Benschop

Plaats
Dorp
Lopik
Lopikerwaard
Utrecht

benschop_collage.jpg

Benschop, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Benschop, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

benschop dorp 1911 [640x480].jpg

Benschop, Dorp, 1911

Benschop, Dorp, 1911

Benschop (2).JPG

De entree van de 5 km lange lintbebouwing van Benschop, gezien vanuit IJsselstein

De entree van de 5 km lange lintbebouwing van Benschop, gezien vanuit IJsselstein

Benschop (3).JPG

Benschop, in de verte zien we al de toren van de Sint Victorkerk

Benschop, in de verte zien we al de toren van de Sint Victorkerk

_MG_4862.JPG

Aangekomen op het Dorpsplein in Benschop

Aangekomen op het Dorpsplein in Benschop

_MG_4867.JPG

De Sint Victorkerk is beeldbepalend in het landschap van Benschop

De Sint Victorkerk is beeldbepalend in het landschap van Benschop

Benschop (4).JPG

Benschop, het theekoepeltje gezien vanaf het Dorpsplein met rechts het ouderlijk huis van Herman de Man

Benschop, het theekoepeltje gezien vanaf het Dorpsplein met rechts het ouderlijk huis van Herman de Man

benschop_de_sint_victorkerk_van_dichtbij.jpg

Benschop, de Sint Victorkerk van dichtbij

Benschop, de Sint Victorkerk van dichtbij

benschop_hervormde_kerk.jpg

Benschop, Hervormde kerk

Benschop, Hervormde kerk

benschop_bijzondere_elementen_aan_de_hervormde_kerk.jpg

Benschop, bijzondere elementen aan de Hervormde kerk

Benschop, bijzondere elementen aan de Hervormde kerk

benschop_gevelstenen_in_boerderij_snellenburg.jpg

Benschop, de gevelstenen in de muur van hoeve Snellenburg vertellen waarom dit zo'n bijzonder pand en bijzondere plek is

Benschop, de gevelstenen in de muur van hoeve Snellenburg vertellen waarom dit zo'n bijzonder pand en bijzondere plek is

UT gemeente Benschop in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Benschop anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Gemeente Benschop anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Benschop

Terug naar boven

Status

- Benschop is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard, gemeente Lopik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1988.

- Wapen van de voormalige gemeente Benschop.

- Onder het dorp Benschop valt, ook voor de postadressen, ook het O deel van de buurtschap Polsbroekerdam (O van de brug).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Benscoop, 1280-1287 Benscop, 1289 Benscoep, 1883 Benskoop, 1887 Benschop.

Naamsverklaring
Betekent cope ‘gekocht land, veenontginning’ van de persoon Benne. Het Middelnederlandse cope is hetzelfde woord als het Nederlandse koop. Hier betrof het een contract waarbij de landsheer (graaf, bisschop) die beschikking had over de woeste gronden een afgepaald stuk hiervan ter ontginning uitgaf. Als gevolg hiervan ontwikkelt cope in de Hollandse veengebieden ook de betekenis ‘veenontginning’. Plaatsnamen met cope als grondwoord hebben als eerste lid veelal een persoonsnaam, meestal de naam van de ondernemer of ontginner, zelden die van de verkoper. (1)

Bij- en spotnamen
Inwoners van Benschop hebben als bijnaam berenschieters. Hieraan ligt de volgende legende ten grondslag. Een Benschopper ging eens ten hazenjacht in de polder. In de schemering meende hij daar een beer te zien, terwijl het in werkelijkheid een wagen vol met mest was. Verschrikt haastte hij zich naar het dorp om de buurtgenoten in te lichten en hen te wapen te roepen. De vergissing kwam toen snel aan het licht. Aan het ontstaan van de schimpnaam zal het feit dat zo’n mestkar ook wel beerkar werd genoemd, hebben meegewerkt. Ook in andere provincies kent men voor mest de benaming beer. De Groningers hadden het bijvoorbeeld over ‘de beer ringen’ als ze doelden op het legen van de w.c.-ton. (122)

Terug naar boven

Ligging

- Benschop ligt W van IJsselstein. De compacte dorpskern ligt in een langgerekte lintbebouwing, die gelijk na de bebouwde kom van IJsselstein begint en na liefst acht kilometer, na de bebouwing van de buurtschap Polsbroekerdam rond de kruising met de Damweg, overgaat in een soortgelijke lintbebouwing van het dorp Polsbroek.

