goed is. Kun je al 30 minuten achter elkaar hardlopen en wil je dit graag in groepsverband doen, dan kun je instromen in de dinsdag- en/of de donderdagavondgroep. Je kunt, vrijblijvend, eerst een aantal keer meetrainen om te proeven hoe de sfeer in de groep is en hoe er training wordt gegeven. Mensen die voor het eerst kennis willen maken met hardlopen kan, onder deskundige begeleiding, in de beginnersclinic de eerste beginselen van de loopsport worden bijgebracht.

- PSV De Mennoruiters uit Burgum is een vereniging voor jong en ouder, voor zowel recreatieruiters/-menners als wedstrijdruiters/-menners, maar vooral voor gezamenlijke sportiviteit en gezelligheid. De vereniging is opgericht in 1977 en heeft ca. 135 leden. Er wordt instructie gegeven aan leden met een eigen (leen)paard of pony. Er worden zowel menlessen als dressuurlessen gegeven. Daarnaast zijn er leden die alleen gebruik maken van de mogelijkheid om vrij te rijden in de binnen- of buitenbak.

- Z&PC Wetterwille is de zwem- en poloclub van Burgum. De in 1960 opgerichte club doet aan (wedstrijd)zwemmen, waterpolo en fitzwemmen. "Zwemmen en waterpolo zijn geweldige leuke sporten om te beoefenen. Het is heel goed voor je lichaamsbeweging, omdat je bijna al je spieren gebruikt. Bovendien is de kans op blessures zeer klein." Aldus de vereniging op haar site.

- Bij Budovereniging Tori Tytsjerksteradiel in Burgum kun je terecht voor judo en kleuterjudo.

- Schaakclub NEO is opgeicht in 1958 (getuige dit informatieve bericht. Zo te lezen hebben ze een feestje gemaakt van het 60-jarig bestaan in 2018. En wij maar denken dat alleen Grunningers kort van stof zijn ;-) en schaakt op maandagavond in Glinstra State in Burgum. Heb je belangstelling, kom eens vrijblijvend langs. Het lidmaatschap kost 80 euro per jaar, dit is inclusief KNSB- en FSB-lidmaatschap.

- Pluimvee- en Konijnenfokkers Vereniging PKV Burgum e.o. houdt zich bezig met het fokken van kippen, konijnen, cavia's en duiven en beoogt de rassen zo zuiver mogelijk te houden. Dit doen ze door elkaar te helpen en te ondersteunen bij het selecteren en conditioneren van de dieren. Elk jaar is er een jongdierendag waar keurmeesters je vertellen wat er goed aan het dier is en wat beter kan. Zo weet je ook met welke dieren je verder moet. Dan volgt er in november een driedaagse show in sportzaal 't Heech in Noardburgum. Hier worden je dieren opnieuw beoordeeld, ook zijn er prijzen te winnen. Dit zijn altijd spannende en gezellige dagen.

- Vrouwen: - Vrouwen van Nu afd. Burgum is een ontmoetingsplaats voor vrouwen die hart hebben voor hun leefomgeving, die hun creativiteit willen ontplooien, aan hun persoonlijke ontwikkeling willen werken en die hun stem willen laten horen in de maatschappij. Het is een actieve en gezellige vereniging met tal van activiteiten. Ze organiseren diverse bijeenkomsten, lezingen en uitstapjes. Hun bijeenkomsten vinden plaats in De Pleats. Ze nodigen je van harte uit om kennis te komen maken. Je zult je snel thuis voelen.

