Boven Pekela

Plaats
Dorp
Pekela
Veenkoloniën
Groningen

boven_pekela_plaatsnaambord.jpg

Boven Pekela is een dorp met een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen 'in' Nieuwe Pekela.

Boven Pekela is een dorp met een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen 'in' Nieuwe Pekela.

boven_pekela_hervormde_kerk_en_pastorie_kopie.jpg

Boven Pekela, ansichtkaart van de rond 1900 gebouwde en rond 1950 afgebroken Hervormde kerk en pastorie.

Boven Pekela, ansichtkaart van de rond 1900 gebouwde en rond 1950 afgebroken Hervormde kerk en pastorie.

boven_pekela_dorpshuis_de_riggel_kopie.png

Dorpshuis De Riggel is het bruisende hart van het dorp Boven Pekela.

Dorpshuis De Riggel is het bruisende hart van het dorp Boven Pekela.

boven_pekela_kinderspelweek_taart_kopie.jpg

In de laatste week van de zomervakantie is er in Boven Pekela de Kinderspelweek.

In de laatste week van de zomervakantie is er in Boven Pekela de Kinderspelweek.

Boven Pekela

Terug naar boven

Status

- Boven Pekela is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Veenkoloniën, gemeente Pekela. T/m 1989 gemeente Nieuwe Pekela.

- Het dorp Boven Pekela heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Nieuwe Pekela.

- Onder het dorp Boven Pekela vallen ook de buurtschappen Dwarsdiep, Hoetmansmeer en Wildeplaats.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Boven Pekel.

Naamgeving
Oude Pekela heette oorspronkelijk Beneden Pekela en Nieuwe Pekela heette oorspronkelijk Boven Pekela. En het huidige Boven Pekela heette oorspronkelijk Wijk I. Oude en Nieuwe Pekela werden eigenlijk pas officiële benamingen toen er in 1810 twee afzonderlijke gemeenten ontstonden (voorheen was er sprake van een gemeente Pekela). Elke gemeente had in het spraakgebruik een beneden- en een boveneind. Het boveneind van de voormalige gemeente Nieuwe Pekela kreeg kort na de samenvoeging van de beide gemeenten in 1990 tot de gemeente Pekela, de status van dorp Boven Pekela. (bron: gemeente Pekela)

Naamsverklaring
Boven
heeft betrekking op de ligging aan de bovenloop van de waterloop Pekel-A.

Terug naar boven

Ligging

Boven Pekela ligt Z van Nieuwe Pekela.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Boven Pekela heeft ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Aanvankelijk was Boven Pekela onder de naam Wijk I onderdeel van de lintbebouwing van het dorp Nieuwe Pekela. Gezien de afgelegen ligging werd het ook wel 'het voeteneind van Pekela' genoemd, waarvan de inwoners lange tijd vonden dat ze er maar een beetje bijhingen, als het op voorzieningen aankwam. Rond 1900 werd dit deel groot genoeg bevonden om een eigen kerk te krijgen en daarmee de facto tot dorp te 'promoveren'. Sindsdien is de plaatsnaam Boven Pekela geleidelijk in gebruik gekomen, tot in de jaren zestig op ansichtkaarten doorgaans aangeduid als 'Nieuwe Pekela (Boven)'. Kerk en pastorie zijn rond 1950 afgebroken. Het bijgebouw is in 1994 afgebroken.

School
In 1853 besluit de gemeente tot het oprichten van een lagere school met onderwijzerswoning in Wijk I, "waar de zedelijkheid en onwetendheid onder de inwoners van de Noorderkolonie en Zuiderkolonie zoveel te wensen overliet". De school is op 8-1-1854 in gebruik genomen. Aan veel kinderen moest gratis onderwijs gegeven worden, vanwege de geringe verdiensten van de grote gezinnen, die bovendien hun kinderen vaak thuis hielden. De kinderen moesten óf op de kleine kinderen passen óf meewerken. Alleen 's winters, als er toch niets te verdienen viel, gingen ze weer naar school.