- Onder Benschop bevindt zich een bijzonder geografisch snijpunt (5º00' oosterlengte en 52º00 noorderbreedte'), één van de zes in Nederland (vier op het vasteland en twee in het water). Het punt ligt ZO van Benschop, daar waar de Provincialeweg N210 tot enkele jaren geleden nog een bocht naar het noorden maakte, en nu is doorgetrokken naar het oosten richting de A2. Daarmee is het bestaan van dit snijpunt niet in gevaar gekomen, het is immers slechts een fictief punt.
De overige punten zijn:
4/52: in de Noordzee westelijk van Hoek van Holland in de Maasgeul;
5/53: in de Waddenzee boven Wieringen;
6/52: bij Velp noordoostelijk van kasteel Biljoen;
6/53: in Fryslân circa vier kilometer noordelijk van Langezwaag;
7/53: oostelijk van Stadskanaal op de hoek van de Kettingwijk en de Knijpdijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Benschop 188 huizen met 1.415 inwoners.

- De gemeente is per 1 januari 1989 opgeheven en als volgt opgedeeld:
naar de nieuwe gemeente Lopik: 2.257 hectare met 1.014 huizen en 3.161 inwoners;
naar de gemeente IJsselstein: 11 hectare met 2 huizen en 5 inwoners.

- Tegenwoordig heeft Benschop ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Benschop is een voormalige heerlijkheid, die in de middeleeuwen in het bezit was van een gelijknamig adellijk geslacht.

Tot en met 1813 behoorde de gemeente Benschop tot de provincie Zuid-Holland. Ze vormt een afzonderlijke polder, geheel door dijken ingesloten. Het dorp is in de lengte gebouwd, langs de Benschopper Wetering. Het bijzondere hiervan is, dat er aan de ene kant van deze wetering sprake is van kleigrond, en aan de andere kant van zandgrond. De wetering loopt door Polsbroek naar Haastrecht.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De bibliotheek van Benschop is in 2013 bij de Sint Victorschool ondergebracht. Naast kostenbesparing is er het voordeel van ruimere openingstijden en dat de boeken dichterbij de kinderen staan waar ze mede voor bedoeld zijn.

- In 2017 is de nieuwe wijk Benschop-Oost gereed gekomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Benschop heeft 44 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk op het Dorpsplein in Benschop was voor de Reformatie aan Sint Nicolaas gewijd. Tegenwoordig is het gebouw een eenbeukige kruiskerk (dus met dwarsschip oftewel transept) en een smallere driezijdige koorsluiting. Tussen grofweg 1300 en 1500 verkreeg de kerk zijn uiterlijk, en op enig moment is het schip ook nog driebeukig geweest. Tijdens een restauratie in 1956-1959 zijn 19e-eeuwse aanpassingen, die in en aan de meeste middeleeuwse kerken zijn terug te vinden, ongedaan gemaakt en is een middeleeuwse toestand hersteld.

Opmerkelijk is de toren, waarvan de onderste geleding, te dateren niet ver van 1250, tot het oudste deel van de kerk behoort. De bovenste helft kwam tot stand in de 15e eeuw, maar wekt door zijn Romaanse elementen, zoals de tweelichtvensters - eigenlijk galmgaten - en de rondboogfriezen tussen hoeklisenen (iets vooruitspringende staande banden), de indruk veel ouder te zijn (vergelijk Linschoten en Polsbroek). In de kerk bevindt zich het grafmonument van de in 1697 overleden zeekapitein Abraham Ferdinand Van Zijll, die het landgoed Zeevliet bewoonde. (124)

- In de buurt van de PKN-kerk staat de RK Sint Victor (Dorp 149), een neogotische kerk uit 1888 van architect Tepe. Niet alleen het koor, ook de transeptarmen hebben een driezijdige sluiting. Veel van de uitrusting is nog origineel, zoals de gewelf- en zuilbeschildering, de vensters en een deel van de inventaris. (124)

- De Gereformeerde (PKN) kerk (Dorp 209) is een modern gebouw zonder toren, uit 1977. De kerk verving de vorige Gereformeerde kerk, die uit 1895 dateerde en in 1977 is gesloopt.

