Borculo

Plaats
Stad
Berkelland
Achterhoek
Gelderland

gemeente_borculo_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Borculo anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Dankzij de gekleurde grenslijn tussen Borculo en Geesteren kun je zien hoe de gemeente Geesteren en de oorspronkelijke gemeente Borculo eruit hebben gezien.

Gemeente Borculo anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Dankzij de gekleurde grenslijn tussen Borculo en Geesteren kun je zien hoe de gemeente Geesteren en de oorspronkelijke gemeente Borculo eruit hebben gezien.

Borculo

Terug naar boven

Status

- Borculo is een stad in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Berkelland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2004.

- De gemeente Borculo is in 1818 vergroot met de gemeente Geesteren.

- Wapen van de voormalige gemeente Borculo.

- Onder de stad Borculo vallen ook de buurtschappen Dijkhoek, Heure en Schependom.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Borklo.

Oudere vermeldingen
1190 Burkelo, 1200 Burglo, ca. 1200? Burchlo, 1200, 1203 Burclo, 1294-1295 Borclo, Burclo, 1295 Borclo, 1379 Borcloe, 1485 Borculo, 1665 Borkelo, 1899 Borculo, Borkeloo, Borkulo.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Germaanse burgôn*, een verder onbekende bos- of boomnaam, misschien een berk, en lo 'licht, open bos'. Men meent dat burgôn in ablautsverhouding staat tot birkô 'berk'. Vergelijk Westerbork en Schipborg. De verklaring uit Berkelo, naar de rivier de Berkel, berust op reïnterpretatie.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De stad Borculo ligt ZO van de stad Lochem, Z van de dorpen Geesteren en Gelselaar, ZZW van de stad Diepenheim, ZW van de dorpen Noordijk, Neede, Rietmolen, Haaksbergen en Hengevelde, W van het dorp Haarlo, WNW van het dorp Eibergen, NW van het dorp Beltrum en de stad Groenlo, N van het dorp Zieuwent, NNO van het dorp Mariënvelde, NO van de dorpen Ruurlo, Zelhem en Hengelo, O van het dorp Vorden en WNW van het dorp Barchem.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Borculo 615 huizen met 4.081 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 193/1.217 (= huizen/inwoners), de dorpen Geesteren 66/458 en Gelselaar 96/625 en de buurtschappen Schependom 51/262, Lemperhoek 66/454, Nederbiel (Neder-Biel) 23/147, Respelhoek 19/137, Kulsdom 19/109, Overbiel (Over-Biel) 18/136, Heure (Heuren) 19/170 en Haarlo 45/366. Tegenwoordig heeft de stad ca. 3.200 huizen met ca. 8.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de in 1995 opgerichte Historische Vereniging Borculo. "De vereniging stelt zich ten doel de beoefening van de historie in het algemeen en die van het grondgebied van deze voormalige gemeente in het bijzonder (dus ook van de dorpen Geesteren, Gelselaar en Haarlo, en de buurtschappen). Er is al veel over deze stad geschreven, maar er is ook al zoveel verdwenen en vergeten. De historie van de voormalige gemeente is rijker dan je denkt en de historie gaat echt niet alleen over het verre verleden. Weet je bijvoorbeeld nog hoeveel bakkers, slagers of kruideniers er in 1960 waren en wie dit waren? Wie kent nog de petroleumboer? En wie kent niet de verhalen van en over kleurrijke figuren uit jouw buurt. Is het niet waard dat dit allemaal opgeschreven en gepubliceerd wordt? Wij vinden van wel en daarom hebben wij de Historische Vereniging Borculo opgericht", aldus de vereniging op haar site. Leden krijgen 3x per jaar het tijdschrift Borklose Maotes, waarin leden artikelen schrijven over allerlei aspecten van de lokale historie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Borculo heeft 23 rijksmonumenten.

- Borculo heeft 13 gemeentelijke monumenten.

- Het carillon in de Joriskerk is in 2016 gerestaureerd.

- Watermolens De Olliemölle en De Stenen Tafel.

- Gevelstenen in Borculo.

