Beerschoten

Plaats
Buurtschap
Utrechtse Heuvelrug Zeist
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

beerschoten_tot_ca._1930_op_kaarten_kopie.jpg

Tot ca. 1930 komt de naam Beerschoten, bij Driebergen, op de kaarten alleen nog voor als huis- en of landgoednaam (© Kadaster)

Tot ca. 1930 komt de naam Beerschoten, bij Driebergen, op de kaarten alleen nog voor als huis- en of landgoednaam (© Kadaster)

beerschoten_op_kaarten_vanaf_ca._1930_kopie.jpg

Vanaf ca. 1930 wordt de naam Beerschoten expliciet weergegeven in het format van een plaats- dus in dit geval buurtschapsnaam; vetgedrukt en met de gemeentenaam (Dn-Rg = Driebergen-Rijsenburg) eronder. (© Kadaster)

Vanaf ca. 1930 wordt de naam Beerschoten expliciet weergegeven in het format van een plaats- dus in dit geval buurtschapsnaam; vetgedrukt en met de gemeentenaam (Dn-Rg = Driebergen-Rijsenburg) eronder. (© Kadaster)

Beerschoten

Terug naar boven

Status

- Beerschoten is een landgoed* en kennelijk** ook buurtschap in de provincie Utrecht, in de streek en gemeent Utrechtse Heuvelrug. T/m 30-4-1931 gemeente Driebergen. Per 1-5-1931 over naar gemeente Driebergen-Rijsenburg, in 2006 over naar gemeente Utrechtse Heuvelrug.
* Het landgoed heet tegenwoordig Beerschoten-Willinkshof, waarvoor zie verder onder Geschiedenis.

** Wij schrijven bewust 'kennelijk', omdat Beerschoten aanvankelijk alleen als landgoed in de atlassen staat. Rond 1930 verschijnt het in het 'format' van een plaatsnaam en in dit geval dus buurtschap op de kaarten. Tot heden staat de naam in die hoedanigheid op de kaarten vermeld. Maar tot heden hebben wij nog in geen enkele andere bron een bevestiging kunnen vinden dat wie dan ook in die omgeving dit gebied ook daadwerkelijk als buurtschap heeft beschouwd, vandaar onze vooralsnog voorzichtige formulering 'kennelijk'. Als iemand hier nadere informatie over heeft, houden wij ons aanbevolen.

- De buurtschap Beerschoten valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Driebergen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
In het Aardrijkskundig handwoordenboek van Nederland uit 1874 (van S. Gille Heringa, 3e druk) komt de naam Beerschoten onder de gemeente Driebergen voor als 'huis', dus (nog) niet als buurtschap.

Naamsverklaring
Meestal onder verwijzing naar Beerschot bij Antwerpen (B) (1161 Bernescoth, 1179 Bernescot), verklaard als een samenstelling van beer 'drek, beer, op beer lijkende modder' en schoot 'hoek hoger land uitspringend in het terrein'. De buurtschap ontleent haar naam aan het inmiddels verdwenen gelijknamige landhuis uit 1850, niet te verwarren met het nabijgelegen landgoed Beerschoten in De Bilt (aan het andere uiteinde van Zeist, bij de N237 naar Amersfoort en Utrecht), een voormalige uithof van het vrouwenklooster van Oostbroek (in 1642 'Uuthoff Beerschoten'). In de 15e eeuw is sprake van Dat wilde Beerscotervelt.(1)

Terug naar boven

Ligging

Landhuis Beerschoten lag op Hoofdstraat 21 (waarvoor zie verder onder Geschiedenis), aan de O kant van de weg, direct Z van de spoorlijn. Het gelijknamige landgoed ligt aan beide zijden van de Hoofdstraat. De gelijknamige plaatsnaam en daarmee buurtschapsnaam die rond 1930 in de atlassen verschijnt, staat daar gepositioneerd Z van de Hoofdstraat. Welke panden daar precies onder zouden vallen, is ons niet duidelijk. De gemeentegrens Zeist - Utrechtse Heuvelrug (voorheen gemeente Driebergen) loopt hier door de Odijkerweg en de Breullaan. Het landgoed ligt wellicht ook deels W van de Odijkerweg en daarmee ook deels in de gemeente Zeist. Als ook panden W van de Odijkerweg tot de buurtschap Beerschoten gerekend kunnen worden (wat ons niet bekend is), ligt ook de buurtschap deels in de gemeente Zeist.

Terug naar boven

Geschiedenis

"De buitenplaats, die aanvankelijk de naam Beerschoten droeg, is in 1850 in opdracht van de assuradeur A.C. Bouman nabij het kort daarvoor - 1844 - gebouwde station Driebergen-Zeist aangelegd. Het middelpunt van het buiten werd een
witgepleisterde villa op een kunstmatig opgetrokken heuvel. Het blokvormige pand telde twee bouwlagen onder een rieten schilddak. Vanaf de veranda, die zich uitstrekte over de volle breedte van de voorgevel, was een prachtig uitzicht op het omliggende park. Waarschijnlijk was tuinarchitect J.D. Zocher jr. verantwoordelijk voor het ontwerp van het park van Beerschoten. Het betrof een aanleg in Engelse landschapsstijl met een slingervijver, fraaie vrijstaande bomen en boomgroepen, slingerende paden en een omliggend parkbos.

