Boelenslaan

Plaats
Dorp
Achtkarspelen
Fryslân

Boelenslaan

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Boelenslaan.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Boelenslaan.

Terug naar boven

Status

- Boelenslaan is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen.

- Boelenslaan heeft een eigen dorpswapen. Omdat het dorp zijn ontstaan aan de turfwinning heeft te danken, zijn in het wapen twee belangrijke stukken gereedschap voor de turfwinning opgenomen en wel een zogeheten steker en een oplegger. Het rood verwijst naar de heide en tevens naar de strijdbaarheid van de bevolking, terwijl het goud de zandgrond voorstelt. Het dorp ligt in de Friese Wouden, wat door de groene schildvoet wordt aangegeven. De zilveren roos hierin is ontleend aan het wapen van de familie Boelens, waarnaar het dorp is vernoemd. (bron: NGW.nl, zie de link)

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Boelensloane.

Naamsverklaring
Het dorp is vernoemd naar de vroegere grootgrondbezittersfamilie Boelens, die ZW van Buitenpost niet alleen een state, ook Groot Schepper genoemd, bezat, maar ook veel landerijen en uitgestrekte gebieden waar turf werd gegraven. Verschillende leden van de familie waren grietman (vergelijkbaar met wat we tegenwoordig burgemeester noemen) in Achtkarspelen. In het element laan zien we in de Friese variant de oostelijk Friese dialectkleuring loane.(1) Boelenslaan (ook wel Heidelaan) was aanvankelijk de naam van de zandweg die door het verveningsgebied alhier liep. Deze naam is later overgegaan op de nederzetting.

Terug naar boven

Ligging

Boelenslaan ligt NO van Drachten, ZW van Surhuisterveen en grenst in het Z aan de gemeente Smallingerland (kern Houtigehage) en in het W aan de gemeente Tytsjerksteradiel (kern Eastermar).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Boelenslaan heeft ca. 500 huizen met ca. 1.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting Boelenslaan is in de 19e eeuw ontstaan. Vanouds was het een heidegebied, vallend onder buurdorp Surhuisterveen. Aanvankelijk heette het gebied en de nederzetting dan ook Surhuisterveenseheide of Feansterheide. Lange tijd woonde de bevolking in armoede, in eenvoudige zogeheten spitketen (plaggenhutten) en leefde van het turfsteken. Pas sinds begin 20e eeuw zijn hier stenen woningen gekomen. Aanvankelijk waren dit zogeheten woningwetwoningen. Boelenslaan werd een dorp door de bouw van de kerk in 1852. Aanvankelijk was er in het dorp alleen lintbebouwing. Later heeft er door diverse uitbreidingen komvorming plaatsgevonden, maar nog altijd is er in het buitengebied sprake van kleine verspreide nederzettinkjes. Zie ook bij buurdorp Houtigehage, dat zich op soortgelijke wijze heeft ontwikkeld.

Volksgebouw
Aan het einde van de 19e eeuw begonnen ook op de Surhuisterveensterheide de 'verworpenen der aarde' te ontwaken uit hun armoedig bestaan. Socialistische voormannen als Tjeerd Stienstra, Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra bezochten de streek rond het huidige Boelenslaan en spraken soms voor honderden personen, vaak in een schamele hut. De wens voor een eigen gebouw voor de arbeidersbeweging was geboren.

De SDAP-afdeling Surhuisterveensterheide ('De Heidebond') benoemde hiertoe een commissie. In een circulaire van Troelstra c.s. in het Weekblad Kanton Bergum stonden ze uitvoerig stil bij de grote armoede in de spitketen, de armlastigheid, de karige bedeling en de kindersterfte. Hoe weinig de gezinnen ook verdienden, nog geen 200 gulden per jaar, de ondertekenaars van de circulaire gaven de moed niet op. In de circulaire stelden zij o.a.: “Toch is de bevolking er nog krachtig, ruwheid en onzedelijkheid heerschen natuurlijk wel onder haar, maar één blik op eene vergadering dier mannen en vrouwen zou U, lezer, duidelijk doen zien, dat van dat ras nog alles te maken is”. “Wanneer hunne dochters nog wat onderwijs konden ontvangen in handwerken, hun zoons zich konden vereenigen tot muziek- en andere gezelschappen, wanneer zij politieke en vereenigingen van grondarbeiders konden vormen, dan zouden ze zich beter kunnen ontplooien." Het eerste Volksgebouw kwam er in 1898. Dat moest echter in 1915 alweer worden afgebroken. In 1933 kwam er een nieuw Volksgebouw. Onder de link worden de totstandkoming en lotgevallen van de beide gebouwen uitvoerig beschreven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het huidige Bestemmingsplan Boelenslaan is in 2011 vastgesteld.

- Basisschool De Wâldiik is een zogeheten samenwerkingsschool, in 2013 ontstaan uit fusie van de openbare Jan van Zuilenskoalle en christelijke basisschool De Stile. Voorfgaand aan de fusie hadden de scholen nog resp. 57 en 34 leerlingen. In brede kring leefde het besef dat men beter kon samengaan om ook op termijn goed basisonderwijs in Boelenslaan te kunnen blijven bieden. Alle kinderen zijn overgegaan naar de nieuwe school. Naast de basisschool is er sinds 2013 ook een BSO-voorziening.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De hervormde kerk (Boelenswei 86) uit 1852 is sinds 1980 niet meer als zodanig in gebruik. Na restauratie is het in gebruik genomen als aula van de begrafenisvereniging.

- Aan de gevel van deze aula bevindt zich een monument ter nagedachtenis aan de 7 slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog uit Boelenslaan en Houtigehage. Jaarlijks wordt hier op 4 mei een herdenking gehouden.

- Tegenover de voormalige kerk staat het karakteristieke Volksgebouw uit 1933. Het pand is tot 1976 in functie geweest, aanvankelijk als plaats van bijeenkomst voor het verenigingsleven, later ook als dorpscafé. Zie verder bij Geschiedenis.

- Het pand op Boelenswei 52 is in 1905 gebouwd als kapel van de Hervormde Evangelisatie. Het staat gezien de kleur bekend als 'het witte kerkje'. In 2009 heeft de Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (VGKN)-gemeente Drachtstercompagnie het kerkje gekocht om hier haar kerkdiensten te houden. Tegenswoordig heet het vGKN Boelenslaan.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroute rond Boelenslaan en buurdorp Houtigehage.

Terug naar boven

Beeld

- Film over Boelenslaan anno 1969 van 35 min. met er achteraan ook nog een dik half uur recente(re) foto's.

- Boelenslaan op oude kaarten.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Boelenslaan.

- De 2-maandelijkse nieuwsbrief van Boelenslaan 'Nijs fan 'e Loane' is via de link ook online te lezen.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Boelenslaan. - Begrafenisvereniging De Laatste Eer is een gezamenlijke begrafenisvereniging samen met buurdorp Houtigehage.

Reactie toevoegen