Beuningen (Overijssel)

Plaats
Dorp
Losser
Twente
Overijssel

Beuningen_Beuningerstraat.jpg

Beuningen, Beuningerstraat

Beuningen, Beuningerstraat

Beuningen_RK_Kerk_O.L._Vrouwe.jpg

Beuningen, RK kerk Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand

Beuningen, RK kerk Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand

Frank en Mirjam op de Solex door Twente 20100806 [640x480].JPG

In Beuningen kun je een originele solex uit de jaren zestig huren om rustig pruttelend door Twente te toeren. Op de foto de redactie van Plaatsengids.nl, Frank en Mirjam van den Hoven, op ontdekkingstocht door Twente op de solex (6-8-2010).

In Beuningen kun je een originele solex uit de jaren zestig huren om rustig pruttelend door Twente te toeren. Op de foto de redactie van Plaatsengids.nl, Frank en Mirjam van den Hoven, op ontdekkingstocht door Twente op de solex (6-8-2010).

Beuningen (Overijssel)

Terug naar boven

Status

- Beuningen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Losser.

- Niet te verwarren met het dorp en de gemeente Beuningen in Gelderland.

- Onder het dorp Beuningen valt ook de buurtschap Mekkelhorst.

Terug naar boven

Naam

In het Twents / Nedersaksisch
Böaningn.

Oudere vermeldingen
10e eeuw in Baningi, midden 12e eeuw de Boninge, 1277 de Boninghen, 1313 Boningen, 1379 Bonyngen, 1381-1383 to Bonynghe, 1457 Boeningen, 1478 kopie 1605 Boninghen, 1795 Beuningen.

Naamsverklaring
Betekent 'bij de lieden van de persoon Bono'.(1)

Bijnamen van de inwoners
Broodbuuln, Voelböarde.

Terug naar boven

Ligging

Beuningen ligt direct Z van Denekamp en grenst in het N aan de rivier de Dinkel. Het is de meest noordelijke kern van de gemeente Losser.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Beuningen 133 huizen met 699 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp, inclusief de buurtschap Mekkelhorst, ca. 450 huizen met 1.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het Overijsselse Beuningen komt voor het eerst voor op een goederenlijst van het klooster van Werden aan de Ruhr uit 933 als Baningi.

Havezate Borgbeuningen
In de buurtschap Beuningen bevond zich één van de vier havezaten van het richterambt Oldenzaal. De havezathe wordt voor het eerst vermeld in het Calendarium van het Kapittel Oldenzaal uit het begin van de 15e eeuw. Na eeuwen met verschillende eigenaren is in 1836 de oorspronkelijke havezate vervangen door de huidige boerderij, waar in 1879 het herenhuis tegenaan is gebouwd. Het landgoed komt in 1953 in handen van de Edwina van Heekstichting, die eveneens het noordelijk aangrenzende landgoed Singraven beheert. In 1972 heeft zij het huis verkocht en tegenwoordig wordt dit particulier bewoond.

De marke
Hoewel Beuningen oorspronkelijk onder het kerspel Denekamp viel, dat later onderdeel werd van het richterambt Ootmarsum, werd de marke onderdeel van het richterambt Oldenzaal. Oorspronkelijk was een marke een bestuursrechtelijke organisatie die behalve de verdeling van landbouwgrond ook zorg droeg voor faciliteiten als de watervoorziening.

Tijdens de Franse bezetting van Nederland werd de oude orde van richterambten buitenspel gezet en vervangen door dezelfde indeling als men in 1793 in Frankrijk had ingevoerd: de maire, in het Nederlands ook wel gemeente genoemd. De marke Beuningen wordt als bestuursrechtelijke organisatie opgeheven en per 26/27 november 1811 onderdeel van de gemeente Oldenzaal. Nadat de Fransen eind 1813 ons land verlaten en Nederland vanaf 1815 weer langzaam zijn eigen heerschappij probeert op te bouwen, wordt begin 1818 besloten de gemeentelijke indeling te wijzigen. Waar de Fransen van mening zijn dat burgers op betrekkelijk korte afstand van het bestuurscentrum van de gemeente dienden te wonen, is de Nederlandse overheid van mening dat plattelandsbewoners niet belast mogen worden met de hogere kosten van een stad. Voor de buurtschap Beuningen betekent dit dat zij tezamen met de voormalige marken Berghuizen en Lutte aan de (stads)gemeente Oldenzaal worden onttrokken en bij de gemeente Losser worden gevoegd.

