Brachterbeek

Plaats
Dorp
Maasgouw
Midden-Limburg
Limburg

brachterbeek_plaatsnaambord.jpg

Brachterbeek heette vanouds gewoon Beek (en Maasbracht gewoon Bracht), maar daar zijn er nogal wat van, vandaar dat het in de loop van de 19e eeuw geleidelijk Brachterbeek is geworden. In het Limburgs De Baek of Brachterbaek.

Brachterbeek heette vanouds gewoon Beek (en Maasbracht gewoon Bracht), maar daar zijn er nogal wat van, vandaar dat het in de loop van de 19e eeuw geleidelijk Brachterbeek is geworden. In het Limburgs De Baek of Brachterbaek.

brachterbeek_glas_in_lood_raam_kerk.jpg

De RK H. Hartkerk van Brachterbeek uit 1933 heeft prachtige glas-in-loodramen van o.a. Maasbrachtenaar René Smeets (afbeelding) (© www.glasmalerei-ev.net)

De RK H. Hartkerk van Brachterbeek uit 1933 heeft prachtige glas-in-loodramen van o.a. Maasbrachtenaar René Smeets (afbeelding) (© www.glasmalerei-ev.net)

brachterbeek_fanfare_eensgezindheid_mini_wmc_2011.jpg

Waar een klein dorp groot in kan zijn: Brachterbeek heeft 2 wereldberoemde grootheden voortgebracht: Fanfare Eensgezindheid (foto) en André Rieu-saxofoniste Sanne Mestrom, én ook nog een nationale grootheid, top-buuttereedner Pierre Cnoops.

Waar een klein dorp groot in kan zijn: Brachterbeek heeft 2 wereldberoemde grootheden voortgebracht: Fanfare Eensgezindheid (foto) en André Rieu-saxofoniste Sanne Mestrom, én ook nog een nationale grootheid, top-buuttereedner Pierre Cnoops.

brachterbeek_fanfare_eensgezindheid_mini_wmc_2011_92.3_punten.jpg

Op het mini Wereld Muziek Concours in Kerkrade in 2011 (waar ook de vorige foto betrekking op heeft) heeft Fanfare Eensgezindheid uit Brachterbeek ze weer een poepje laten ruiken: met 92,3 punten hebben ze wederom bewezen tot de toppers te behoren.

Op het mini Wereld Muziek Concours in Kerkrade in 2011 (waar ook de vorige foto betrekking op heeft) heeft Fanfare Eensgezindheid uit Brachterbeek ze weer een poepje laten ruiken: met 92,3 punten hebben ze wederom bewezen tot de toppers te behoren.

brachterbeek_sanne_mestrom.jpg

En Brachterbeek heeft zijn eigen 'Candy Dulfer' in de persoon van Sanne Mestrom, die sinds 2005 de hele wereld rondtoert met het Johann Strauss Orkest van André Rieu. Maar ze geeft ook nog gewoon muziekles aan leerlingen van Fanfare Eensgezindheid.

En Brachterbeek heeft zijn eigen 'Candy Dulfer' in de persoon van Sanne Mestrom, die sinds 2005 de hele wereld rondtoert met het Johann Strauss Orkest van André Rieu. Maar ze geeft ook nog gewoon muziekles aan leerlingen van Fanfare Eensgezindheid.

brachterbeek_pierre_cnoops.jpg

Pierre Cnoops uit Brachterbeek heeft sinds begin jaren zestig al vele Buuttekampioenschappen gewonnen, en heeft nationale bekendheid verworven met zijn vele optredens voor tv, zoals hier bij 'Voor de vuist weg' van Willem Duys in 1972.

Pierre Cnoops uit Brachterbeek heeft sinds begin jaren zestig al vele Buuttekampioenschappen gewonnen, en heeft nationale bekendheid verworven met zijn vele optredens voor tv, zoals hier bij 'Voor de vuist weg' van Willem Duys in 1972.

brachterbeek_schutterij_st._michael.jpg

Natuurlijk heeft Brachterbeek ook nog een schutterij, en wel Schutterij St. Michaël.

Natuurlijk heeft Brachterbeek ook nog een schutterij, en wel Schutterij St. Michaël.

brachterbeek_joekskapel_zonger_drank_geine_klank.png

En bij een echt Limburgs dorp hoort naast een fanfare en een schutterij natuurlijk ook een Joekskapel!