- Zorg: - "Het in Burgum gelegen Berchhiem is een veelzijdige locatie. Het bestaat uit een verpleeghuis en een Specialistisch Centrum. Het Specialistisch Centrum bestaat uit een team van samenwerkende professionals en biedt een uitgebreid pakket behandelingen aan. In Berchhiem is elke cliënt uniek. Een persoon met eigen wensen, behoeften en mogelijkheden. Ieder mens voelt zich het beste als hij de regie over zijn eigen leven kan houden, ook als er beperkingen zijn. Met onze professionele zorg en kennis kan dat. In Berchhiem is voor ieder veel te doen. Zo kent de locatie een rijk verenigingsleven. In 2013 en 2014 heeft er een grootschalige nieuwbouw plaatsgevonden. Er zijn nu hoofdzakelijk ruimtes voor kleinschalig wonen. Zes tot acht bewoners kunnen er samen een huishouding voeren. Ze gebruiken onder andere een gezamenlijke woonkamer. Iedere bewoner heeft daarnaast een eigen appartement."

- Talant biedt zorg en begeleiding voor kinderen, volwassenen en ouderen met een beperking, door dagopvang, kinderdagcentra en wooncomplexen. Talant heeft ook locaties in Burgum.

- Crisisopvang Burgum biedt tijdelijk onderdak aan volwassenen en gezinnen die om welke reden dan ook op straat (zijn) komen te staan of hun woonsituatie (hebben) moeten verlaten. De opvang biedt plaats aan 35 personen. Voor gezinnen is er een aparte gezinsafdeling ingericht. Er is plek voor 8 gezinnen. De crisiopvang is bedoeld voor volwassenen en gezinnen: die minimaal 18 jaar (bij uitzondering 16) zijn of waarvan de ouder/voogd minimaal 18 jaar is; waarbij geen sprake is van een actuele drugs- of alcoholverslaving; waarbij geen sprake is van actuele zware psychiatrische problemen; die geen intensieve en/of langdurige lichamelijke of verpleegkundige hulp nodig hebben; die samen met in- en externe begeleiders actief meewerken aan de begeleiding en vervolgoplossingen.

- Welzijn: - Odensehuis Burgum is een inloophuis voor mensen met dementie en hun naasten.

- Rotary Club Bergum is opgericht in 1978 en is een netwerk waarin de leden bereid zijn hun (vak)kennis ten dienste te stellen van de gemeenschap. Ze doen dat met acties en projecten. In de club zijn diverse classificaties (beroepsgroepen) vertegenwoordigd. Hierdoor beschikken ze over een breed netwerk. Op deze wijze kunnen ze effectief iets doen voor de samenleving. Tytsjerksteradiel heeft, net als de rest van Noordoost-Fryslân, te maken met krimp. Deze veranderingen zijn onvermijdelijk en hebben gevolgen voor de leefbaarheid. Het vraagt om een andere manier van denken om Noordoost-Fryslân vitaal en leefbaar houden, waarbij niet groei maar de verbetering van de kwaliteit van onze leefomgeving centraal staat. Met acties zet Rotary Club Bergum dit denken om in daden. Hierbij richten ze zich op mensen en organisaties in Tytsjerksteradiel en omgeving die hulp kunnen gebruiken bij het ‘mooier’ maken van de samenleving.

- Veiligheid: - Brandweer Burgum maakt deel uit van Veilgheidsregio Fryslân. Ze rukken gemiddeld 150 keer per jaar uit voor brand en hulpverlening.

- Vervoer: - In 2015 heeft Stichting Oranje Ferbynt het initiatief ontwikkeld om in Burgum met 2 elektrische voertuigen kleinschalig en laagdrempelig vervoer te ontwikkelen voor mensen die, om welke reden ook, beperkt zijn in hun mobiliteit. In juli 2016 is BurgumMobyl van start gegaan. Het blijkt in een grote behoefte te voorzien.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Het bestuur van Netwerkvereniging HIMBO maakt zich sterk voor een goed ondernemersklimaat in Burgum. Dit doen zij door structureel overleg met alle betrokken partijen. Verder organiseren zij kennelijk ook netwerkbijeenkomsten voor de leden (hoewel wij daar op hun site niets over kunnen vinden, behalve een foto van een kennelijk dergelijke bijeenkomst :-)

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Burgum kerk.

Reactie toevoegen