Over de kwaliteit van het onderwijs waren veel ouders niet tevreden. Het gemeentebestuur meende dat dit mede veroorzaakt werd door de karige beloning en de vele bijbaantjes van het onderwijzend personeel. In verband met achterstallig onderhoud aan de school werd na 100 jaar besloten om een nieuwe school te bouwen. Eind mei 1953 werd de nieuwe school in gebruik genomen en kreeg de naam Theo Thijssenschool. Zie daarvoor verder hierna bij Voorzieningen.

In 2011 is een boek verschenen over verleden en heden van het dorp, getiteld 'Boven Pekela. Hoe het vroeger was... Hoe het nu is!' (auteur: Douwe Siepel).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplannen Boven Pekela.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De klokkenstoel op de begraafplaats heeft in mei 2012 een nieuwe klok gekregen. De vorige, 300 kg zware bronzen klok, die sinds 1946 in gebruik was, is in januari 2012 gestolen, vermoedelijk vanwege het brons. Dit is extra wrang omdat klokkenstoel en klok kort ervoor nog waren gerestaureerd. De nieuwe klok is beveiligd. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Boven Pekela, met foto's van alle grafzerken.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- KInderspelweek (laatste week van de zomervakantie).

Terug naar boven

Beeld

- Jakob Moed, 'de Pekelarijder', laat je in een 10 minuten durende autorit de kilometerslange lintbebouwingen van Boven Pekela zien (daarna is het Nieuwe Pekela).

- Oude foto's van Boven Pekela.

Terug naar boven

Links

- 'Oud nieuws': - Van 2003 t/m 2008 is de dorpskrant Boven Pekelder verschenen. Via de link kun je alle edities nog lezen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Riggel is in 2016 heringericht waardoor het weer geheel aan de eisen des tijds voldoet. Verder zijn er zonnepanelen en een warmtepomp airco - die zowel kan koelen als verwarmen - geplaatst, die zorgen voor een grote verduurzaming van de energievoorziening. Eventuele meeropbrengsten worden gebruikt voor activiteiten voor het dorp. - Dorpshuis De Riggel op Facebook.

- Onderwijs: - Dalton basisschool Theo Thijssen is een kleine school met ca. 80 leerlingen in 4 groepen. De school staat open voor alle kinderen ongeacht hun sociale, politieke en religieuze achtergrond. De school schenkt bewust aandacht aan verschillen tussen kinderen. Kinderen leren van jongs af aan respect te hebben voor verschillende gewoontes, opvattingen en overtuigingen. Openbaar onderwijs is ontmoetingsonderwijs: kinderen leren er met, van en over elkaar. Dit als voorbereiding op hun latere deelname aan de samenleving, die zij hierdoor met zelfverantwoordelijkheid en een open blik tegemoet zullen kunnen treden. - T.g.v. de reünie in 2007 is een boek uitgegeven over de geschiedenis van de Theo Thijssenschool en de voorganger in Wijk I, zoals Boven Pekela aanvankelijk heette. Onder de link kun je een aantal fragmenten hieruit lezen.

- Sport: - Voetbalvereniging Pekelder Boys is opgericht in 1946. Bijzonder en voor ons land ook tamelijk uitzonderlijk is dat de voetbalvereniging het sportpark in eigen beheer bezit en exploiteert (uitgezonderd het onderhoud van de velden, wat de gemeente voor zijn rekening neemt). Naast het voetbal organiseert vv Pekelder Boys ook andere sociale en maatschappelijke activiteiten. Hiermee is de vereniging veel meer dan alleen maar de plaatselijke voetbalclub. De activiteiten worden georganiseerd voor jong en oud, voor leden en niet-leden. Mede door het organiseren van deze activiteiten is vv Pekelder Boys samen met dorpshuis De Riggel en de school de spil van de gemeenschap in Boven Pekela en omgeving.

Reactie toevoegen