Beetsterzwaag

Plaats
Dorp
Opsterland
Fryslân

beetsterzwaag_collage.jpg

Beetsterzwaag, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Beetsterzwaag, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

beetsterzwaag buurt [640x480].jpg

Beetsterzwaag, Buurt

Beetsterzwaag, Buurt

beetsterzwaag.jpg

De Hoofdstraat in Beetsterzwaag

De Hoofdstraat in Beetsterzwaag

beetsterzwaag_2.jpg

Statige huizen aan de Hoofdstraat in Beetsterzwaag

Statige huizen aan de Hoofdstraat in Beetsterzwaag

beetsterzwaag_4.jpg

De dorpskerk van Beetsterzwaag in een bosrijke omgeving

De dorpskerk van Beetsterzwaag in een bosrijke omgeving

Beetsterzwaag

Terug naar boven

Status

- Beetsterzwaag is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Opsterland.

- Onder het dorp Beetsterzwaag valt ook de buurtschap Ald Beets.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Beetstersweach.

Oudere vermeldingen
1315 Suagh, 1504 Beexterswage, 1505 Bexterszwaege, 1543 Betzerswaech, 1664 Beetsterswaegh, 1899 Beetsterzwaag.

Naamsverklaring
Wordt nog wel Op 'e Sweach genoemd, zwaag 'weiland, land waar vee gehouden wordt' behorend bij Beets. Te vergelijken is Kollumerzwaag bij Kollum.(1)

Terug naar boven

Ligging

Beetsterzwaag ligt O van de A7 en het dorp Nij Beets, ZO van de dorpen Boornbergum en De Wilgen, ZZO van het dorp Kortehemmen, Z van de kern Drachten, ZW van het dorp Ureterp, W van de dorpen Olterterp en Wijnjewoude, NW van het dorp Hemrik, NNW van het dorp Lippenhuizen, N van het dorp Gorredijk, NNO van het dorp Terwispel en NO van het dorp Tijnje.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Beetsterzwaag 104 huizen met 748 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Beetsterzwaag-Olterterp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Beetsterzwaag heeft 49 rijksmonumenten.

- In het gedeelte van het gemeentehuis waar B & W hun werkkamer hebben, woonde in de 19e eeuw notaris Arnold Andreae met zijn vrouw Geeske Fockema. Hun zoon Sybrandus Fockema Andreae werd professor in Leiden. Deze kwam regelmatig in Beetsterzwaag terug. Zijn ouderlijk huis verhuurde hij en zodoende logeerde hij in Hotel De Herder. Omdat de professor ook hier wilde studeren en het hotel hem daartoe niet voldoende gelegenheid bood, liet hij vlak bij de tamme kastanje een koepel bouwen. Hier kon hij zich ongestoord aan zijn studie wijden. Deze zogeheten Notariskoepel is in 2008 gerestaureerd en herbestemd als toeristisch informatiepunt.

- Gevelstenen in Beetsterzwaag.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Activiteitenagenda Beetsterzwaag.

- Het doel van CultBee (Stichting Cultuur Beetsterzwaag) is voor iedereen toegankelijke cultuur en muziek in het dorp, buurdorp Olterterp en omgeving. Met lage drempel en hoge kwaliteit. Bevorderen belangstelling en waardering voor kunst en cultuur. Dichtbij huis: aantrekkelijk voor ouderen en gezinnen met kleine kinderen. CultBee organiseert o.a. evenementen en activiteiten op het gebied van concerten (kamermuziek, klassieke muziek), (straat)theater e.a. podiumkunst, beeldende kunst, educatie, workshops, films, lezingen en excursies. Sociaal aspect: ontmoetingspunt om elkaar te spreken op een gemakkelijke manier. Vrijwilligers zetten zich in bij activiteiten.

- Koningsdag.

