Brakel

Plaats
Dorp
Zaltbommel
Bommelerwaard
Gelderland

Brakel.JPG

We zijn in Brakel bij de Hervormde kerk

We zijn in Brakel bij de Hervormde kerk

Brakel (2).JPG

Dorpsgezicht Brakel

Dorpsgezicht Brakel

Brakel (3).JPG

Huis Brakel in Brakel

Huis Brakel in Brakel

Brakel..JPG

Het is er erg landelijk in Brakel

Het is er erg landelijk in Brakel

_MG_1470.JPG

Met de pont in Herwijnen aangekomen en nog even kijken naar de overkant van de Waal, naar Brakel

Met de pont in Herwijnen aangekomen en nog even kijken naar de overkant van de Waal, naar Brakel

gemeente_brakel_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Brakel anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Brakel anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Brakel

Terug naar boven

Status

- Brakel is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Bommelerwaard, gemeente Zaltbommel. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1998.

- De gemeente Brakel is per 1-7-1955 vergroot met de gemeenten Poederoijen en Zuilichem en een deel van de gemeente Nederhemert.

- Wapen van de voormalige gemeente Brakel.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1212 en 1430 Brakel, 1233 aqueductum de Bracele, 1258 Brakele, 1398 Brackel.

Naamsverklaring
Een samenstelling van lo 'licht, open bos' en het Germaanse brakô*- 'twijg, tak, struikgewas'. De in oudere literatuur vermelde betekenis 'varen' van brakô* berust op een misverstand, vergelijk het Middelnederduitse brake 'tak, twijg, struikgewas', Het Oostfriese brak 'struikgewas', het Oudengelse bracu* in fearnbraca 'varenstruik', het Middelengelse brake 'struikgewas', het Nieuwnoorse brake 'jeneverbesstruik', het Nieuwzweedse brakar 'struikgewas' en het aan het Middelnederduits ontleende Zweedse (dialect) brakel 'bos van weinig waarde'. Het Nieuwnederlandse brakel als afleiding van braak 'diepgeploegd, gebroken land, akkerland ontgonnen in heidegrond' is een ander woord, dat mogelijk schuilt in het Brabantse Brakel. Een verdwenen plaats met deze naam ten noordwesten van Wageningen heette 838 kopie 11e eeuw Bracola. Zie ook Bruggelen.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Brakel ligt in het uiterste ZW van de provincie Gelderland en ligt aan de Z oever van de rivier de Waal en WNW van het dorp Zuilichem, WZW van het dorp Herwijnen, OZO van het dorp Vuren, O van de stad Woudrichem, NO van de dorpen Rijswijk en Giessen, NNO van de dorpen Andel en Poederoijen, NNW van het dorp Veen en NW van het dorp Aalst.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 hebben de gemeente en het dorp Brakel 158 huizen met 1.096 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de in 1990 opgerichte Stichting de Vier Heerlijkheden. De stichting heeft als doel het interesseren van de lokale bevolking voor de historie van de vier kerkdorpen van de voormalige gemeente Brakel (naast het gelijknamige dorp zijn dat verder nog de dorpen Aalst, Poederoijen en Zuilichem). De stichting beoogt haar doel onder meer te verwezenlijken door activiteiten zoals het organiseren van tentoonstellingen, het verrichten van historisch, archief- en archeologisch onderzoek en het publiceren van resultaten van de onderzoeken.

Inmiddels heeft de stichting een verzameling oude gebruiksvoorwerpen en textiel in beheer. Deze verzameling breidt zich nog altijd uit. Na enkele jaren gebruik te hebben gemaakt van ruimte in Huis Brakel beschikt de werkgroep sinds 2004 over het naastgelegen voormalige Koetsiershuis. In het Koetsiershuis is ruimte om bezoekers te ontvangen. Men kan daar de fotoverzameling bekijken. Wekelijks worden foto's aangeboden door bewoners uit de vier dorpen. De foto's worden gedigitaliseerd en een afdruk komt dan in de fotoverzameling.

De stichting beheert ook een bibliotheek. Alles wat uitgegeven wordt en betrekking heeft op de Bommelerwaard wordt door de stichting verzameld. De bibliotheek bevindt zich op de begane grond. De voorkamer is ingericht als "stijlkamer" met zo veel mogelijk spulletjes van halverwege de vorige eeuw. Op de eerste verdieping is een textielkamer ingericht waar men de verzameling oude kleding kan bewonderen. Op deze verdieping is ook de verzameling oude gebruiksvoorwerpen en gereedschappen ondergebracht en is de werkkamer voor de werkgroepleden. Hier worden ook de archiefstukken bewaard. Waardevolle stukken die de stichting in bezit krijgt, worden overgedragen aan het streekarchief in Zaltbommel.

