Beneden-Leeuwen

Plaats
Dorp
West Maas en Waal
Land van Maas en Waal
Gelderland

beneden-leeuwen_collage.jpg

Beneden-Leeuwen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Beneden-Leeuwen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

beneden-leeuwen.jpg

Een groen welkom in Beneden-Leeuwen.

Een groen welkom in Beneden-Leeuwen.

beneden-leeuwen._2.jpg

De Zandstraat in Beneden-Leeuwen.

De Zandstraat in Beneden-Leeuwen.

beneden-leeuwen._3.jpg

Molen De Wielewaal in Beneden-Leeuwen.

Molen De Wielewaal in Beneden-Leeuwen.

bneden-leeuwen_4.jpg

Het voormalige gemeentehuis van Beneden-Leeuwen aan de Zandstraat.

Het voormalige gemeentehuis van Beneden-Leeuwen aan de Zandstraat.

Beneden-Leeuwen monument watersnood feb 1861 [640x480].jpg

Beneden-Leeuwen, aan de dijk vindt u het monument van de watersnood van februari 1861.

Beneden-Leeuwen, aan de dijk vindt u het monument van de watersnood van februari 1861.

Beneden-Leeuwen

Terug naar boven

Status

- Beneden-Leeuwen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Land van Maas en Waal, gemeente West Maas en Waal. T/m 1983 gemeente Wamel.

Terug naar boven

Naam

In het lokale dialect
Lauwe.

Oudere vermeldingen
- 12e eeuw Lewen, 1225 Leiwen, 1502 Lewen, ca. 1600 Leeuwen.

- Tot begin 20e eeuw was er slechts sprake van 1 plaatsnaam 'Leeuwen'. In 1909 wordt voor het postkantoor alhier het poststempel met de naam Beneden-Leeuwen in gebruik genomen, en zullen dus de voorvoegsels Beneden- en Boven- formeel van kracht zijn geworden. De aanduiding 'Beneden' onderscheidt het dorp van het O (stroomopwaarts in de Waal dus 'boven') gelegen buurdorp Boven-Leeuwen. Soms duurt het 'even' voor naamswijzigingen algemeen in gebruik raken. Zo wordt in een krantenartikel in Trouw van 1945 (zie de 3e link onder Geschiedenis) nog gesproken van "de dorpen Leeuwen, Wamel en Dreumel"...

Naamsverklaring
De betekenis van Leeuwen (datief meervoud) is 'nederzetting bij de (graf)heuvel' (gotisch hlaiw, Oudsaksisch en Oudhoogduits hlêo betekent '[graf]heuvel'. Zie ook Heiligerlee). (1)

Terug naar boven

Ligging

Beneden-Leeuwen ligt W van Druten en Boven-Leeuwen, O van Wamel, ZO van Tiel. In het N grenst het dorp aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft 'Leeuwen' (dus het huidige Beneden-Leeuwen en Boven-Leeuwen gezamenlijk) 313 huizen met 2.128 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.600 huizen met ca. 6.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Beneden-Leeuwen, kun je terecht bij de volgende instantie en artikelen:

- Heemkundevereniging Leeuwen.

- Artikel over ontstaan en ontwikkeling van het dorp Beneden-Leeuwen.

- Geschiedenis van (Beneden- en Boven-)Leeuwen (even naar onderen scrollen tot je bij dat hoofdstuk komt).

- Voorafgaand aan de bouw van nieuwbouwwijk De Ret in het NW van het dorp, zijn in 2002 archeologische opgravingen verricht. Daarbij zijn resten van een Romeinse nederzetting aangetroffen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Trekkers van formaat, zoals de Harense Smid, C1000 Van Leeuwen en Action, bijeen rond een groot winkelplein, met honderden parkeerplaatsen, gaan Beneden-Leeuwen 'op de kaart zetten'. In 2010 is bijna 6.000 m2 winkeloppervlakte gerealiseerd en 250 parkeerplaatsen, bovenop de 140 die er voorheen al bij de supermarkt waren.

- De provincie Gelderland heeft in 2011 de nieuwe rondweg N322 Beneden-Leeuwen - Druten aangelegd. Het werd steeds drukker op de N322 ter hoogte van deze dorpen. Opstoppingen, onveilige situaties en overlast voor omwonenden waren aan de orde van de dag. De nieuwe weg moet deze problemen oplossen.

- Ten zuiden van de Van Heemstraweg komt in de komende jaren een nieuwe woonwijk. De weg die nu nog aan de rand van het dorp ligt, komt er dan middenin te liggen. Daarom overweegt de gemeente dat deel van de Van Heemstraweg verkeersluw(er) te maken, om de weg voor de inwoners veiliger te maken en te stimuleren dat doorgaand verkeer over de recent doorgetrokken Maas en Waalweg (zie vorige alinea) gaat. - Nadere informatie over de plannen met de Van Heemstraweg in Beneden-Leeuwen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Beneden-Leeuwen heeft 9 rijksmonumenten.

- De H. Alphonsuskerk aan de Zandstraat is in 2010 gerestaureerd. Het dak is volledig vernieuwd, het kerkgebouw is opnieuw worden gevoegd en de glas-in-lood-ramen hebben een opknapbeurt gekregen. De granaatinslagen aan de voorzijde van de kerk zijn bewust zichtbaar gebleven, als herinnering aan de Tweede Wereldoorlog.