En bij een echt Limburgs dorp hoort naast een fanfare en een schutterij natuurlijk ook een Joekskapel!

maasbracht_en_brachterbeek_kaart_anno_ca._1935.jpg

Je kunt het je nu nauwelijks voorstellen, maar tot ver in de 19e eeuw was Brachterbeek nog beduidend groter dan de hoofdplaats Maasbracht. Op deze kaart uit ca. 1935 zijn ze ongeveer even groot. De kerk van Brachterbeek is dan net gebouwd (1933).

Je kunt het je nu nauwelijks voorstellen, maar tot ver in de 19e eeuw was Brachterbeek nog beduidend groter dan de hoofdplaats Maasbracht. Op deze kaart uit ca. 1935 zijn ze ongeveer even groot. De kerk van Brachterbeek is dan net gebouwd (1933).

Brachterbeek

Terug naar boven

Status

- Brachterbeek is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Midden-Limburg, gemeente Maasgouw. T/m 2006 gemeente Maasbracht.

- Het dorp Brachterbeek heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Maasbracht.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
De Baek (op de plaatsnaamborden), in de praktijk ook wel Brachterbaek.

Oudere vermeldingen
Maasbracht-Beek, 1840(1) Bruchterbeek (drukfout?), 1842 Beek. De plaatsnaam wordt voor het eerst vermeld omstreeks 1500, in Gelderse leenakten, als 'Leen ter Beke', 'Aen gen Beeck', later ook wel 'ter Beeck in den kerspel Bracht'.

Naamgeving
Genoemd naar de ligging bij Maasbracht, nabij de Vlootbeek.(2)

Alternatieve benaming
De lokale fanfare spreekt op haar site van de plaatsnaam 'Maasbracht-Beek', vermoedelijk omdat het dorp voor de post 'in' Maasbracht ligt, en Brachterbeek als enige plaatsaanduiding veel vragen zou opleveren omdat die plaats veel minder bekend is dan Maasbracht, maar ja dat is ook een beetje kip en ei... Wij zouden in zo'n geval (hint) opteren voor de aanduiding 'Brachterbeek (Maasbracht)'; dan duid je als eerste aan waar je werkelijk gevestigd bent, en refereer je vervolgens tevens aan de postale en bekendere 'hoofdplaats' Maasbracht.

Terug naar boven

Ligging

Brachterbeek ligt direct O van Maasbracht, en ligt ingeklemd tussen de elektriciteitscentrale van Essent aan de Maas in het N, de A2 in het W, de A73 in het O, en het punt waar deze snelwegen bij elkaar komen in het Z.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Brachterbeek 88 huizen met 495 inwoners (en is daarmee op dat moment groter dan de hoofdplaats Maasbracht, die dan maar 50 huizen met 305 inwoners heeft!). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1526 is er in Maasbracht nog slechts een kapel, bediend vanuit de parochie Linne en Echt. In 1756 wordt Maasbracht parochie genoemd en daaronder ressorteert ook Brachterbeek. Wel moeten volgens een bepaling van bisschop Reginaldus sinds 1696 de opbrengsten van 'Aen gen Beeck' naar Linne en niet naar Maasbracht. In 1791 krijgt de nederzetting een eigen kapel, toegewijd aan O.L. Vrouw. De pastoor van Maasbracht moet er voor zorgen dat hier eens in de week de heilige mis wordt gelezen. De bisschop van Roermond besluit in 1932 dat Brachterbeek groot genoeg is geworden voor een eigen kerk. Deze komt in 1933 gereed. In 1946 wordt het rectoraat tot parochie verheven.

- Pagina over de Britse militair Henry Eric Harden, die op 23 januari 1945 om het leven is gekomen bij de bevrijding van (het station van) Brachterbeek. Op de plek waar dit gebeurde is een monument opgericht. - Reportage van de Eric Harden herdenking op 23 januari 2013. - Reportage herdenking 70 jaar bevrijding van het dorp.

