Borgercompagnie

Plaats
Dorp
Veendam Midden-Groningen
Groningen

borgercompagnie_apres_ski.jpg

Een van de jaarlijkse evenementen in Borgercompagnie is de Après-Ski Party op een zaterdag in februari

Een van de jaarlijkse evenementen in Borgercompagnie is de Après-Ski Party op een zaterdag in februari

borgercompagnie_216_kopie.jpg

Henk en Coba ter Borg (inmiddels beiden overleden) bewoonden deze prachtige boerderij op Borgercompagnie 216. Henk zijn collectie landbouwwerktuigen heeft in 2014 een goede bestemming gekregen in een speciaal hiervoor opgericht museum in Ommelanderwijk.

Henk en Coba ter Borg (inmiddels beiden overleden) bewoonden deze prachtige boerderij op Borgercompagnie 216. Henk zijn collectie landbouwwerktuigen heeft in 2014 een goede bestemming gekregen in een speciaal hiervoor opgericht museum in Ommelanderwijk.

borgercompagnie 1931 [640x480].jpg

Borgercompagnie, 1931

Borgercompagnie, 1931

borgercompagnie_boerderij.jpg

Dit is op zich al een bijzonder fraai boerderijcomplex in Borgercompagnie, ook met die houtwallen erbij, en als je dan ook nog zo'n mooie zonnige wolkenlucht erbij treft, is het helemaal een plaatje om in te lijsten. (© https://groninganus.wordpress.com)

Dit is op zich al een bijzonder fraai boerderijcomplex in Borgercompagnie, ook met die houtwallen erbij, en als je dan ook nog zo'n mooie zonnige wolkenlucht erbij treft, is het helemaal een plaatje om in te lijsten. (© https://groninganus.wordpress.com)

Borgercompagnie

Terug naar boven

Status

- Borgercompagnie is een langgerekt dorp in de provincie Groningen, in de streek Veenkoloniën, in grotendeels gemeente Veendam (t/m 1968 tevens deels gemeente Wildervank), deels gemeente Midden-Groningen (dit gedeelte: t/m 31-3-1949 deels gemeente Sappemeer [per 1-4-1949 over naar gemeente Hoogezand-Sappemeer], t/m 1989 deels gemeente Muntendam [in 1990 over naar gemeente Menterwolde]. In 2018 gaan deze beide delen over naar gemeente Midden-Groningen).

- Ook straatnaam-, plaatsnaam- en postcodematig zit deze lintbebouwing wat complex in elkaar. Op een rijtje, van N naar Z:
1) De toenmalige gemeente Hoogezand-Sappemeer heeft voor haar deel van het dorp Borgercompagnie, rond de gelijknamige straatnaam, in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam aangevraagd, waardoor dat deel voor de postadressen sindsdien 'in' (de postale plaatsnaam) Sappemeer ligt. Het betreft de huisnrs. 3-31 en 4-42, met de Sappemeerse postcode: 9611.

2) De toenmalige gemeente Muntendam heeft voor haar deel van het dorp Borgercompagnie wél een eigen postcode en plaatsnaam aangevraagd. Die postcode is 9632, het betreft de huisnrs. 31-53 en 42a-78*, en de straatnaam luidde oorspronkelijk Borgercompagnieweg (getuige de postcodeboeken uit 1978 en 2000), tegenwoordig Borgercompagniesterweg, kennelijk om dit deel ook in de straatnaam expliciet van de andere delen te kunnen onderscheiden.
De oorspronkelijke (d.w.z. in het 1e postcodeboek, uit 1978) huisnummerreeks was hier 31-75 en 34-76. In het postcodeboek van 2000 was reeds sprake van de huidige even reeks, dus het deel uit deze reeks met huisnrs. 34-40 zal bij de herindeling van 1990 middels grenscorrectie naar de gemeente Veendam zijn gegaan.

