Bunschoten

Plaats
Dorp en gemeente
Bunschoten
Eemland
Utrecht

bunschoten-spakenburg haven [640x480].jpg

Bunschoten-Spakenburg haven

Bunschoten-Spakenburg haven

Bunschoten molen.jpg

Korenmolen De Hoop in Bunschoten.

Korenmolen De Hoop in Bunschoten.

Bunschoten.jpg

Een mooi hoekje in Bunschoten.

Een mooi hoekje in Bunschoten.

UT gemeente Bunschoten in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Bunschoten in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Bunschoten in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Bunschoten

Terug naar boven

Status

- Bunschoten is een dorp en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Eemland.

- De gemeente Bunschoten is in 1974, bij de opheffing van de gemeente Hoogland en de overgang van die gemeente naar de gemeente Amersfoort, middels een grenscorrectie vergroot met een N deel van de gemeente Hoogland, N van de A1, zijnde de buurtschap Zevenhuizen met omgeving.

- De gemeente Bunschoten omvat het tweelingdorp Bunschoten-Spakenburg, de hieronder vallende buurtschap Zevenhuizen, en het dorp Eemdijk.

- Bunschoten, vanouds een boerendorp, en Spakenburg, vanouds een vissersdorp, zijn door de forse nieuwbouw van de afgelopen decennia althans geografisch tot één kern aaneengegroeid: Bunschoten-Spakenburg. Dat is ook de officiële plaatsnaam op de plaatsnaamborden, in het postcodeboek en in de gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG).

In de praktijk is in het spraakgebruik echter nog altijd sprake van de dorpen Bunschoten en Spakenburg als aparte kernen, althans betreffende de oude kernen van die dorpen; wij hebben de indruk dat het lokaal nog altijd 'leeft', dat vooral degenen die er geboren zijn of er al langer wonen, zich Bunschoter dan wel Spakenburger voelen. Dat zal allicht minder gelden voor de 'import' in de nieuwbouwwijken. Bovendien is daar het probleem aan welke van de dorpen je die moet toerekenen, als men dat al zou willen. Ook in de Topografische atlas Utrecht(1) worden de kernen nog apart als 'plaats' benoemd.

- Wapen van de gemeente Bunschoten.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Bunschoten.

Terug naar boven

Naam

In het Bunschotens
Bunsjoten.

Naamgeving
Formeel is in 1972 de plaatsnaam Bunschoten-Spakenburg vastgesteld voor beide dorpen gezamenlijk (die overigens op de plaatsnaamborden foutief zonder koppelteken heeft gestaan. Tegenwoordig staat het daar wel goed). Sindsdien is het dus kennelijk formeel een tweelingdorp. Dat wil zeggen de plaatsnamen in de stempels van de postkantoren zijn in dat jaar als zodanig aangepast; de aparte plaatsnamen zijn toen verdwenen en daar is deze tweelingnaam voor teruggekomen. Vermoedelijk heeft de gemeente in dat jaar in verband met de aanstaande invoering van de postcode in 1978, formeel besloten de beide plaatsnamen samen te voegen, gezien de destijds te voorziene groei tot geografisch één aan elkaar gegroeide kern.

Oudere vermeldingen
1294 Bonscoten, 1300 Bunschoten, 1312 (datering kopie onzeker) Bonscoit.

Naamsverklaring
Samenstelling van datief meervoud (met locatieve functie) van het Middelnederlandse schoot 'hoge hoek land, uitspringend in het lagere land' (vergelijk het Oudengelse sceat 'hoek, toelopende punt') en een eerste deel bun, waarvoor wel gedacht is aan het Middelnederlandse bunne 'omsloten ruimte' (vergelijk bun 'viskaar'), dat teruggaat op bunjô* en in oorsprong verhoogde grond schijnt te hebben aangeduid (vergelijk het Duitse Bühne en het Drentse bunweg 'karreweg met hoog middengedeelte'). Men kan het eerste deel echter ook verbinden met bunt 'buntgras' (vergelijk het Oudengelse bune), te meer daar de plaats al enige tijd bestaan moet hebben voordat hij in de bronnen opduikt (in 1294 was hier al een parochiekerk met een priester).(2)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Bunschoten grenst in het Z aan de gemeente Amersfoort, in het O aan de gemeente Nijkerk (GL), in het N aan het Eemmeer en in het W aan de Eem en de gemeente Eemnes.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Bunschoten 160 huizen met 1.127 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 63/396 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Spakenburg 71/575 en Eemdijk 26/156. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 8.600 huizen met ca. 21.500 inwoners. Het tweelingdorp Bunschoten-Spakenburg omvat ca. 8.250 huizen met ca. 20.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de gemeente Bunschoten, kun je terecht bij de Historische Vereniging Bunscote. Op de site van de vereniging vind je uitvoerige informatie over de geschiedenis van de kernen in deze gemeente.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bunschoten heeft als plaats 8 rijksmonumenten.