Onderdeel van het ontwerp waren diverse zichtlijnen vanaf het hoofdgebouw door het park. Zo was er vanaf het buitenhuis zicht op een hertenkamp in de overtuin aan de overzijde van de Hoofdstraat, dat omgeven was door een houten hekwerk met geweien op de palen. Er moet ook een zichtlijn zijn geweest richting een houten achthoekige theekoepel. Dit markante gebouwtje in eclectische stijl stond bij de slingervijver en was rijk gedecoreerd met sierlijstwerk, een driezijdige erker en een torenspitje. In het oosten, schuilgaand achter het sierlijke park, had Beerschoten meer functionele onderdelen zoals een koetshuis, boomgaarden en een moestuin.

Na verloop van tijd kwam Beerschoten in handen van de Amsterdammer Jan Abraham Willink, een rentenier met een passie voor schilderen. Als amateurschilder maakte hij vooral berglandschappen. Willink was pas op vijftigjarige leeftijd getrouwd met de toen bijna veertigjarige Maria Rebecca Eijken Sluiters. Samen kregen ze één kind, Wilhem. Helaas sloeg in 1880 het noodlot toe en stierf de nog maar zestienjarige Wilhem. Na dit tragische verlies van hun enige kind besloten de ouders hun geliefde buitenverblijf te legateren aan de gemeente Driebergen. Na het overlijden van het echtpaar Willink, kort na elkaar in 1887-1888, verkreeg de gemeente het eigendom van het buiten, dat inmiddels de naam Beerschoten-Willinkshof droeg (elders lezen wij dat de gemeente uit dank voor het legaat deze naamsverandering zou hebben doorgevoerd, red.).

In het legaat werden bijzondere voorwaarden gesteld, namelijk dat het huis afgebroken zou worden en dat het park en het hertenkamp opengesteld zouden worden als openbaar wandelgebied. De familie Willink wilde vermoedelijk middels dit legaat dat met het uitsterven van deze familietak ook de woning van de familie ophield te bestaan. De Zeister aannemer Meerdink kocht het slooppand op en zorgde spoedig voor de afbraak. Onder de rieten kap trof hij een complete koperen kap aan, wat hem een financiële meevaller opleverde. Hij gebruikte een deel van het sloopmateriaal voor de bouw van een grote villa, iets verderop in de Stichtse Lustwarande in Zeist, die de naam Nieuw-Beerschoten kreeg." (bron: ProRail)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Op landgoed Beerschoten-Willinkshof bevinden zich 5 rijksmonumenten, zijnde: - de koepel, - de parkaanleg, - de hekpijlers, - de brug, en - het koetshuis annex de dienstwoning.

- Na de afbraak van het buitenhuis is ter nagedachtenis aan de familie Willink en ter opluistering van het park op de vrijgekomen plek in 1889 een neoclassicistische koepel gebouwd, naar ontwerp van de Amsterdamse architect C.B. Pothumus Meyjes, bijgestaan door beeldhouwers Pierre van den Bossche en Guillaume Crevels. De architect werd hierbij geïnspireerd door de Temple de l’Amour bij het paleis Klein Trianon van Marie Antoinette in Versailles. Het gebouwtje kreeg een koepelvormig dak, dat met schubvormige leitjes werd bedekt en bekroond werd met een beeld van de godin Flora. De pijlers van het gebouwtje werden versierd met Ionische halfzuilen. Op de hardstenen vloer was de vorm van een ster te zien en het gewelf van de koepel werd beschilderd met goudkleurige sterren.

De theekoepel van Beerschoten-Willinkshof kreeg een nieuwe functie als overwegpost bij de spoorwegovergang aan de Hoofdstraat bij het station. Het gebouwtje werd hiervoor op een achthoekige bakstenen voet geplaatst. Zo heeft het nog jarenlang de overweg bij het station gesierd, totdat het in 1971 wederom moest worden verplaatst voor een verbreding van het spoor.

De koepel is een geliefde plek voor bruidsparen om zich te laten vereeuwigen. Het romantische park vormt een prachtig decor. De koepel en de brug op het landgoed waren de afgelopen jaren toe aan restauratie. Deze heeft in 2018 plaatsgevonden. ProRail, de provincie Utrecht en de gemeente Utrechtse Heuvelrug hebben de kosten (175.000 euro) gezamenlijk gefinancierd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Beerschoten-Willinkshof werd een geliefd wandelpark. De 'Gids voor Driebergen-Rijsenburg en omstreken' uit 1931 meldde: "De gemakkelijke communicatie met Utrecht maakt dat honderden van daar des zomers hier een middag en avond komen genieten van de reine lucht, de geuren en kleuren der bloemen, en ’t heerlijke gezang der nachtegalen. Doch ook voor bewoners van Driebergen-Rijsenburg is dit park, vooral des zondags, een gezochte wandelplaats." Conform de laatste wens van het echtpaar Willink is Beerschoten-Willinkshof ook vandaag de dag nog altijd een openbaar wandelpark, zij het dat er in de loop der tijd wel wat veranderd is. Op de plek van de nutstuinen zijn nu de hockeyvelden van Driebergse Mixed Hockey Club DMHC Shinty. Ook moesten stukken van het park wijken voor het oprukkende trein- en autoverkeer. In de winter van 2017-2018 is nog een deel opgeofferd voor de ondertunneling en verbreding van het spoor. Ondanks dat alles is het park nog altijd een parel in de Stichtse Lustwarande.

Reactie toevoegen