Boerdonk

Plaats
Dorp
Meierijstad
Noordoost-Brabant As50
Noord-Brabant

Boerdonk plaatsnaambord [640x480].jpg

Boerdonk is een dorp met een eigen bebouwde kom met bijbehorende borden, maar ligt voor de postadressen 'in' Erp.

Boerdonk is een dorp met een eigen bebouwde kom met bijbehorende borden, maar ligt voor de postadressen 'in' Erp.

Boerdonk Barst Los 2010 [640x480].jpg

Boerdonk, één van de jaarlijkse evenementen in dit dorp is Boerdonk Barst Los, een muziekfestival op de zaterdag in het weekend van de Trekker Trek.

Boerdonk, één van de jaarlijkse evenementen in dit dorp is Boerdonk Barst Los, een muziekfestival op de zaterdag in het weekend van de Trekker Trek.

Boerdonk

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Boerdonk.

Terug naar boven

Status

- Boerdonk is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Noordoost-Brabant en daarbinnen in de subregio As50, gemeente Meierijstad. T/m 1993 gemeente Erp, in 1994 over naar gemeente Veghel, in 2017 over naar gemeente Meierijstad.

- Het dorp Boerdonk heeft geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom 'in' Erp.

- Onder het dorp Boerdonk valt ook de buurtschap Bemmer (deels).

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Volgens (1) Boerring, lokale sites gebruiken zowel de spelling Boerring als Boering.

Oudere vermeldingen
1311 kopie 1510 Boerdonc, 1312 kopie 1350 Bourdonc.

Naamsverklaring
Donk
'zandige opduiking in moerassig terrein' (in dit geval in het dal van de Aa, red.), met de toevoeging boer-, mogelijk ter onderscheiding van het nabijgelegen Donk. De achtergrond van dit boer is onduidelijk.(2)

Terug naar boven

Ligging

- Boerdonk ligt ZO van Erp, W van Gemert, N van Beek en Donk en grenst in het W aan de N279 (provincialeweg 's-Hertogenbosch-Helmond).

- Boerdonk ligt in het dal van de Boerdonkse Aa, een zijriviertje van de Aa, die aan de oostzijde langs het dorp stroomt. Ten westen van het dorp loopt de Zuid-Willemsvaart. Vroeger bestond er een veerdienst en de wegen er naar toe heten nog steeds Veerweg en Veerstraat (en er is een restaurant Het Veerhuis), maar de veerdienst bestaat niet meer, zodat het dorp betrekkelijk geïsoleerd ligt, hoewel niet ver van Beek en Donk gelegen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Boerdonk 31 huizen met 177 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met tegen de 800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Abiotisch landschap
Boerdonk ligt op een langgerekte, wat hogere rug in het landschap. Deze dekzandrug is ontstaan in de laatste IJstijd, toen zand werd aangevoerd door de wind. Aan beide zijden van de rug loopt het landschap af. De rug loopt globaal van het zuidwesten naar het noordoosten. Ten zuiden van deze rug lagen de moerassen van Leek, een beekoverstromingsvlakte van de rivier De Aa. Ten noorden van de rug lag een dekzandvlakte. Mensen vestigden zich op de hoger gelegen delen.

Grote delen van het gebied waren tot ongeveer 1900 niet ontgonnen. Deze woeste gronden waren vaak begroeid met heide en werden gebruikt voor het weiden van schapen en het steken van plaggen. Op de hoger gelegen gronden rond Boerdonk werd eeuwenlang een mengsel opgebracht van heideplaggen vermengd met mest. Daardoor zijn deze gronden nog hoger in het landschap komen te liggen en is hierop een dikke humeuze eerdlaag ontstaan.

Gehucht
Al in 1300, toen Erp een zelfstandige gemeente werd, was er sprake van het gehucht Boerdonk. Het gehucht bestond uit een verzameling boerderijen rond een knooppunt van zandwegen op de hoger gelegen dekzandrug.

Eerste Sint Corneliuskapel
Vermoedelijk reeds sinds 1483 staat in Boerdonk een kapel, gewijd aan de heilige Cornelius. De kapel stond op de plaats van de huidige kerk. Na het einde van de Tachtigjarige Oorlog, die in 1648 wordt bekrachtigd met de Vrede van Münster, wordt het protestantisme, destijds het 'Nederduits-Gereformeerde' geloof, de staatskerk van de toenmalige Republiek. Alle katholieke goederen vervallen aan de overheid: niet alleen kerken en kapellen, maar ook kloosters en hun bezittingen. De katholieken moeten tot 1795 gebruikmaken van zogenaamde 'schuilkerken': ze mogen wel diensten houden, maar niet in gebouwen die aan de buitenkant als kerk herkenbaar zijn.

In dit kader is het wonderlijk dat de kapel van Boerdonk na 1648 nog meer dan een eeuw heeft kunnen functioneren. Deze kapel behoorde namelijk niet tot de getolereerde 'kerkschuren'. Pas in 1755 is de kapel gesloten en verzegeld wegens het begaan van de 'overtreding' dat men er in het openbaar de katholieke godsdienst beoefende. Rond 1870 is de kapel gesloopt. Nadere informatie over de eerste Corneliuskapel (Word-document) op de site van het Meertens Instituut.

Parochie en kerkdorp
Rond 1800 herkregen de katholieken in het zuiden van Nederland hun vrijheid van godsdienst. Dat was het begin van de herleving van het katholieke geloof. Vanaf halverwege de 19e eeuw hebben de Boerdonkenaren er bij de bisschop op aangedrongen een eigen parochie te verkrijgen. In 1869 was het eindelijk zo ver en kon worden begonnen met de bouw van de Sint Servatiuskerk, die in 1871 gereed was. Daarmee werd ook de basis gelegd voor het vormen van een kerkdorp. De oude parochiegrens definieert ook nu nog de gemeenschap van Boerdonk.