- Gemeenschapshuis het Baekerhoes is ontstaan uit de verbouwing van het uit 1935 stammende patronaat. Dit patronaat heeft tot 1981 steeds dienst gedaan als verenigingslokaal voor de verenigingen van Brachterbeek, maar ook o.a. als kleuterschool en gelegenheid voor activiteiten van het jeugdwerk. In de loop der jaren groeien de verenigingen, met name de fanfare, en wordt de noodzaak tot ingrijpende maatregelen, mede door achterstallig onderhoud, steeds nadrukkelijker merkbaar. Dit leidt ertoe dat in 1978 een initiatiefgroep van afgevaardigden van alle verenigingen een oriënterend onderzoek doet naar de mogelijkheden van een omvangrijke verbouwing.

Dit leidt in 1981 tot het oprichten van de Stichting Gemeenschapshuis Brachterbeek. De stichting heeft de voorbereide plannen van de initiatiefgroep uitgewerkt. In die tijd is een gemeenschapshuis in een relatief kleine dorpskern nog niet zo gebruikelijk, en hoewel de noodzaak van een verenigingslokaal wel door de overheid wordt onderschreven, moet toch het merendeel van de benodigde f 454.500 door de stichting bij elkaar worden gebracht. Dank zij gulle bijdragen van sponsoren en van de bevolking is de stichting daar in geslaagd.

In 1983 is het boek 'Geschiedenis van Brachterbeek, een parochie in de gemeente Maasbracht' (152 pag.) verschenen, uitgegeven door de parochie ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de kerk.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Waterschap Roer en Overmaas heeft in 2015 het deel van de dijk langs de Maas in Brachterbeek nabij de Clauscentrale versterkt. Hierdoor zijn inwoners, bedrijven en infrastructuur voortaan beter beschermd tegen wateroverlast bij hoogwater van de Maas. Vanaf de nooduitgang van de Clauscentrale langs de Molengreend richting A2 was het binnentalud van de dijk niet stevig genoeg. De dijk is aan de buitenkant uitgebreid (verbreed) om de stabiliteit te verbeteren. Een deel van het binnentalud is afgegraven en de bovenkant van de dijk is buitenwaarts verplaatst.

Aan de oostzijde van de Clauscentrale - langs het koelwaterkanaal tot de Krombeek - was het buitentalud van de dijk niet stevig genoeg en vormden de bomen op de dijk een gevaar. Er is een nieuwe dijk aangelegd aan de andere kant van de weg. De weg kruist de dijk ongeveer tien meter ten oosten van de kruising tussen de Verbindingsweg en de Voortstraat te Brachterbeek. De coupure (doorgang in de weg) is verwijderd.

- De gemeente heeft in 2016 de omgeving Tergouwen - Rector Hendrixstraat en Kerkstraat heringericht. Het opwaarderen van de groenstrook tussen Rector Hendrixstraat en Kerkstraat is hierbij bepalend geweest om in het bijzonder de voormalige Krombeek weer zichtbaar te krijgen. Verder ging het om vernieuwing van het gemeentelijk rioolstelsel en een complete renovatie van wegen, loopstroken, parkeerstroken en groenstroken.

- Essent-energiecentrale de Clauscentrale, gelegen N van Brachterbeek aan de Maas, is de afgelopen jaren uitgebouwd tot de grootste energiecentrale van Nederland. Essent heeft 1 miljard euro uitgetrokken voor de bouw van een tweede hypermoderne gasinstallatie in Maasbracht. De modernisering van de Maasbrachter centrale is in 2008 in gang gezet. Een van de twee oude opwekkingseenheden is toen gesloopt en vervangen door moderne gasturbinegeneratoren. In 2010 is besloten ook de andere verouderde eenheid te vervangen. De werkzaamheden hiervoor zijn in 2013 gestart en in 2016 gereed gekomen. De capaciteit van de Clauscentrale is door de investeringen meer dan verdubbeld tot ruim 2600 megawatt. Genoeg om het stroomverbruik van 3 tot 4 miljoen huishoudens te dekken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- RK H. Hartkerk uit 1933. Met o.a. fraaie glas in lood-ramen van Max Weiss uit 1953 en van Maasbrachtenaar René Smeets uit 1933, en op het gazon naast de kerk een prachtig tufstenen Heilig Hartbeeld van Jan Verdonk uit 1920. - Site Parochie H. Hart van Jezus, die onderdeel is van de Parochiefederatie Maasbracht.