De delen 1) en 2) vallen sinds 2018 onder de in dat jaar opgerichte gemeente Midden-Groningen. De oneven reeks genoemd in deel 2) was in het postcodeboek van 2000 nog niet aangepast naar de huidige reeks, daarom zijn de huisnrs. 57-75 vermoedelijk bij de herindeling van 2018 middels grenscorrectie naar de gemeente Veendam gegaan. Zo luidt althans onze analyse van het meest waarschijnlijke verloop, in relatie tot de herindelingen die hier zijn geweest. Mocht het in werkelijkheid anders zijn verlopen, dan vernemen wij dat graag.

3) Ook de gemeente Veendam heeft in 1978 voor haar deel van het dorp een eigen postcode en plaatsnaam aangevraagd (inclusief het deel dat voorheen onder de gemeente Wildervank viel, die in 1969 immers reeds in de gemeente Veendam was opgegaan). Die postcode is 9631, het betreft de huisnrs. 57-249 en 80-266. Dit is het enige deel waar straatnaam én plaatsnaam Borgercompagnie luiden.

Deel 1) heeft dus als postale plaatsnaam Sappemeer, de delen 2) en 3) hebben als postale plaatsnaam Borgercompagnie.

Makkelijker kunnen we het niet maken... ;-)

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Börkomnij.

Oudere vermeldingen
1652 kopie 1768 Borger Compagnie, 1794 "in 't Kleine Meer aangelegd de Borger Compagnie", 1840 Borgerkompagnie, 1851-1855 Burger Compagnie.

Naamsverklaring
Compagnie is een gebruikelijke naam voor in de Ommelanden gestichte veenkoloniën, genoemd naar de ontginners, de zogeheten compagnons. De veenkolonie Borgercompagnie 'burger-compagnie' is ca. 1647-1648 gesticht langs een vaart, door een aantal Groningse burgers.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Borgercompagnie grenst in het W aan buitengebied van Hoogezand, in het N aan Sappemeer, in het O aan Tripscompagnie (dat voor een klein deel, voor een drietal panden, ook binnen het postale gebied van Borgercompagnie ligt) en Veendam en in het Z aan Wildervank, en ligt O van Kiel-Windeweer, O en ZO van Kropswolde, ZO van Hoogezand, Z van de A7, ZW van Zuidbroek, O en NO van Zuidlaarderveen en Zuidlaren en NO van Annerveenschekanaal en Annen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Borgercompagnie 27 huizen met 122 inwoners onder de gemeente Sappemeer, 28 huizen met 168 inwoners onder de gemeente Muntendam, 113 huizen met 681 inwoners onder de gemeente Veendam en 13 huizen met 80 inwoners onder gemeente Wildervank. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- De site Bewoningsgeschiedenis van Borgercompagnie bestaat enerzijds uit een korte inleiding in de ontstaansgeschiedenis van het dorp, en anderzijds uit een database waarin gezocht kan worden naar vroegere inwoners van het dorp. De beoogde periode waarop de site betrekking zal hebben is vanaf het ontstaan van het dorp - 1648 - tot 1920. Als gegevensbron voor de database zijn in eerste instantie de Bevolkingsregisters van de gemeenten Sappemeer, Muntendam, Veendam en Wildervank gebruikt. Deze zijn nu voor een deel ingevoerd. Omdat de invoer uit deze bronnen nog niet is voltooid, zal het gehele project nog geruime tijd in beslag nemen.

De website, en met name de database, zal met enige regelmaat worden aangevuld met nieuwe gegevens, en met foto’s van het desbetreffende blad/folio in het Bevolkingsregister. Als eenmaal de Bevolkingregisters ingevoerd zijn, zullen gegevens uit relevante bronnen van vóór 1800 worden ingevoerd. Het is het voornemen om ook kadastrale gegevens toe te voegen. Verder is er enige voorlopige informatie over (het systeem van) huisnummering opgenomen.

- Beschrijving van Borgercompagnie anno 1828, door de toenmalige schoolmeester.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool De Butte in Borgercompagnie heeft na afloop van schooljaar 2015-2016 na 274 jaar onderwijs de deuren moeten sluiten. In het laatste schooljaar waren er nog maar 14 leerlingen en dat was te weinig om nog verantwoord door te kunnen gaan. De meeste kinderen uit het dorp gaan nu naar school in Veendam.