Industriële revolutie en de 20e eeuw
Vanaf het einde van de 19e eeuw is het landschap rond Boerdonk aan grote veranderingen onderhevig. In eerste instantie ging het daarbij om de ontginning van de woeste gronden, waarbij uitgestrekte heidevelden en moerassen werden omgezet in agrarische cultuurgrond en bos. Na de tweede wereldoorlog veranderde de omgeving van het dorp vooral door ruilverkavelingen en door de verstedelijking ten zuiden van het dorp, rond Beek en Donk.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Structuurvisie Boerdonk (2003) behelst plannen voor de inrichting van het dorpscentrum begrensd door de kerk, gemeenschapshuis D’n Hazenpot, de school en gebouw D’n Hospes. Tevens geeft de Structuurvisie een aantal gebieden aan waar gedacht kan worden aan woningbouw. Het betreft locaties ten westen van de Geluckweg (beoogd nieuw woongebied) en voor de lange termijn eventueel aan de noordzijde van het dorp. De Structuurvisie gaat ook in op de gebieden rondom het dorp. Het betreft de landschappelijke inrichting van het gebied aan de noordzijde (beplantingsstructuur, fiets- en wandelroutes) en mogelijk het terugbrengen van de Boerdonkse Aa aan de zuidkant van het dorp.

- In de afgelopen jaren zijn in Boerdonk de kleinschalige nieuwbouwprojecten D'n Hospes (op de plek van het gelijknamige vroegere café) en 't Veldje gerealiseerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De neogotische Sint Servatiuskerk is omstreeks 1874 gebouwd, op de plaats van de vroegere Sint Corneliuskapel. Het uit 1963 stammende orgel is in 2005 in de kerk geplaatst. Daarvoor stond het orgel in het inmiddels gesloten klooster van Zijtaart. De kerk bezit twee zeer oude klokken, een uit 1381 en een uit 1412. Het interieur omvat onder meer een hoogaltaar en enkele beelden uit 1896 uit het atelier van Pierre Cuypers, uit 1896.

- In 2008 is een nieuwe Sint Corneliuskapel ingewijd. Dit rechthoekig rietgedekt gebouwtje is een verkleinde replica van de oorspronkelijke kapel (zie bij Geschiedenis). Het gepleisterde gebouwtje bevat enkele heiligenbeelden.

Terug naar boven

Evenementen

- Activiteitenagenda Boerdonk.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Zandhazen.

- Tijdens het Dorpsfeest (weekend eind augustus of begin september) is er ook, overgewaaid uit Amerika, neergedaald in Boerdonk, een spectaculaire variant van welke Obstacle Run dan ook, namelijk de Buffelrun. Een hindernisparcours van 6 of 12 km, bestemd voor jong en ouder en volledig ontworpen met behulp van ervaringsdeskundigen op de stormbaan. Zij weten wat uitdagingen zijn en hoe ze te overwinnen! Om de 500 meter een nieuwe uitdaging. Of het nu kruipen door modder, springen in het water of klimmen over een muur is. Dat maakt niet uit. Je kunt van alles tegenkomen. Let wel: het is geen wedstrijd. Het gaat erom dat je samen met je team de finish haalt door met vrienden, familie, collega’s of gewoon onbekenden indrukwekkende hindernissen te overwinnen. Wil je liever individueel deelnemen? Ook dat is mogelijk en zeker zo leuk. Vermoeiend? Jazeker. Indrukwekkend? Ongetwijfeld! Maar vooral lol, héél veel lol met na afloop een ongelooflijk voldaan gevoel. Een ervaring die je samen met je vrienden vervolgens onder een heerlijk glas bier (of sportdrank) kunt beklinken. Voor een indruk van wat je te wachten kan staan, zie de teasermovie FamilyColorBuffelrun 2017 en de teasermovie Buffelrun 2017.

- Trekker Trek (weekend begin oktober).

- Boerdonk Barst Los (muziekfestival, op een zaterdag in het weekend van de Trekker Trek).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Vanaf de Sint Corneliuskapel voeren wandelroutes door de velden naar het NO van het dorp gelegen natuurgebied Het Hurkske.

- Natuurgebied Het Hurkske is 170 hectare groot en is in eigendom van de gemeente Veghel. Het oorspronkelijk heidegebied omvat naaldbos en gemengd loofbos en een ven, het Rauwven. In een ontginningsenclave bevinden zich twee gemeentehoeven uit de jaren dertig van de 20e eeuw.

- Vrijwillige weidevogelbescherming Groep Boerdonk e.o.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje over de viering van het 60-jarig bestaan van KPJ Boerdonk in 1986. Aan de rechterzijde van de pagina vind je nog meer filmpjes over (evenementen in) dit dorp.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Boerdonk.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Boerdonk.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis Den Hazenpot. Dankzij de inzet van veel vrijwilligers uit het dorp is in gemeenschapshuis Den Hazenpot bijna dagelijks wel iets te doen.

- Verenigingen algemeen: - Verenigingen in Boerdonk.

- Sport: - RKSV Boerdonk (voetbal).

- Genealogie: - De familie Van Boerdonk komt oorspronkelijk allicht uit het gelijknamige dorp, maar de oudste nazaten die men tot heden heeft kunnen vinden in de archieven (17e eeuw), komen uit Schijndel.

Reactie toevoegen