- De Loretokapel of kapel Tergouwen (Tergouwen 4) is getuige een steen in de gevel gebouwd in 1701. Met 18e-eeuws altaar en bekroond met een aardig dakruitertje. - L1-reportage over de Loretokapel.

- Het wegkruis Dominicus' Lievenheer (Heerenweg hoek Heuvelstraat) is een replica uit 1985 van het oorspronkelijke 'Mienekes Leevenhieër', dat als 'memoriekruis' van 1861 tot 1884 op deze locatie heeft gestaan. Het oorspronkelijke, gelijktijdig met de vervaardiging van de replica gerestaureerde corpus hangt sindsdien in gemeenschapshuis het Baekerhoes.

- Het fraaie gietijzeren Joseph-kruis (Op de Berg) diende bijna 50 jaar als kruis op het graf van wijlen Joseph Wilms (1850-1937) op de lokale begraafplaats. In 1985 breekt het door een zware storm in stukken. In 1986 wordt het geruimd. In 1988 wordt het kruis herplaatst en ingezegend als devotiekruis aan Op de Berg.

- Het knusse Mariakapelletje Lamerskapelke, in de volksmond 't Kapelke (hoek Stationsweg / Heerenweg) stamt oorspronkelijk wellicht uit de middeleeuwen. In zijn huidige vorm is het in 1975/1976 herbouwd, nadat het in 1972 beschadigd was geraakt door een aanrijding met een vrachtwagen.

- Het solide gietijzeren wegkruis op de hoek Stationsweg / Broekstraat is in 1876 geplaatst door dhr. Henricus Simon Beckers. Het verhaal gaat dat deze man, wonende aan de Kerkstraat, woonhuis, stallen en schuur door brand verloor, volgens zijn zeggen door onvoorzichtigheid van zijn buurman die schuin achter de schuur woonde. Om herhaling te voorkomen bood hij de waarschijnlijke veroorzaker van de brand een perceel grond aan, aan de huidige Broekstraat. Toen deze grondruil geslaagd was, werd dit fraaie gietijzeren wegkruis uit dankbaarheid opgericht. Het kan dus worden beschouwd als een zogeheten 'memoriekruis'.

- Het eenvoudige Mariabeeldje van terracotta in de oostelijke zijmuur van het pand Rector Hendrixstraat 7 is in de zomer van 1945 geplaatst door 'moeder' Lena Puts, uit dankbaarheid voor de bescherming en de veilige terugkeer naar Brachterbeek van haar gezin en haar 10 kinderen, maar ook voor de bijzondere zegen over de vele - aan haar goede zorgen toevertrouwde - onderduikers in 'Hotel de la Duik', tijdens de Tweede Wereldoorlog en de evacuatie 1944/1945. Haar zoon Sjang was in de oorlog het officiële 'duikhoofd' van Maasbracht en coördineerde vanuit deze functie vele verzetsdaden, onderduiktransporten en onderduikadressen. In 'Hotel de la Duik' waren gemiddeld circa 10 onderduikers ondergebracht bij dit toch al grote gezin.

- Veldkruis Ohé (hoek Hofstraat / Brachterstraat) is in 1951 geplaatst t.g.v. het zilveren huwelijk van het echtpaar A.H. Rulkens en C.R. Schins.

- In 2009 heeft huisarts Erik Ficken het inhoudelijk en visueel fraaie boekje 'Rustpunten van devotie in Brachterbeek en Maasbracht(-dorp)' gepubliceerd, waarin hij alle kerken, kapellen en wegkruisen in deze dorpen beschrijft en afbeeldt. Met o.a. een uitvoerige beschrijving van de (eeuwenlange!) kerkelijke perikelen die vooraf gingen aan de oprichting van het rectoraat Brachterbeek (vielen de inwoners nu onder de parochie Maasbracht of Linne?, moest er nu een gezamenlijke kerk komen voor Bracht en Beek of toch maar een eigen kerk?). Via de link is deze publicatie ook online te lezen (waaraan ook de 6 beschrijvingen hierboven van de kapelletjes en wegkruisen zijn ontleend).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Joekskapel 'Zonger Drank Geine Klank'. - Optreden van Joekskapel 'Zonger Drank Geine Klank' tijdens het Limburgs Kampioenschap Zaate Hermeniekes 2014 in Einighausen.