- Op een zaterdag eind mei organiseert afdeling A63 Friese Wouden van de Veron (Vereniging voor Experimenteel Radio Onderzoek in Nederland) de bekende Friese Radio Markt (FRM) te Beetsterzwaag. Voor de radiozendamateur en elektronicahobbyist is dit de gelegenheid om je slag te slaan en juist dat onderdeel of andere waar te kopen waar je wellicht al lang naar op zoek bent. Vele handelaren uit binnen en buitenland bieden er hun koopwaar aan. Je kunt er terecht voor oude en nieuwe zendontvangers, computers en computeronderdelen, antennes, kabel, gereedschap, onderdelen voor zelfbouw, sloopmateriaal en nog heel veel meer. Ook de nieuwste digitale technieken zoals D-Star, DMR en system fusion zaken kun je aantreffen als ook informatie over het Hamnet. Verder is de markt een belangrijk ontmoetingspunt voor zend- en luisteramateurs, computerfreaks, verzamelaars en andere techneuten.

- Foodfestival Bourgondisch Beetsterzwaag (weekend begin september, in 2019 voor de 5e keer) is genieten van eten, drinken, muziek en meer. Een (h)eerlijk culinair en cultureel evenement.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Stichting Historisch Beetsterzwaag is opgericht in december 2016 en bestaat uit een aantal enthousiaste vrijwilligers die zonder winstoogmerk dit mooie dorp aan alle belangstellenden willen laten zien. Een belangrijke activiteit is het organiseren van rondleidingen langs de historische objecten en landschappen van het dorp. Daarnaast organiseren ze de jaarlijkse Open Monumentendag in het dorp (2e weekend van september).

- Ter hoogte van de beek Koningsdiep, die ter hoogte van het dorp de Z grens van het dorpsgebied vormt, is in 2015 een grote onderdoorgang aangelegd in de A7, halverwege tussen de afritten Beetsterzwaag en Gorredijk. Voorheen vormde de A7 een obstakel in de doorstroming van het Koningsdiep. De beekpassage verbindt natuurgebieden aan beide zijden van de A7. Hierdoor kan het water van het Koningsdiep weer doorstromen. De beekpassage is met name geschikt voor dieren die veel voorkomen in de water- of oeveromgeving, zoals de otter, ringslang en amfibieën. Door deze nieuwe verbinding krijgen de dieren een groter leefgebied.

- "Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt wordt in 1835 eigenaar van het huis in Beetsterzwaag dat nu bekend staat als het Lycklamahûs (Hoofdstraat 80). Zowel aan de achter- als voorzijde van het huis is een tuin aangelegd. Omdat de voortuin aan de overkant van de straat ligt, wordt deze 'overtuin' genoemd. In deze overtuin is een aantal kassen en gebouwen aangelegd. Het geheel bestaat vandaag de dag uit de volgende onderdelen: de Tropische Kas is gebouwd in 1869 als koude kas of oranjerie en in 1930 verbouwd tot tropische kas. De kas bevat geen historische verzameling meer, want wat in de tijd van de jonkheren Lycklama à Nijeholt een bijzondere uitheemse plant was, kennen wij nu als kamerplanten. Er is wel een aantal historische planten die door hun ouderdom en grootte speciaal zijn, zoals de Koffieboom en de Bougainvilla. Het achterste gedeelte van de kas is het warmst. Hier is het echte tropische regenwoud met planten met luchtwortels die veel vocht nodig hebben. We streven naar een luchtvochtigheid van minimaal 60%. In dit gedeelte van de kas staan orchideeën, tillandsia’s, vleesetende planten en hertshoornvarens. In het voorste gedeelte vind je tropische succulenten en planten die een minder vochtige omgeving nodig hebben.

De oranjerieën of koude kassen: Adellijke buitenverblijven werden van oudsher aangekleed met kuipplanten. Met name sinaasappelbomen waren erg in trek, niet vanwege het fruit, maar vanwege de heerlijk ruikende oranjebloesem. De kuipplanten die ’s zomers buiten staan te pronken, moeten vorstvrij overwinteren. Daartoe werden zogeheten oranjerieën gebouwd. Er zijn er twee van op het complex. De oudste dateert uit 1970, de nieuwste van eind 2015. Je vindt hier naast de kuipplanten ook een grote collectie succulenten oftewel vetplanten.