De tentoonstellingen die de stichting organieert trekken altijd veel belangstelling. In de dorpen Brakel, Aalst, Poederoijen en Zuilichem zijn door de jaren heen diverse tentoonstellingen gehouden, soms vergezeld van een boekje met historische informatie over het dorp. Geregeld wordt ook een beroep gedaan op de stichting om  hun fotoverzameling in te mogen zien. Enkele werkgroepleden gaan dan met de verzameling naar bijvoorbeeld een bejaardenvereniging of vrouwenvereniging waar dan de fotomappen ingezien kunnen worden. Elke laatste vrijdagavond van de maand (behalve juli, augustus en december) (van 19.00-22.00 uur) kun je het Koetsiershuis bezoeken (Dwarssteeg 4, Brakel). Je kunt dan foto's inzien en eventueel nabestellingen doen. Ook kun je gebruik maken van de bibliotheek en de verzameling textiel en oude voorwerpen bekijken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Brakel heeft 15 riijksmonumenten.

- Fort Brakel ligt ten westen van het dorp, aan de onverharde en slingerende Nieuwendijk, die al in 1478 is aangelegd. Het 19e-eeuwse fort heet eigenlijk "Batterij onder Brakel". Het verschil tussen een fort en een batterij is dat je vanuit een batterij maar in een beperkte hoek een kanon kunt afvuren, terwijl dat bij een fort vanaf alle kanten mogelijk is. De idyllische meertjes aan de Nieuwendijk zijn "wielen", dat zijn overstromingsrestanten van dijkdoorbraken. Vaak werd na zo'n doorbraak de dijk om het wiel heen gelegd, waar je dus van die op het eerste gezicht onlogische kronkels van krijgt.

Terug naar boven

Evenementen

- BOG Brakel organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten in het dorp.

- Toneelvereniging BOG Toneel is opgericht in 1932 en brengt jaarlijks in februari en maart (3 uitvoeringen) een nieuw stuk op de planken.

- Ponymarkt en Jaarmarkt (op de laatste zaterdag van september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Veerpont over de Waal (ook voor auto's) naar Herwijnen en Vuren v.v.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Brakel door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Brakel (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Brakel is een overlegorgaan die een brug vormt tussen de inwoners, de gemeente Zaltbommel en de politiek.

- Onderwijs: - De D.W. van Dam van Brakelschool in Brakel is een school voor openbaar onderwijs. De school is een ontmoetingsplaats van kinderen en volwassenen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden, die op voet van gelijkwaardigheid een scholengemeenschap vormen. De school hecht grote waarde aan de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van haar leerlingen en aan de optimale ontwikkeling van de kwaliteiten van alle kinderen. De school onderschrijft de kracht van het zelfstandig leren en benut deze leervorm daar waar mogelijk om de leerprocessen vorm te geven. Het werken met de instructietafel (adaptief onderwijs) is in alle groepen ingevoerd. Deze werkwijze doet recht aan alle individuele leerlingen.

De school heeft gemiddeld 90 leerlingen. Er zijn 5 leerkrachten aan de school verbonden, een intern begeleider, alsmede een vakleerkracht muziek en een leerkracht die de godsdienstlessen verzorgt. De resultaten van de CITO eindtoets liggen de afgelopen jaren behoorlijk boven het landelijk gemiddelde en zijn derhalve goed te noemen. De Inspectie van het Onderwijs heeft de school voor het laatst in mei 2012 bezocht. Het reeds toegekende basistoezicht blijft gehandhaafd. Uit de brochure van de inspectie blijkt dat ze zich een taal- én rekensterke school mogen noemen.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Brakel.

- Stichting Blue Legend Truckpulling uit Brakel is opgericht in 2015. Met hun Scania V8 nemen zij deel aan de truckpull wedstrijden in de landelijke VTN Supersport competitie. Dit is een competitie waar 9,5 tons trucks (veelal maximaal aangepast binnen de technische reglementen) strijden voor de punten om zich uiteindelijk kampioen te kunnen noemen.

- Veiligheid: - Brandweer Brakel heeft als werkgebied het gelijknamige dorp plus de buurdorpen Poederoijen en Zuilichem.

Reactie toevoegen