- Voetbalvereniging v.v. Borgercompagnie is opgericht in 1949, aanvankelijk samen met de gymnastiekvereniging, als Sport Vereniging Borgercompagnie (SVB). De vereniging heeft net het 70-jarig bestaan niet meer kunnen vieren. In 2018 had de club nog maar 25 leden, waarvan 6 spelende leden, en daarmee was dus geen team meer te vormen. Ledenwerfacties hebben geen vruchten afgeworpen. Daarom is de vereniging in 2018 opgeheven. De jeugdafdeling was er al eerder mee gestopt. - Lees hier over de geschiedenis van de vereniging door de jaren heen.

De gemeente Veendam gaat in overleg met de inwoners om te kijken of en hoe het sportcomplex voor het dorp behouden kan blijven. "Het voetbal in Borgercompagnie heeft een rijke geschiedenis. De club heeft ook een sociale functie. Dat verdwijnt nu en dat is jammer. Daarom willen we samen met de inwoners kijken of het complex zich leent voor een herbestemming, zodat de ontmoetingsfunctie behouden blijft", aldus wethouder Henk-Jan Schmaal in een reactie n..a.v. het bekend worden van de opheffing van de vereniging. Het gebouw en de opstallen zijn in eigendom van de vereniging, de velden zijn in handen van de gemeente. Schmaal hoopt samen met de bewoners een plan op te kunnen zetten waarbij bijvoorbeeld de kantine in handen kan komen van het dorp voor dorpsactiviteiten. (bron o.a.: RTV Noord, 5-7-2018)

- Nedmag is een in Veendam gevestigde onderneming, met twee mijnbouwproductielocaties (Tripscompagnie en Borgercompagnie) waar magnesiumzout wordt gewonnen, en een productielocatie in Veendam waar dit zout omgezet wordt in magnesiumproducten. Dit magnesiumzout geldt als het zuiverste ter wereld. De ‘velden’ rond Veendam zijn de enige plekken in Nederland waar het winbaar is (beide aldus de firma Nedmag). De intentie is om tot 2030 zout te delven uit het veld in Borgercompagnie, want dan is het veld 'uitgeput'. Vanaf medio 2018 beoogt de productie op deze locatie te worden verhoogd, omdat die in buurdorp Tripscompagnie versneld wordt afgebouwd. Voor de achtergronden daarvan zie onze pagina van dat dorp, kopje 'Recente ontwikkelingen'.

- In 2005 hebben de broers Martien en Robert Dankert een vergunning gekregen voor hun mestvergistingsinstallatie op Borgercompagnie 65. Er wordt 35.000 ton mest per jaar verwerkt. Het bedrijf gold in die tijd als voorbeeld voor anderen, en kreeg zelfs een stimuleringsprijs van LTO Noord. "Met de kennis van nu" zou die vergunning niet zijn afgegeven, zegt wethouder Henk Jan Schmaal. Omwonenden vinden de stank van de installatie soms "niet te harden". Mensen die denken of stellen "dat het wel meevalt" adviseren ze om eens langs te komen met mooi weer en de wind richting hun huizen. "Dan weet men waarover wij het hebben." Een harde geurnorm kreeg het bedrijf in de drie vergunningen die sinds 2005 zijn verstrekt, echter niet opgelegd. De gemeente Veendam bepaalde alleen dat de geurhinder "niet onaanvaardbaar" mag zijn.

De broers Dankers benadrukken hun goede wil om tegemoet te komen aan klachten uit de buurt. Tijdens het opschalen van de installatie in 2012 zijn preventieve maatregelen toegepast ter beperking van geluid- en geurhinder. Zo zijn de bestaande bedrijfsgebouwen opgedeeld in compartimenten, zijn containers geplaatst voor de opslag van bijproducten en later zijn ook luchtwassers geïnstalleerd. Al met al een investering van zo’n 3 ton, aldus de broers. Milieuadviseur Peter Frank van Benthem van BMD Advies, die de broers bijstaat, spreekt van een tekortkoming in regelgeving: "De milieuvergunning stelt kaders zonder er duidelijke eisen aan toe te voegen. Er is geen geurbeleid en geen geurnorm. Dan is het voor beide partijen moeilijk, omdat geur iets subjectiefs is." (bron en voor nadere informatie zie: LTO Noord, 4-10-2016)