- Bunschoten heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Hervormde Catharinakerk (Dorpsstraat 21) uit 1500. Zware toren, bovenstuk iets inspringend met afgeschuinde hoeken. Voorheen laatgotische eenbeukige kruiskerk, in 1790 koor en dwarspanden gesloopt. Orgel met Hoofdwerk en Nevenwerk, in 1860 gemaakt door C.G.F. Witte. Klokkenstoel met klok van G. van Wou, 1495, diameter 121 cm.

- De voormalige GKN Zuiderkerk aan het Kolkplein 2 (bouwjaar 1878) is tegenwoordig in gebruik als jeugdcentrum De Zolder.

- De gereformeerde (PKN) Zuiderkerk (Kostverloren 2) uit 1914 is de opvolger van de Zuiderkerk aan het Kolkplein, die al relatief kort na de bouw in 1878 te klein werd. De kerk is een rijksmonument, van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een gereformeerde zaalkerk in eclectische stijl met redelijk gaaf in- en exterieur. In het interieur komt een waardevol tweeklaviers orgel voor, opgebouwd uit oude delen (17e-eeuws factuur).

- Achtkante stellingkorenmolen De Hoop (Stadsspui 2) dateerde oorspronkelijk uit 1899 (d.w.z. verplaatst vanuit Wormer in de Zaanstreek). Deze molen is na een storm in 1930 in verval geraakt en in 1967 gesloopt. De huidige molen is een replica van de oorspronkelijke molen, zij het op een andere plaats. De molen is in 2008 gereed gekomen en op woensdag, zaterdag en op afspraak te bezichtigen. In de molenwinkel zijn meelproducten te koop.

- Voormalige zuivelfabriek Eemlandia uit 1918 (Veenestraat 44).

- Gevelstenen in Bunschoten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Eemmeerloop (op een zaterdag in mei) is een ultramatharon over 50 km.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Van half april tot half oktober is de Eemlijn in de vaart; een fietsboot over de Eem van Amerfsoort naar Bunschoten-Spakenburg v.v.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bunschoten (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Bunschoten. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Media / nieuws: - Lokale Omroep Spakenburg LOS. - Actualiteiten uit de gemeente Bunschoten.

- Zorg: - Zorgboerderij d'Boerenkiel. - Zorgboerderij Bzzzonder Eemlandhoeve.

Reacties

(1)

In de omschrijving van de naam is duidelijk opgenomen dat de formele naam van de gemeente 'Bunschoten - Spakenburg' is; het komt mij logischer voor dat deze homepage dan ook 'Bunschoten - Spakenburg' heet, zulks in oevreenstemming met de BAG-lijst.
Het aangehaalde 'tweelingdorp Bunschoten-Spakenburg' is qua tweelingdorp correct maar zou zonder streepje geschreven moeten worden.

Red.:
Hier lopen een paar dingen door elkaar, mede omdat de gemeente er zelf ook niet helemaal eenduidig in is. De formele naam van de gemeente is Bunschoten. De formele naam van de plááts is Bunschoten-Spakenburg (dat zal men destijds gemakshalve zo gekozen hebben om geen 'gedoe' te willen met het bepalen bij alle nieuwbouw van wat men nu onder Bunschoten en wat men tot Spakenburg zou moeten rekenen). Maar gezien de toch nog wel duidelijke eigen identiteit van de beide (oude) kernen, hebben wij ervoor gekozen om deze pagina te bestemmen voor Bunschoten als gemeente en dorp, en een aparte pagina te maken voor Spakenburg. Beide namen zijn in de praktijk nog wel in gebruik, zie bijv. http://www.visitspakenburg.com/ (en vergelijk Heeswijk-Dinther, waar een zelfde nuance geldt). Overigens is de formele (postcodeboek- en BAG-)naam Bunschoten-Spakenburg mét koppelteken, op de (net zo zeer officiële...) plaatsnaamborden staat het dus foutief zonder koppelteken.

Reactie toevoegen