- Aan de noordzijde van de Benschopperwetering, halverwege tussen IJsselstein en de kern van Benschop, ligt het huis Snellenburg. Het oorspronkelijke huis is omstreeks 1250 gebouwd door Arnoud van Amstel. Omstreeks 1500 komt het in handen van Arent van Snellenburch, die ermee is beleend. In 1534 is het door brand verwoest, maar later weer opgebouwd. In het begin van de 18e eeuw komt het in handen van baron de Milan Visconti, die er een prachtig herenhuis van maakt. Dit herenhuis is geleidelijk afgebroken. De huidige boerderij is op de oude funderingen gebouwd. Op de gevel van de boerderij staat op twee gevelstenen vermeld: 'Riddermatig Landgoed Snellenburch 1300' en 'Is verbouwd tot boerderij 1886'. (225)

- Het theekoepeltje aan de Benschopperwetering bij Dorp 224 heeft een zuiver recreatieve functie. Reeds op een gravure uit 1744 is op deze plaats tussen de wetering en de weg een theekoepeltje te zien. Het huidige gebouwtje dateert uit 1828 en is gebouwd door de lokale arts B.W. Monnik. (232)

- Dorpsplein met dorpspomp.

- Gevelstenen in Benschop.

- Oorlogsmonument 'Drama van Benschop' (Benedeneind ZZ 361. In februari 1945 zijn verzetsstrijders uit het dorp verraden. Op 13 februari houden de Duitsers een razzia waarbij aan beide kanten doden vallen. Op 17 februari komen de Duitsers terug en executeren 7 verzetsstrijders. - Documentaire 'Het verraad van Benschop' (VPRO / NTR, april 2015). - Bram de Graaf, journalist/historicus en familie van verzetslieden uit de Lopikerwaard, heeft er het boek Het verraad van Benschop over geschreven. Daarvoor heeft hij o.a. archieven doorgespit en tientallen getuigen uit die tijd gesproken. Zeventig jaar lang hebben de inwoners hierover gezwegen. Dankzij De Graaf zijn de verhalen nu los gekomen. Op zijn website vind je veel achtergrondinformatie over de oorlog in het dorp en over het boek.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Kursusprojekt Benschop / Polsbroek is in 1973 opgericht op initiatief van de Stichtse Culturele Raad. cursussen. Dat dit een succes was, blijkt wel uit het feit dat het Kursusprojekt inmiddels al meer dan 40 jaar een gevarieerd cursusprogramma weet aan te bieden. Dit initiatief is in de loop der tijd uitgegroeid tot ca. 20 plaatselijke organisaties (cursusprojecten) in de provincie Utrecht. Het idee daarbij was dat er in elke gemeente voldoende mensen te vinden zijn die iets van hun kennis, kunde of hobby aan plaatsgenoten willen doorgeven. Doel van elk cursusproject is het aanbieden van kortlopende cursussen op velerlei terrein op een laagdrempelige wijze binnen de eigen gemeente. In principe is ieder onderwerp geschikt om er een cursus in te geven. De laagdrempeligheid houdt in dat cursisten geen grote moeite hoeven te doen, of veel schroom moeten overwinnen om te kunnen deelnemen. De cursussen zijn niet duur, dus ook in financieel opzicht voor een ieder toegankelijk, en worden in de eigen gemeente gegeven. De organisatie ligt in handen van een werkgroep van vrijwilligers.

- Op een zaterdag in april organiseert de Jeugdraad van de Hervormde Kerk een Rommelmarkt op het Dorpsplein.

- Oranjevereniging Benschop organiseert Koningsdag en de 4 en 5 mei-activiteiten in het dorp.

- Beachparty Benschop (op een zaterdag eind juni) is een danceparty met House, Techno, en Electro. Volgens hun Facebookpagina is het besloten en exclusief voor genodigden.

- Op een zaterdag in september organiseert de VOB-BWL de Jaarmarkt. Informatie over het huren van een kraam kun je krijgen bij Marja Boumans, tel. 0348-451990.

- Team Pakjesdorp organiseert in samenwerking met een groep vrijwilligers de intocht en het Sinterklaasfeest in Benschop.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fraai aangelegd wandelpark Wilhelmina’s Hof aan de Wilhelminastraat (achter de dorpskern van Benschop) met wandelpaden, vijver en speelgelegenheid voor de kinderen.