- Kofferbakverkoop (op een zondag in april en juli) op het terrein van de schutterij (Tergouwen 13).

- Koningsdag met Koningsmarkt.

- Tijdens de Sacramentsprocessie Brachterbeek op Processiezondag (juni) fungeert de Loretokapel als rustplaats. Een met bloemen versierd altaar wordt door de omwonenden tegen de zijmuur geplaatst. Hier wordt gezongen en gebeden. De fanfare speelt passende muziek en de priester zegent de gelovigen en de omgeving. Ook de schutterij, het zangkoor, communicantjes en 'de Brooders' (Rozenkransbroederschap) met hun flambouwen maken deel uit van de processie.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Tijdens de vlakke rondwandeling vanuit Brachterbeek (11 km) word je verrast hoe mooi en rustig wandelen het hier is. Over veldwegen en voetpaden wandel je naar Linne waar je een mooi uitzicht hebt op de Maas. De terugweg gaat over het Weerdervoetpad naar de Maas, waar je de imposante Maasstuw kunt bekijken. Aan het eind kun je de Clauscentrale - de grootste elektriciteitscentrale van Nederland - van dichtbij bekijken.

Terug naar boven

Beeld

- Oude kaarten van Maasbracht en Brachterbeek, met toelichting.

Terug naar boven

Links

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Blomenhof. - De in 1990 opgerichte Buurtvereniging Onger de Wieje omvat de straten Kerkstraat, Kempweg, Hofstraat, Kloosterstraat, Rector Hendrixstraat, Op de Berg, Kruisweg, Tergouwen en Heuvelstraat.

- Muziek: - Fanfare Eensgezindheid is opgericht in 1884. De fanfare behaalde in 2001 tijdens het vierjaarlijkse Wereld Muziek Concours (WMC) in Kerkrade voor de 2e keer een wereldtitel. En wij lezen ergens dat zij die inmiddels zelfs voor een 3e keer heeft behaald. In 2002 mocht de fanfare een concert geven op Bevrijdingsdag in Amsterdam, in aanwezigheid van koningin Beatrix. In 2002 is de documentaire 'Blieve Blaoze' (50 min.) over de fanfare geproduceerd en door omroep L1 uitgezonden. - Optreden van Gé Reinders met Fanfare Eensgezindheid, nummer 'Water' (n.a.v. het hoogwater van 1993).

- De 8 mannen van de in 2004 opgerichte band Promilaasj, half afkomstig uit Brachterbeek en half uit Echt, staan garant voor een energieke liveshow en een eigenwijze invulling op dialectmuziek met een uitgesproken identiteit. Promilaasj speelt niet zomaar covers, dat zou te makkelijk zijn. Gedurfde bewerkingen van de meest bekende kneiters maar ook onbekend materiaal met een ludiek verhaal. Stampende drums en strakke baslijnen, vingerbrekende gitaarsolo's en meeslepend pianospel. Voeg hier nog de scheurende blaaspartijen en een ADHD-zanger aan toe en overgiet dit geheel met een eigenwijs rockend sausje. "100% Alcorock uit het smalste stukje van Nederland!"

- Sport: - MBC '13 (Maasbracht Baek Combinatie '13) (voetbal) is in 2013 ontstaan uit een fusie van de voetbalverenigingen van Maasbracht en Brachterbeek.

- Overige verenigingen: - Schutterij St. Michaël is opgericht in 1992.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Brachterbeek. - Het herdenkingsgraf op de begraafplaats herdenkt 'Jan' Johannes Jozef Hendrix, rector van de school, die op 9 februari 1945 in Buchenwald is gestorven. Hij ligt hier dus niet begraven.

Terug naar boven

Bekende inwoners

- Pierre Cnoops (1938) heeft sinds begin jaren zestig al vele Buuttekampioenschappen gewonnen, en is ook na zijn pensioen als postbesteller altijd als buuttereedner actief gebleven. - Zie hier een video met enkele optredens van Pierre Cnoops als buuttereedner. - Interview met Pierre Cnoops (2016).

- Sanne Mestrom is haar muzikale carrière uiteraard begonnen bij Fanfare Eensgezindheid, en speelt sinds 2005 saxofoon en fagot bij het Johann Strauss Orkest van André Rieu.

Reactie toevoegen