Ballum

Plaats
Dorp
Ameland
Fryslân

ballum groeten uit 1969 [640x480].jpg

Ballum Groeten uit 1969

Ballum Groeten uit 1969

Ballum

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Ballum.

- Boek hier je hotel in omgeving Ballum.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Ballum.

Terug naar boven

Status

- Ballum is een dorp in de provincie Fryslân, in de regio Waddengebied, op het eiland en in de gemeente Ameland.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1473 Balmera, 1485 Ballum, 2e helft 16e eeuw Balm.

Naamsverklaring
Naar de vorm heem 'woonplaats' van de persoon Balle.(1)

Terug naar boven

Ligging

Ballum ligt O van Hollum, W van Nes.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Ballum 59 huizen met 289 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 180 huizen met ca. 420 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kasteel Cammingha
Ballum is oorspronkelijk de belangrijkste plaats van Ameland. Begin 15e eeuw sticht Ritske van Jelmera, de stamvader van de latere Vrij- en Erfheren van Ameland, kasteel Jelmera State genoemd. Later gaat het kasteel Cammingha of Camminghaslot heten. Het kasteel was omringd door uitgestrekte bossen en tuinen en was eeuwenlang het voornaamste sieraad van Ameland. Begin 17e eeuw is het kasteel vervallen. Sicke van Cammingha en zijn vrouw Catharina van Herema vernieuwen het kasteel in 1604. Omdat de twee kloosters die Ameland kende, dan al verdwenen zijn - in 1580 zijn in heel Friesland de kloosters verboden verklaard en doorgaans kort daarna afgebroken - moeten voor de herbouw van het kasteel de stenen per tjalk over de Waddenzee worden aangevoerd worden. Dat alleen al kostte een vermogen.

In 1704 wordt het slot mét het hele eiland Ameland verkocht aan Johan Willem Friso van Oranje-Nassau (daarom voert koning Willem Alexander nog altijd de titel Vrijheer van Ameland). Na de Franse Revolutie van 1795 wordt dit bezit geconfiskeerd. Ameland wordt een gemeente, toen nog grietenij geheten. De burgemeester (destijds 'grietman') woont tot 1828 in het kasteel. In dat jaar wordt het kasteel onbewoonbaar verklaard en afgebroken. Het puin van het kasteel is verkocht aan Terschelling, ter versteviging van de dijk aldaar. Zie verder de pagina geschiedenis Camminghaslot te Ballum.

Veerdienst
Tot 1940 was er een veerdienst van de buurtschap Zwarte Haan op het vasteland naar  Ballum. Sinds mei 1940 is die vervangen door de veerdienst Holwerd - Nes.

Gemeentehuis
Alhoewel Ballum het kleinste dorp is van het eiland, staat hier wel het gemeentehuis. Dat komt omdat dit dorp al vanouds het bestuurlijk centrum van het eiland is. Vanouds werd het eiland bestuurd vanuit het hierboven beschreven kasteel. Na de afbraak van het kasteel is een gemeentehuis gebouwd in Nes. In 1961 is een nieuw gemeentehuis gebouwd in Ballum, op de plek waar vroeger het kasteel - het gemeentehuis 'avant la lettre' zou je kunnen zeggen - heeft gestaan.

Vliegveld
Na een lange voorgeschiedenis (de KLM pleit al in 1929 voor een vliegveld op Ameland) gaat in 1957 Ameland Airport Ballum van start. Het vliegveld wordt vooral voor recreatieve vluchten gebruikt zoals rondvluchten, zweefvluchten en parachutevluchten. Er worden ook zakelijke en bedrijfsvluchten afgehandeld. En van april t/m oktober maakt Zweefvliegclub Ameland er gebruik van. Op het ZW deel van het vliegveld is in 2016 een zonnepark met 23.000 panelen aangelegd, met een vermogen van 6 megawatt. Daarmee kan Ameland de stroom voor al haar huishoudens, die tot heden nog van de wal komt, zelf opwekken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ballum heeft 12 rijksmonumenten.

- De Hervormde kerk dateert uit 1832 en is de opvolger van de in dat jaar afgebroken kapel, die bij het Camminghaslot hoorde, en tevens dienst deed als dorpskerk.