De gemeente Veendam heeft de firma Dankers medio 2017 een dwangsom opgelegd van 25.000 euro per week, met een maximum van 100.000 euro, vanwege aanhoudende stankklachten uit de omgeving. De gemeente eist dat het bedrijf daar een einde aan maakt. Daar zijn flinke investeringen voor nodig. De dwangsom is in december 2017 echter geschorst door de voorzieningenrechter van de Raad van State. Die oordeelde dat de gemeente de firma geen dwangsommen mag opleggen, omdat ze aan alle vergunningen voldoet.

In maart 2018 heeft Dagblad van het Noorden (DvhN) alle gemeenteraadspartijen van Veendam een reeks stellingen voorgelegd in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen later die maand. Stelling 7 uit deze Stemwijzer was: "Grootschalige mestvergisters, zoals in Borgercompagnie, horen in de bebouwde kom niet thuis." Waarop de meeste partijen reageren met de stelling dat dit een grootschalige industriële activiteit is die daarom eigenlijk ook op een industrieterrein thuishoort. Toch heeft de gemeenteraad eind mei 2018 besloten een bestemmingsplan voor het bedrijf in gang te zetten, waarin weliswaar normen voor geur en vervoersbewegingen zijn opgenomen. - De firma Dankers gaat daartegen in beroep. Wordt vervolgd dus... (bron o.a. en voor nadere informatie zie DvhN, 29-5-2018)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Borgercompagnie heeft 14 rijksmonumenten.

- Borgercompagnie heeft 12 gemeentelijke monumenten.

- De molenromp van Molen Polder de Vereeniging had blijkens de link vroeger kennelijk als adres Nieuweweg 4 te Tripscompagnie. De molen staat wel direct W van het woonhuis op dat adres. Vermoedelijk is door een van de grenscorrecties zoals vermeld onder Status, de grens tussen genoemd dorp en buurdorp Borgercompagnie door het kanaaltje tussen het woonhuis en de molen getrokken, waardoor die nu onder laatstgenoemd dorp valt, met de gelijknamige straatnaam, huisnr. 31 en plaatsnaam (voor het postadres) Sappemeer. Begrijpt u wel? ;-)

De eerste poldermolen alhier (bouwjaar onbekend) is in 1835 afgebroken en in hetzelfde jaar door een ander exemplaar vervangen. In 1836 is Waterschap Borgercompagnie Oostkant opgericht, ook wel de Vereeniging genoemd.
De tweede molen brandt in 1872 af tijdens hevig onweer en wordt in hetzelfde jaar vervangen door de huidige ronde stenen molen. Ronde stenen poldermolens zijn er in de provincie Groningen weinig geweest. De weinige die er waren, stonden in het veenkoloniale gebied. De molen is in 1932 buiten dienst gesteld, verbouwd tot dieselgemaal en deels afgebroken. Later is in de molenromp een elektrisch gemaal ingebouwd. De boerderij naast de molen is bewoond geweest door achtereenvolgens families met de toepasselijke namen Van der Molen en Molema, en later nog de familie Ludoplhe.

De in 2011 opgerichte Stichting Poldermolen Borgercompagnie Oostkant wilde de molenromp - de enige overgebleven ronde stenen poldermolen in de provincie Groningen - aankopen van de Dienst Landelijk Gebied en opknappen. Zij heeft daar vanaf gezien wegens mogelijke aanwezigheid van asbest. De buren van het object hebben het gekocht en herbestemd tot B&B.

- Museum Lammert Boerma in Borgercompagnie toont leven en werk van de Groninger beeldend kunstenaar Lammert Boerma (1948). Naast de vele schilderijen van Lammert zijn ook beelden, ingekleurde foto's en enkele tientallen bromfietsen uit de jaren vijftig en zestig te bekijken. In de museumtuin vind je vele soorten appel-, pruimen- en perenbomen met een nog groter scala bessenstruiken. Ook zijn ereiken, beuken en een handgegraven vijver.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Welzijnscommissie van Dorpsvereniging Borgercompagnie organiseert door het jaar heen een breed scala aan activiteiten voor jong en ouder. - De Feestcommissie organiseert door het jaar heen diverse feestelijke activiteiten.