De ontvangstkas is in 2004 gebouwd. Hierin ontvangen wij in de warme maanden gasten en groepen. Je vindt er informatie over het kassencomplex, kopieën van oude foto’s, krantenartikelen, tuinboeken om in te zien en je kunt er een kopje koffie of thee drinken. Op het terras voor deze kas staan 2 sinaasappelbomen in kuip, die in 1930 door een groep pachters zijn geschonken ter gelegenheid van het huwelijk van jonkheer De Jonge van Zwijnsbergen met freule Anna Adriana Clara Cornelia Grundtmann Lycklama à Nijeholt. Hun trouwfoto en aanbiedingsbrief hangen op het prikbord in de kas.

De druivenkas of lessenaarskas. De druivenkas stamt uit 1869. Deze heet lessenaarskas door het model van de bouw: een hoge muur waartegen aan de zuidkant schuine ramen zijn geplaatst. In het lage muurtje aan de voorkant zitten openingen waarin de planten zijn geplant en door de poortjes naar binnen geleid. Door het schuine raam krijgen de wortels genoeg aflopend water terwijl de plant en de druiven binnen in de warmte kunnen gedijen. Ook het bemesten van het wortelgestel gebeurt eenvoudig aan de buitenkant.

Verder bevinden zich op het complex: een uitgebreide collectie kuipplanten, waaronder diverse soorten citrusbomen; 2 rijkbloeiende borders ontworpen en onderhouden door specialisten van vereniging Groei & Bloei; 2 hoogstam appelbomen: Reinette Herrant en Notarisappel; een kastanjeboom die is geplant in 1869; een honingbijen observatiekast in een van de oranjerieën. Er zijn infoborden bij geplaatst met als doel: bezoekers kennis te laten maken met de unieke wereld van de honingbijen. Als vereniging werken we graag mee aan het in contact brengen van bezoekers met aspecten van de natuur. De bijdrage van de honingbijen aan de natuur en de landbouw is van enorme waarde. Omdat het steeds slechter gaat met de honingbijen (pesticiden, parasieten, virussen en bacteriën) vinden wij het belangrijk hiervoor aandacht te vragen; Stinzenpad: Voorheen was dit een dicht begroeide boomwal. Nu is het in maart en april een fleurig paadje, waarlangs stinzenplanten groeien. Stinzenplanten zijn exotische planten die werden ingevoerd door de adellijke bewoners van de grote stenen buitenhuizen (stinzen) vanuit de alpen en verre landen als Turkije (de tulp!)
Het terrein en een deel van de kassen zijn toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Er is een aangepast toilet aanwezig. Wij vragen geen toegangsgeld, maar een vrijwillige bijdrage stellen we wel op prijs."

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Beetsterzwaag.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Beetsterzwaag.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Beetsterzwaag.

- Nieuws: - Nieuws uit Beetsterzwaag op Facebook.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang (PB) Beetsterzwaag - Olterterp is opgericht in 1903. De vereniging stelt zich ten doel de plaatselijke belangen te behartigen en de vooruitgang van de genoemde dorpen te bevorderen. De missie van PB is dat inwoners van deze dorpen kunnen (blijven) genieten van het leven in deze omgeving. De drie pijlers om focus op deze missie te houden, zijn ‘Gemeenschap’, ‘Woonplaats’ en ‘Motor van het dorp’. Voor de uitwerking van de visie op deze pijlers en hoe deze visie in de komende jaren gerealiseerd kan worden, zie de Dorpsvisie onder het kopje Recente ontwikkelingen.

De vereniging tracht haar doel te bereiken door: het informeren van en luisteren naar de ingezetenen over relevante ontwikkelingen via alle ten dienste staande communicatiemiddelen en het organiseren van bijeenkomsten; het informeren van voor de vooruitgang van Beetsterzaag en Olterterp relevante organisaties (zoals de gemeente, instellingen en bedrijven) over opvattingen en wensen van de ingezetenen; het verbinden van wensen en mogelijkheden van ingezetenen en relevante organisaties door het doen van voorstellen en het ontwikkelen en actualiseren van een samenhangende visie; samenwerking met naburige verenigingen, die met gelijksoortige middelen hetzelfde doel nastreven.