- Bij het dorp is in 2011 een ecologische verbindingszone van bijna 5 hectare aangelegd. Deze Ecozone Benschop is voor planten, dieren én wandelaars. De ecozone maakt deel uit van een stelsel van zones die natuurgebied Willeskop en de uiterwaarden van de Lek met elkaar verbinden. Een nieuwe wandelbrug verbindt de ecozone met de al bestaande wandelroute Ronde van Benschop. Dankzij deze brug is de Ronde met 3,5 kilometer verlengd. De Ecozone wordt afgewisseld door knotwilgen, een geriefbosje, bloemrijk hooiland en een brede afgegraven slootoever. Op deze oever kan zich een bloemrijke vegetatie ontwikkelen die houdt van de vochtige omstandigheden, met bijvoorbeeld koekoeksbloem en kale jonker.

- Reservaat Benschop, beheerd door Staatsbosbeheer, is een klein (circa 20 hectare) maar zeer waardevol reservaat, waarin een groot aantal zeldzame plantensoorten groeit. Blauwe zegge, Spaanse ruiter, veenpluis en moeraskartelblad zijn rondom de twee eendenkooirestanten in ruime aantallen aanwezig. Minder algemene vogelsoorten als kwartel en zomertaling vinden hier een prima broedgebied. Het ecologisch belang van eendenkooien betreft dus zowel flora als fauna. Het reservaat zelf is niet toegankelijk, maar u kunt er een goede indruk van krijgen vanaf de Noordzijdse Kade (alleen toegankelijk voor wandelaars), waaraan het is gelegen. U komt daar als volgt: ga vanuit Polsbroekerdam richting Oudewater, na ruim een kilometer een scherpe bocht naar links, gelijk daarna een scherpe bocht naar rechts, in die bocht gaat u rechtsaf de Noordzijdse Kade op. Na twee kilometer ziet u het reservaat aan uw rechterhand liggen. Of: ga vanuit Benschop richting Polsbroek rechtsaf de M.A. Reinaldaweg (N212) op richting Montfoort, vervolgens na ruim een kilometer linksaf de Noordzijdse Kade op. Na anderhalve kilometer ziet u het reservaat aan uw linkerhand liggen. (713)

- De Noordzijdse Kade, en de zuidelijk van Benschop parallel daaraan lopende Zuidzijdse Kade, zijn voorbeelden van een houtkade, zoals er vele lopen in de Lopikerwaard en de Krimpenerwaard. De houtkaden, vroeger van praktisch belang voor de boeren die het ‘hakhout’ voor diverse doeleinden gebruikten, zijn tegenwoordig vooral van landschappelijke betekenis. Er broeden allerlei soorten vogels. Ook zijn de houtkaden van belang als verbindingszone voor plant en dier, waarlangs ze zich kunnen verplaatsen van het ene naar het andere gebied. Op bijna alle kaden is wandelen toegestaan, dus neem een gedetailleerde plattegrond mee en u kunt voorlopig even vooruit! (713)

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van een wandeling door Benschop, Polsbroekerdam (v/a nr. 49) en Polsbroek (v/a nr. 59), langs de liefst 12 km lange Benschopperwetering, door Jan Dijkstra uit Houten. Wellicht ter inspiratie om deze route ook zelf eens 'in het echt' te gaan lopen. Zo kun je thuis alvast bekijken wat je onderweg voor moois kunt tegenkomen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Benschop (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis XXL is het bruisende middelpunt van Benschop. Uitnodigend en gezellig. Een veelzijdig centrum dat inspireert met al zijn activiteiten. Dorpshuis XXL is makkelijk bereikbaar, multifunctioneel en sfeervol. Daarmee is het een uitstekende accommodatie voor een veelheid aan activiteiten zoals vergaderingen, voorstellingen, manifestaties, feesten, partijen en grootse evenementen. Je vindt hier voor alle soorten bijeenkomsten de ruimte en de ambiance die je zoekt. Iets bijzonders te vieren? Kom eens praten en rondkijken. Heb je een podium nodig of geluidsversterking? Moet de rode loper uit? Het is allemaal mogelijk bij het nieuwe Dorpshuis XXL, waar de inwoners en beheerder niet zonder reden trots op zijn. Handig is dat je met deze link het pand van buiten en van binnen kunt bekijken. - Het Dorpshuis Activiteiten Team (DAT) organiseert activiteiten in Dorpshuis XXL.

- Onderwijs en kinderopvang: - St. Victorschool. - Basisschool Eben Haëzer. - Gastouder Chantal biedt kleinschalige kinderopvang in Benschop. Max. 6 kindjes in de leeftijd van 0-4 jaar. Individuele aandacht, VVE aap, ruim speelaanbod voor binnen en buiten.