Het dorp
Beuningen is van oorsprong een zogenaamd essenzwermdorp en bestaat tot het midden van de 20e eeuw uit verschillende concentraties van enkele boerderijen rond een es. Nadat de gemeente Denekamp in 1869 aangeeft geen kinderen uit deze buurtschap meer op haar school te kunnen opnemen, krijgt zij in 1870 een eigen school. De bevolking neemt echter lange tijd nauwelijks toe. Pas in 1948 wordt de kern officieel een dorp door de bouw van de RK kerk. Daarna begint zich nabij de splitsing van de Beuningerstraat en de Oude Dijk een dorpskern te ontwikkelen, die vanaf 1973 wordt uitgebreid met bebouwing rond de Pastoor Bolscherstraat, waarna het dorp door de plannen Broeninkskamp vanaf 1989 en Lomanskamp vanaf 1998 zijn huidige omvang krijgt. (© Andreas Bartelink)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instantie en literatuur:

- Kernactiviteiten van de in 1976 opgerichte Historische Vereniging De Dree Marken (DDM) (= Berghuizen / Beuningen / De Lutte) zijn: in kaart brengen van historisch waardevolle activiteiten; zorgdragen voor het behoud van historisch waardevolle elementen; verzamelen van historisch materiaal in de vorm van o.a. foto’s, oude registers en documenten; vastleggen van historische veldnamen; fotografisch vastleggen van cultuurhistorische elementen; bevorderen van de belangstelling voor de historie binnen de gemeenschap. De vereniging beschikt over een eigen documentatie- en vergaderruimte in Dorpshoes Erve Boerrigter in De Lutte. Het archief van de vereniging is aldaar in de maanden september t/m mei iedere vrijdagavond te raadplegen (18.30-21.00 uur).

- De historische vereniging koesterde de wens om de oude markeboeken toegankelijk te maken voor een groter publiek, om zo kennis te kunnen delen over de leefwijze van onze voorouders en over hun werk in en om de boerderijen. Hoe bewerkten ze hun akkers? Hoe leefden ze met hun vee, hoe verdeelden ze bouwhout, brandhout en turf? Welke namen en begrippen werden toen gebruikt? Onder leiding van inspirator Jan olde Kalter is een enthousiaste werkgroep samengesteld die voortvarend aan het werk ging. De auteurs Henk Koop en Harm Smeenge, als wetenschappers met verschillende disciplines, voorzagen het manuscript van oude kaarten en hun gewaardeerde expertise. Met beeldmateriaal en illustraties zijn teksten verluchtigd en verduidelijkt.

Het 3-Markenboek (betreffende de vroegere marken De Lutte, Berghuizen en Beuningen) is een transcriptie vanuit de historische markeboeken die zich in het archief van het Historisch Centrum Overijssel bevinden. Met deze transcriptie is het nu mogelijk geworden om de eeuwenoude marke-geschiedschrijving, met al zijn oude begrippen en beschrijvingen, in het begrijpelijk hedendaags Nederlands terug te lezen. Het boek vertelt veel over het leven in de marken, over de juridische regelgeving, de persoonlijke verzoeken, conflicten, vergaderingen en de besluitvorming door toenmalige regels en rechtspraak. Een uniek en boeiend geheel. Het ruim 500 pag. dikke boek is in maart 2017 verschenen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Beuningen heeft 8 rijksmonumenten (bij Losser staan er nl. enkele beschreven die eigenlijk onder Beuningen vallen, o.a. Austiebergweg, Foksweg).

- Beuningen heeft 10 gemeentelijke monumenten.

- RK kerk Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand uit 1948.

- Mauritsbrug over de Dinkel.

- Jan Wesselinkhoes.

- Havezathe Borgbeuningen.

- Heimolen.

- Mariakapellen.

- Gevelstenen in Beuningen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Twentse wijnfeestdagen (weekend in oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sterrebos.

- Landgoed Singraven.

- Landgoed Hakenberg wordt beheerd door Natuurmonumenten.

- Habitatrichtlijngebied / Natura 2000-gebied Dinkelland (Beuninger Achterveld).

- In september 2016 is bij Beuningen een wolf waargenomen. Het DNA-profiel van deze wolf is vergeleken met profielen van wolven die het Duitse onderzoekinstituut Senckenberg beheert. Het blijkt te gaan om een vrouwelijke wolf, oorspronkelijk afkomstig uit de ‘Uekermünde-roedel’ in Mecklenburg-Vorpommern, in Oost-Duitsland, ruim 600 km hier vandaan. Dat toont aan wat voor grote afstanden wolven af kunnen leggen. Langs welke route het dier Nederland is binnengekomen is niet bekend.

Terug naar boven

Links

- Sport: - Kloostschietersvereniging Beuningen.

- Zorg: - Zorgboerderij Erve Sleiderink.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Beuningen RK.

Reacties

(1)

Dag lezer,
Tijdens een fietstocht 2 jaar geleden kwam ik langs een bord met een verwijzing naar een leegstaande fabriek, dat adres zoek ik want ik kan het nergens meer vinden. wij fietsten toen van Beuningen naar de Lutte
weet iemand hier meer van?
bij voorbaat dank
Bart & Ilona

Reactie toevoegen