Bokhoven

Plaats
Dorp
's-Hertogenbosch
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

bokhoven_gemeentewapen_kopie.jpg

Ook begin 20e eeuw lieten fabrikanten mensen al plaatjes verzamelen als klantenbinder. Tabaksfabrikant Oldenkott deed dat rond 1910 met gemeentewapens (op de afbeelding: Bokhoven), waar ook speciale albums voor waren, waar je ze in kon plakken.

Ook begin 20e eeuw lieten fabrikanten mensen al plaatjes verzamelen als klantenbinder. Tabaksfabrikant Oldenkott deed dat rond 1910 met gemeentewapens (op de afbeelding: Bokhoven), waar ook speciale albums voor waren, waar je ze in kon plakken.

bokhoven_marionettentheater_de_bokkesprong.jpg

Al bijna 30 jaar spelen moeder en zoon Emmy en Skag Peters met veel plezier in hun Marionettentheater De Bokkesprong in Bokhoven, met sprookjes en spannende verhalen voor kinderen én volwassenen. (© Marionettentheater De Bokkesprong)

Al bijna 30 jaar spelen moeder en zoon Emmy en Skag Peters met veel plezier in hun Marionettentheater De Bokkesprong in Bokhoven, met sprookjes en spannende verhalen voor kinderen én volwassenen. (© Marionettentheater De Bokkesprong)

bokhoven_gevelsteen_driekoningenplein_1.jpg

Bokhoven, gevelsteen aan het pand op Driekoningenplein 1. (© www.gevelstenen.net)

Bokhoven, gevelsteen aan het pand op Driekoningenplein 1. (© www.gevelstenen.net)

NB gemeente Bokhoven in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Bokhoven in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Bokhoven in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Bokhoven

Terug naar boven

Status

- Bokhoven is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente 's-Hertogenbosch. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1921. In 1922 over naar gemeente Engelen, per 1-4-1971 over naar gemeente 's-Hertogenbosch. Bijzonder is dat Bokhoven tot 1800 nooit deel heeft uitgemaakt van Brabant, Holland of Gelre; het was een Luikse enclave. De heer hield Bokhoven in leen van de bisschop van Luik.

- Het dorp Bokhoven heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom 'in' 's-Hertogenbosch.

- Wapen van de voormalige gemeente Bokhoven.

- Het kleine dorpje Bokhoven werkt op veel gebieden samen met het grotere buurdorp Engelen. In de praktijk kun je ze als tweelingdorp beschouwen. Volgens de gemeentelijke indeling van haar grondgebied maakt het dorp deel uit van het 'stadsdeel Engelen'.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1243 kopie 1456 Buchouen, 1262 Bochouen, 1312 kopie 1350 Bochoven, 1478 Boechoven.

Naamsverklaring
Opgebouwd uit bok 'beuk' (vergelijk Bokhorst) en -hove(n), 'landstuk van een bepaalde grootte', later 'hoeve, hofstede' (vergelijk Tienhoven).(1)

Terug naar boven

Ligging

Bokhoven ligt NW van 's-Hertogenbosch en Engelen, N van Vlijmen, O van Heusden en Hedikhuizen en Z van Ammerzoden en Hedel, waartussen de Maas ligt die hier de grens vormt tussen Gelderland en Noord-Brabant. Aanvankelijk lag het dorp N van de Maas, tegenwoordig ligt het Z van deze rivier. Na de St. Elisabethsvloed (begin 15e eeuw) heeft men namelijk de loop van de Maas hier iets omhoog gelegd om te kunnen uitmonden in de Merwede.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Bokhoven - die slechts het dorp omvat - 35 huizen met 235 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de 14e eeuw ontstaat de zelfstandige heerlijkheid Bokhoven, waar ridder Gijsbert Cocq de scepter zwaait. De familie wil niets te maken hebben met de hen omringende heren, zoals de hertogen van Gelre en van Brabant, en dragen daarom hun bezit in leen op aan de bisschop van Luik. Zij bouwen hier kasteel Bokhoven, waarvan de fundamenten en wat muurwerk nog aanwezig zijn. Het fraaie kapelletje dat tot het kasteel behoorde is nog intact. Omstreek 1500 kiezen de Bokhovenaren partij voor de Habsburgers, wat hen door de Geldersen niet in dank wordt afgenomen. Gelderse troepen verwoesten het hele dorpje, maar het wordt in de jaren daarna weer opgebouwd.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog wordt het dorp een enclave voor de rooms-katholieken, want ook in Staats-Brabant werden de roomsen onderdrukt en mochten hun geloof niet belijden. De katholieken moesten hun geloof belijden in zogeheten schuurkerken en processies werden verboden. Zo niet in Bokhoven. Hier bleef gewoon het katholieke deel naar de eigen kerk gaan en processies gingen gewoon door. De heren van Bokhoven bleven de katholieke prins van Luik trouw. Door deze enclave-situatie fungeerde het dorp eeuwenlang als de plaats waar katholieken van heinde en verre naar toe kwamen om te trouwen, Pasen en Kerst te vieren, te dopen enz. De toeloop was zo groot dat in 1610 de kerk zelfs werd vergroot met zijbeuken en een groter koor. De grote toeloop zorgde ook voor vele giften van katholieken uit de omgeving, waardoor de relatief grote rijkdom van deze kerk te verklaren is.