- Op Borgercompagniesterweg 47 is Cultuurwerkplaats BC47 gerealiseerd. De woonboerderij en de locatie zijn opgedeeld in woonruimtes en een zelfstandig beheerde recreatieve ruimte voor activiteiten aan de achterzijde, binnen en buiten. Met de realisatie van Stichting Cultuurwerkplaats Compagnieën voor het recreatieve deel is in 2014 het cultureel kloppend hart voor deze regio nu ook formeel verankerd. De ruimte en de faciliteiten staan ten dienste van Stichting Met Meer Cultuur (MMC) en andere culturele initiatieven voor diverse doelgroepen. Er wordt ruimte beheerd en geëxploiteerd voor presentaties, bijeenkomsten, activiteiten, culturele werkplaatsen en voorzieningen. Naast gebruik door groepen van Stichting MMC en Dorpsvereniging Borgercompagnie wordt ruimte benut voor eigen activiteiten.

Cultuurwerkplaats BC47 in Borgercompagnie wil een broedplaats zijn voor tal van culturele initiatieven. Eigen activiteiten zijn o.a. het Mouterfest(ival) en diverse muziek- en theatervoorstellingen. De eigenaren stellen de ruimte op basis van een meerjarenovereenkomst beschikbaar voor Stichting BC 47. Het voltallig bestuur en de betrokken vrijwilligers dragen zorg voor voortgaande ontwikkeling en beheer van de Cultuurwerkplaats en bijbehorende voorzieningen. Continuïteit is hiermee maximaal gewaarborgd. Groepen maken tegen een bijzonder schappelijk tarief gebruik van de ruimtes en de voorzieningen. Stichting BC 47 breidt stapsgewijs de beschikbare voorzieningen uit. Van de deelnemende groepen wordt een zekere mate van zelfwerkzaamheid gevraagd.

- Apres Ski Party (op een zaterdag in februari).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Ommetje ‘Op gruine steevels struun'n’ (3,2 tot 4,7 km) is de eerste van beoogd uiteindelijk meerdere mooie kleine wandelroutes door en rond Borgercompagnie. Onder de link vind je de flyer. Zo kun je de route lopen met de kaart in de hand en enige aanvullende informatie over dit ommetje. Wil je liever een gedrukte versie van het ommetje? Stuur dan een e-mail naar [email protected].

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Borgercompagnie op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsvereniging Borgercompagnie is opgericht in 1976 en heeft als doel het stimuleren van het verenigingsleven in het dorp. Daarnaast behartigt de dorpsvereniging de belangen van de inwoners middels o.a. overleg met de gemeente en andere relevante instanties. - Nieuws van de Dorpsvereniging op Twitter.

- Sport: - IJsvereniging Borgercompagnie is de schaatsclub voor de voormalige gemeente Hoogezand-Sappemeer en directe omgeving. De vereniging is opgericht in 1971, met als doel de schaatsprestaties van de leden te verbeteren. Een deel van de leden is prestatiegericht, terwijl een ander deel voor de gezelligheid schaatst en de conditie of de schaatstechniek wil verbeteren. De trainingen worden in het ijsseizoen (oktober t/m maart) gehouden, op de ijsbanen van sportcentrum Kardinge te Groningen.

De jeugd t/m 12 jaar met een schaatslicentie kan 2x per week trainen, op woensdagmiddag en op zaterdagmiddag. Alle andere licentiehouders kunnen op maandag- en vrijdagavond trainen. De recreanten trainen op vrijdagavond. Tevens worden er in het ijsseizoen geregeld wedstrijden gereden. In de overige maanden worden er conditietrainingen gehouden in en vanuit recreatiegebied Meerwijck te Kropswolde, terwijl de skeelertrainingen worden afgewerkt op de skeelerbaan van Noordlaren. De trainingen zijn dan voor alle groepen op maandag- en donderdagavond.

Reactie toevoegen