- Onderwijs en kinderopvang: - Daltonschool De Trime. - Basisschool De Paedwizer. - Kinderen van 0 t/m 6 jaar voelen zich thuis bij kinderopvang Thuishuis Tomke in Beetsterzwaag. In een huiselijke sfeer worden je kinderen hier liefdevol en warm opgevangen. De dagen kennen een vaste structuur met fruithapjes, spelen, slapen en naar buiten gaan. Structuur geeft kinderen duidelijkheid en rust. En het geeft snel een veilig en vertrouwd gevoel. Ze vinden het ook gezellig om leuke en leerzame uitstapjes te doen.

- Muziek: - Muziekvereniging Euterpe is opgericht in 1895 en dus al ruim 120 jaar oud. Op dit moment heeft Euterpe ongeveer 30 leden die elke week samen muziek maken. Ze spelen zowel klassieke als moderne muziek, waaronder bewerkingen van popmuziek en musicals. Sinds 1995 staat Euterpe onder leiding van dirigent Menno Haantjes. Met hem aan het roer wordt er constant gezocht naar muzikale groei, wordt er veel gedaan aan het opleiden van jeugd en bovenal gezorgd voor plezier in het maken van muziek. Ieder jaar worden er verrassende concerten gegeven. Euterpe repeteert op donderdag van 19.30-21.30 uur in ‘Ons Huis’ (Hoofdstraat 79), het voormalige 'armenhuis' van Beetsterzwaag.. Kom gerust een keertje luisteren.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. De Sweach is officieel opgericht in 1931, maar officieus wordt hier al vanaf 1904 gevoetbald. De oorspronkelijke naam was Wood-boys. Aangezien er al een voetbalclub bestond met die naam moest er een andere naam worden gekozen. In de oorlogsjaren waren er zo weinig leden dat men samen moest gaan met gymnastiekvereniging Frisia. Deze samenwerking duurde tot 1968. "Momenteel is onze club een bloeiende vereniging met ruim 300 leden waarvan meer dan de helft uit jeugdleden bestaat en waar zowel jongens als meisjes voetballen. Ons huidige sportcomplex De Boskfinnen is in 1980 geopend. Het is een prachtig, centraal in het dorp gelegen complex, waar men kan genieten van sportief voetbal, maar ook zeker van de omgeving aan de rand van de bossen die horen bij het landgoed van de Van Harinxma’s.

In het verleden is geprobeerd om de speelvelden te verplaatsen naar de rand van het dorp om plaats te maken voor lucratieve woningbouw. Gelukkig is deze poging gestrand door het massale verzet uit het dorp. Een voetbalveld behoort tot de kernvoorzieningen van een vitaal dorp en mag nimmer naar de periferie worden verwezen. Wie dat niet ziet, miskent het belang van de georganiseerde sport bij de ontwikkeling van de jeugd in een dorp. De (te) beperkte capaciteit van de velden is in 2010 vergroot door de aanleg van een kunstgrasveld, waarop zowel gespeeld als getraind kan worden."

- Zorg: - Heb je het thuis prima naar je zin, maar kom je steeds minder de deur uit? Misschien is de dagopvang van Boekehiem in Beetsterzwaag dan iets voor jou. Je bent een of meer dagen per week gezellig onder de mensen. Doe mee met spel, handvaardigheid, zingen of geheugentraining. Ga met hen een dagje weg. Niks moet, alles mag. En als je geen vervoer hebt, dan halen ze je op en brengen je ook weer thuis. Naast dagopvang biedt Boekehiem ook woongelegenheid voor ouderen, in 29 appartementen. Deze appartementen worden verhuurd door woningcorporatie Elkien. Ook een deel van deze bewoners neemt deel aan de activiteiten.

- Veiligheid: - Brandweer Beetsterzwaag is een vrijwillige brandweerpost, met 14 medewerkers. Zij staan dag en nacht, 7 dagen per week klaar voor het redden van mens en dier.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Beetsterzwaag alg. en - idem kerk.

Reactie toevoegen