- In 1931 koopt de meester H.W. Heuvelstichting de bijzondere oude Saksische boerderij De Lebbenbrugge. De boerderij, eens een jachthuis van de Heren van Borculo, was tevens herberg, tolhuis en zelfs korte tijd, tijdens de vredesonderhandelingen in Münster, een soort postkantoor. De koop van deze boerderij had tot doel dat het nageslacht zich een voorstelling kan maken van het leven en het bedrijf van de boerenbevolking, zoals dat in het begin van de 20e eeuw was. Boerdermuseum De Lebbenbrugge is gelegen aan een oude Hessenweg, die destijds zo druk werd bereden dat in 1679 door de Staten van Gelderland het recht van tol heffen werd verleend. De weg werd voornamelijk bereden door Duitse kooplieden, de zogeheten Hessen, die hun waren vanuit het Münsterland naar Zutphen transporteerden.

Het gebouw is een niet zuiver type van een Nedersaksisch boerenhuis, maar heeft een tweeledig karakter. Het achterhuis, de deel, daterend uit rond 1400, duidt op een "löss Hoes", een huis waarin mens en dier in één ruimte samen leven, terwijl het later, zo rond 1550, voorgebouwde dwarshuis een zuiver middeleeuwse bouwstijl heeft, die vroeger zelden op het platteland werd aangetroffen. De Lebbenbrugge is daarom van zeer bijzondere betekenis.

- Het qua collectie grootste brandweermuseum van Nederland vindt zijn oorsprong in het feit dat in 1956 op een zolder in de stad enkele handpompen werden teruggevonden die daar tijdens de Tweede Wereldoorlog waren verstopt. Ruim 10 jaar later vatten enkele leden van de vrijwillige brandweer het plan op om een museum te stichten. In 1970 is Stichting Brandweermuseum Borculo opgericht. Na diverse omzwervingen door de stad, zit het museum sinds 1977 in een voormalige lagere school (Hofstraat 5) uit 1913. Het totale oppervlak bedraagt liefst 3.400 m2.

Het museum, dat gerund wordt door ca. 80 vrijwilligers, geeft een duidelijk beeld van de brandbestrijding vanaf het allereerste begin tot eind jaren zeventig. Brandweermuseum Borculo is in het bezit van veel brandweermateriaal dat in vroeger dagen tot de uitrusting van menig brandweerkorps behoorde. Te bezichtigen zijn o.a. leren emmers, stortzakken, emmerspuiten, een pomp gebouwd op een kruiwagen, verschillende handbediende pompen die werden getrokken door manschappen, een fraaie stoomspuit en diverse pompen aangedreven door benzine- of dieselmotoren. Kleine en grote uitrustingsstukken die nodig waren om een brand te kunnen bestrijden. In hetzelfde pand bevindt zich ook het Stormrampenmuseum. Dit museum bevat een collectie aan foto’s, artikelen en voorwerpen die alles te maken hebben met de Stormramp van 1925.

- In het Kristalmuseum kun je de geschiedenis van de aarde ontdekken. Hier vindt u een grote collectie fossielen, mineralen, kristallen en edelstenen waarvan het ontstaan u miljoenen jaren in de tijd terug voert.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In 2014 is W van Borculo een zelfbedieningspontje over de Slinge gerealiseerd.

- Speeltuin De Koppel is in de zomerperiode 6 middagen per week open (= behalve zondag). Het zomerseizoen loopt van Pasen t/m de herfstvakantie. In het winterseizoen is de speeltuin elke woensdag van 14.00-16.00 uur geopend (oppas aanwezig).

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje over de Beeldentuin AJ & LW Bier door John M. Pieper.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Borculo (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws over ontwikkelingen in Borculo op Facebook.

- Onderwijs en kinderopvang: - AOC Oost en Groene Welle zijn sinds augustus 2018 een nieuwe onderwijsorganisatie. Onder de naam Zone.college werken ze samen verder aan onderwijs dat vooruitstrevend is, nog beter aansluit bij de (beroeps)praktijk en waarbij het bedrijfsleven nauw betrokken is. Zo wordt onderwijs leerzamer voor leerlingen en studenten en hebben medewerkers een interessanter perspectief. Zone.college is een school met innovatief groen en duurzaam onderwijs. Leerlingen en studenten volgen hun opleiding in de vmbo.zone of in de mbo.zone. Door een combinatie van theorie en vooral praktijk binnen en buiten de school, haalt Zone.college het beste binnenste buiten. Het Zone.college heeft onder andere een locatie in Borculo. - Gastouder Jokkejanda. - Gastouder Mireille.

- Muziek: - Jeugddrumband en majorettes Het Klein Begin.

- Veiligheid: - Brandweer Borculo.

Reactie toevoegen