In 1672 blazen de Fransen het kasteel op. Het wordt later (deels) herbouwd. In 1794 wordt het kasteel definitief, wederom door de Fransen, verwoest.

Bokhoven is in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Gelukkig zijn hierbij de kern met de oude parochiekerk en enkele boerderijen en andere panden gespaard. Na de oorlog is het dorp grotendeels herbouwd op de oorspronkelijke fundamenten en is hierna slechts bescheiden uitgebreid. Vanuit de kern van het dorp is het zicht op de Maas behouden gebleven. Dit komt door de ruime kavels, het handhaven van onbebouwde grond in de dorpskern en de bochtige straten met doorzichten. Het agrarisch karakter van de kern is nog enigszins behouden.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kunt u terecht bij:

- Heemkundekring Onsenoort.

- Verhalen over de geschiedenis van Bokhoven op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- In 2004 is het boek 'Bijzonder Bokhoven. Historie van Zeven Straten aan de Maas' verschenen. Het is, indien nog voorradig, verkrijgbaar bij de parochie en bij zuivelwinkel De Parel in het dorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gronden tussen de weg Oppershof en de Baron van der Aaweg zijn (her)verkaveld om de realisatie van 8 woningen mogelijk te maken. Hiervan geeft de gemeente anno 2016 vooralsnog 5 kavels uit. De gehele kom van Bokhoven is aangemerkt als beschermd dorpsgezicht. Dit betekent dat nieuwbouw zorgvuldig moet worden ingepast. Er is gekozen voor een losse en open bebouwingsstructuur, die past bij het kleinschalige en groene karakter van het dorp. De nieuwe woningen sluiten qua omvang en situering aan op het landelijke karakter van het dorp. De nieuwbouw krijgt een traditionele bouwmaat van één laag met kap. Het einde van de nieuwe straat (kruising Baron van der Aaweg) blijft onbebouwd en krijgt een groene invulling. Zo ontstaat er een 'zachte' overgang naar het landelijk gebied. Zie verder ook het Bestemmingsplan nieuwbouw Oppershof - Baron van der Aaweg.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bokhoven heeft 6 rijksmonumenten.

- RK kerk van de parochie Sint Antonius Abt. - In 1983 is het in 1790 door Johannes Mitterreither vervaardigde kerkorgel in de kerk van Bokhoven geplaatst. - Beschrijving in tekst en beeld van het grafmonument van graaf Engelbert van Immerseel en Helena de Montmorency in de kerk.

- Beschrijving orgel RK- Kerk Sint Anthonius Abt.

- De Sint Corneliuskapel uit 1946 (Graaf Engelbertstraat) trekt jaarlijks in september nog honderden pelgrims ter ere van de H. Cornelius.

- Mariakapelletje uit 1942 aan de Sint Corneliusweg.

- Huis La Licorne (Driekoningenplein 6).

- Gevelstenen in Bokhoven.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Al bijna 30 jaar spelen moeder en zoon Emmy en Skag Peters met veel plezier in hun Marionettentheater De Bokkesprong, met sprookjes en spannende verhalen voor kinderen én volwassenen. Je gaat mee naar een wonderlijke wereld van elfen, heksen, reuzen, prinsessen en draken. De poppen maken zij zelf en ze vinden het altijd weer een magisch moment als ze het kruishout oppakken en de pop aan zijn touwtjes tot leven komt. En ze worden er nog steeds blij van als ze het publiek meenemen in de betoverende verhalen en even wegvoeren uit de jachtige wereld van nu. Emmy en Skag hebben hun prachtige kleine theater in Bokhoven en verder gaan ze als reizend theater op bezoek bij basisscholen, kinderdagverblijven, bedrijven en theaters.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Bokhoven door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bokhoven (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Site van dorpskrant De Tweeterp (voor Engelen en Bokhoven). - De Tweeterp op Facebook.

- Belangenvereniging: - Rond 2000 telden Engelen en Bokhoven samen nog geen 3.000 zielen. Het tweelingdorp is nu hard op weg naar een inwonertal van 6.000. De ontwikkeling van de recent ontwikkelde wijk Haverleij verhoogt de druk op de bestaande voorzieningen. De inspanningen van Bestuursraad Engelen en Bokhoven zijn er dan ook vooral op gericht om het voorzieningenniveau mee te laten groeien met het inwonertal. Zowel de sociale als de fysieke infrastructuur dienen verder te worden ontwikkeld. Tegelijkertijd zet de Bestuursraad zich in om het eigen dorpse karakter van de dorpen te behouden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bokhoven, met foto's van de grafzerken. - Doop-, trouw- en begraafakten Bokhoven 1608-1890.

Reactie toevoegen