- Naast de Alphonsuskerk staat de pastorie uit 1900.

- Het voormalige gemeentehuis aan de Zandstraat, ontworpen door architect Derk Semmelink, dateert uit 1899 en is tegenwoordig in gebruik als kantoorpand.

- Watersnood-monument. Met een koningskroon gedekte zuil op een sokkel met op de voorzijde het opschrift: 'Aan Koning Willem den Derde en Hoogstdeszelfs Broeder Prins Hendrik. Het dankbare Leeuwen-12 Mei 1874'. Op de rechterzijde: 'Een traan in het manlijk oog / Een troostwoord in den mond / Stond Neerlands vorst ons bij / In deze bangen stond.'

- Korenmolen De Wielewaal.

- Streekhistorisch Museum Tweestromenland.

- Tussen oktober 1944 en mei 1945 hebben meer dan 25 compagnieën van de Stoottroepers in de frontlijn beveiliging en bewaking geleverd ter ondersteuning en ontlasting van geallieerde eenheden in Nederland en Duitsland. Een van de eerste compagnieën werd ingezet in een sector aan de rivier de Waal bij het dorp Beneden-Leeuwen. In Beneden-Leeuwen is een Stoottroeperskapel en ereveld gerealiseerd ter ere van de gevallen stoters, en als erebegraafplaats voor Stoottroepers die vanaf de oprichting van het regiment in 1944 zijn gesneuveld. De manier waarop de Stoottroeperskapel in Beneden-Leeuwen is vormgegeven laat een duidelijk vertoog zien over de oorlog en haar betekenis. De aandacht wordt gericht op de helden die zijn gevallen voor het vaderland.

- Gevelstenen in Beneden-Leeuwen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Braoiers.

- Het 1e weekend van juli is er feestweekend in Beneden-Leeuwen, met op de vrijdag- en zaterdagavond muziekfestival Wiellawaai, met live-artiesten en DJ's, en op zondag de Dag van Leeuwen, met 't Lauws Mertje, met ambachten, live muziek, spectaculaire attracties, straattheater, horeca, plaatselijke verenigingen, en de beroemde Maas en Waalse Buikschuifkampioenschappen. Een feest waar mensen van heinde en verre naar toe komen.

- Bij het evenement DijkenSport (weekend begin september) kun je kiezen uit de (individuele of estafette) marathon, halve marathon, 10 en 5 kilometer. In de loop der jaren is het hardlopen uitgebreid met skeeleren, Bourgondisch Fruitwandelen, Rabo Wieler Classic, steppen en een BeweegFeest op zaterdag en zondag. Want het doel is mensen te bewegen tot bewegen en hen ook te laten genieten van het prachtige dijkenlandschap.

- Kermis Leeuwen (van zaterdag t/m dinsdag in het weekend van de 2e zondag in september) is de grootste en gezelligste kermis van Maas en Waal (zeggen ze althans op  hun Facebookpagina).

- Sinds 1946 vindt er op de 2e zondag van oktober een plechtige landelijke herdenking plaats van de Gesneuvelde Stoottroepen, bij de Stoottroeperskapel en het ereveld (zie daarvoor verder bij Bezienswaardigheden). Aanvankelijk werden alleen de Gesneuvelde Stoters uit de Tweede Wereldoorlog herdacht, later werden ook de gevallen Stoottroepers wereldwijd herdacht. Met medewerking van Scouting Don Bosco, het Maas en Waals Mannenkoor, Harmonie Koning Willem III en vele anderen. Sinds 2016 wordt ook de lokale bevolking nadrukkelijker bij de herdenking betrokken. - Videoverslag herdenking gevallen Stoottroepers 2016.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- 'Klompenpad' Lauwsepad (14 km) is een rondwandeling vanuit Beneden-Leeuwen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Beneden-Leeuwen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Beneden-Leeuwen.

- Lokale links: - Beneden-Leeuwen linkspagina.

- Onderwijs: - Basisschool De Leeuwenkuil.

- Sport: - Gym- en Turnvereniging Fortis.

- Zorg: - Zorgboerderij De Henricus Hoeve. - Het pand op Brouwersstraat 1 in Beneden-Leeuwen is van oorsprong een oude herenboerderij. Het is een sfeervol, statig en vriendelijk pand, dat in 2015 is verbouwd tot pand van de Herbergier, onderdeel van de gelijknamige keten van kleinschalige woonzorgcomplexen voor 16 mensen die ten gevolge van geheugenproblemen niet meer zelfstandig kunnen wonen. In de Herbergier kunnen de mensen in een warme, respectvolle woonomgeving het leven voortzetten zoals ze gewend waren gedurende hun leven, vanuit eigen tradities, normen, waarden, milieu en geschiedenis.

"In de wereld met dementie is de beleving anders, er is licht en pijn, vreugde en verdriet, angst en vertrouwen, het is verschrikkelijk en mooi. Door open te durven staan voor die andere werkelijkheid kunnen we ruimte maken om echt in contact te komen met onze gasten en versterken wat mensen nog wel kunnen, met respect voor iemands eigenheid en waardigheid. Het leven vindt plaats in een gewone woonomgeving met een vrije buitenruimte, in dat gewone dorp, waar we bekend zijn als Herbergier en zoals bij alle Herbergiers in Nederland is de open deur kenmerkend."

Reactie toevoegen