- Muziek: - Muziekvereniging Onderling Genoegen is opgericht in 1925 en omvat een harmonie, slagwerkgroep en opleidingsorkest. - Gemengde Zangvereniging Zanglust.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Benschop is opgericht in 1969 en heeft ruim 400 spelende leden. De toenmalige wethouders Fep Terberg en Teus van Vliet wisten de raad ervan te overtuigen dat er een voetbalclub in het dorp moest komen. Onder leiding van de eerste hoofdtrainer Hans Kraay sr., die zelf meespeelde, werd de eerste promotie bewerkstelligd. Vanaf die tijd heeft de club sportief altijd flink aan de weg getimmerd. Momenteel spelen ze in de 2e klasse. In 1999 is de damesafdeling in het leven geroepen. Zij spelen ook in de 2e klasse. De damesafdeling heeft twee seniorenteams en twee jeugdteams.

- Volleybalvereniging BeVoc. - Tennisvereniging. - Stichting Omnisport Benschop geeft les aan kids en volwassen sporters, en organiseert de Avondvierdaagse en de Benschopse Atletiekweek samen met VOB. Wekelijks is er een sportinstuif in sporthal De Bosrand in Benschop voor kids van 6-16 jaar en zeswekelijks een sportinstuif voor volwassenen met een beperking op zaterdagmorgen in sporthal De Bosrand, of Sportzaal De Wiekslag in Lopik.

- Zorg: - Abrona heeft in 2004 twee prachtige boerderijen in Benschop gekocht, van de families De Haan en De Vos. Boerderijen De Haan en De Vos staan tegenover elkaar en zijn verbonden met een wit Benschops bruggetje. In de boerderijen zijn 25 appartementen gerealiseerd voor cliënten van Abrona. In bijna alle appartementen kunnen ze zelf koken. Sommige ruimten deel je met andere bewoners. Zo kun je samen koken en eten of samen televisie kijken. Er worden regelmatig leuke activiteiten georganiseerd. De omgeving is landelijk. Je woont hier rustig.

Op en om het terrein van De Vos en De Haan werken mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Je kunt hier het terrein en het groen onderhouden, de dieren verzorgen of huishoudelijk werk doen. Er zijn ook creatieve activiteiten en er is licht industrieel werk te doen. Bij De Vos en De Haan zijn veel verschillende werkzaamheden en er is rust en ruimte. Er is altijd wel iets te doen dat past bij jouw wensen en niveau. Je kunt bij Abrona Benschop (Benedeneind Noordzijde 408) werken op het erf van een van de boerderijen, maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld bij het groenonderhoud voor de gemeente Lopik op het Mobilisatiecomplex (militaire opslagbasis). Soms helpen ze MásMik bij (externe) cateringpartijen. Ook ondersteunen ze hun 'buurboeren' en andere lokale ondernemers.

- Veiligheid: - Bij Jeugdbrandweer Benschop worden jongens en meisjes tussen 12 en 18 jaar op een sportieve en speelse manier ingewerkt in het brandweerwerk (zij worden niet ingezet bij echte incidenten). Tijdens de oefenavonden komt zowel theorie als praktijk aan bod. Je leert onder andere hoe je een brand moet blussen met je ploeg. Deze ploeg bestaat uit 6 personen, waaronder een bevelvoerder, pompbediende en 4 personen die de brand gaan blussen. De leden leren samen te werken aan een opdracht. Hierbij zijn discipline en teamspirit erg belangrijk. Alle kennis en vaardigheden die worden geleerd, worden getoetst tijdens wedstrijden en toetsdagen. Ben je minimaal 12 jaar of wordt je dit jaar 12 jaar? Ben je elke woensdagavond beschikbaar? Zie je jezelf in een brandweerauto stappen om samen met je collega jeugdbrandweerleden een brandje te blussen? Wil je kunnen zeggen dat jij de állergaafste hobby hebt? Dan is Jeugdbrandweer Benschop echt iets voor jou!

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Benschop RK. - idem Algemene Begraafplaats, met foto's van de grafzerken.

Reacties

(2)

De rommelmarkt van de Herv kerk is op een zaterdag in april en niet in september

Dank voor uw melding. We hebben het aangepast, en de plaats gelijk nog wat verder inhoudelijk uitgewerkt.

Reactie toevoegen