- Achter de vestiging van Fietsverhuur Nobel vind je Nobels Nostalgisch Museum, beide van eigenaar Tjeerd Nobel. In een soort miniatuurdorp met allerlei knusse winkeltjes zoals een kruidenier, apotheek, muziekhandel en fietsenmaker, gesitueerd rond een historisch pleintje gesitueerd, wordt een sfeervol beeld gegeven van het leven in het begin van de vorige eeuw. Je vindt er o.a. antieke automobielen, antieke motoren, historische winkelinterieurs, mode, fietsen, muziekinstrumenten en huishoudelijke artikelen uit vervlogen tijden.

- O van Ballum, waar de kustlijn een bocht maakt, ligt de Ballumerbocht. Meer dan 100 jaar onderhield de familie Bruin hier beurtdiensten op Amsterdam, Harlingen en Leeuwarden. Bij laag water werden de passagiers en vracht met paard en wagen gelost. Op 15 mei 1979 maakte schipper Hans Bruin zijn laatste tocht. Door de opkomst van het gemotoriseerd wegvervoer en de verbetering van de veerverbinding was de beurtschipperij niet langer rendabel. In de zomer is hier nu Museumhaven Zeemanshoop. Enkele eilanders hebben antieke reddingsboten opgeknapt, opnieuw in de vaart gebracht en vertellen graag over hun schepen. Een tocht met een van de boten is ook mogelijk.

- Gevelstenen in Ballum.

Terug naar boven

Evenementen

- Op de Ambachtelijke Dag Ballum (op een donderdag eind juli) wordt ambachten uit vervlogen tijden nieuw leven ingeblazen. Veel bewoners van het dorp kleden zich deze dag in de dracht zoals die in de eerste helft van de vorige eeuw gebruikelijk was. Ook is er de nodige muzikale omlijsting. Voor de scharrelaars zijn bij de standhouders aan de ambachten gerelateerde producten verkrijgbaar.

- De Trekkertrek Ameland op Ballum is 1x in de 5 jaar. De eerstvolgende keer is in 2019.

- Dorpsfeest Ballum (weekend eind augustus).

- Tijdens de Kunstmaand Ameland (november) is ook op Ballum werk van kunstenaars in verschillende disciplines te bezichtigen (bijv. glas, keramiek, fotografie, beelden, sieraden, schilderijen, textiel).

- Jong en ouder kan meedoen aan het Kampioenschap Kerstboomwerpen (oudjaarsdag). Er is een wedstrijdbaan voor kinderen en een voor volwassenen. En er is een koek-en-zopie tent met oliebollen en warme chocolademelk.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- N van Ballum is door in de loop der jaren opgestoven en opgeslibd zand een 'groen strand' ontstaan. Inmiddels zijn er al 120 plantensoorten geteld, waaronder zeekraal en lamsoor, en broeden er diverse vogelsoorten. Maar de Ballumers willen toch óók wel, net als de 3 andere dorpen op het eiland, een badstrand. Daarom storten trekkers en shovels hier jaarlijks een paar honderd kuub zand en maken zij daar een mooi zandstrand van bij het strandpaviljoen.

- Ari van Hardeveld en Olga Wouters hebben in het Ballumer Bos het Krûmeltjesspoor gerealiseerd. Het is een beleefpad voor kinderen. Het Ballumer Bos wordt bevolkt door spinnen en lieveheersbeestjes in reuzenformaat, libellen en kikkers, mieren en paddenstoelen. Het pad is elk seizoen anders. In het voorjaar geurt het fris en groen, in de zomer bloeien de bloemen en in het najaar staan er paddenstoelen en hangen de bessen aan de struiken. Kinderen worden op allerlei manieren uitgedaagd om opdrachten uit te voeren en zo op een speelse manier de natuur te beleven en te leren kennen en waarderen. Bij het pad is een 'spoorboekje' gemaakt met informatie en een plattegrond. Het Krûmeltjesspoorboekje is voor 50 cent te verkrijgen bij de Amelander Musea, de VVV-kantoren in Nes en Hollum en bij de balie van camping Roosdunen.

Terug naar boven

Beeld

- Foto's en video's van Ballum.

- Oude foto's en ansichtkaarten van Ballum.

Terug naar boven

Links

- Dorpsbelang Ballum.

- Basisschool 't Ienster is een kleine school met ca. 45 leerlingen. 't Ienster is een Amelander verbastering van de Friese woorden 'Ien Skar'. Ien skar is eigenlijk een klein bedijkt stukje land, waarop enkele jongbeesten konden worden gehouden. Het stuk grond waar nu 't Ienster op staat, was zo’n stukje grond. In vroeger jaren was het onbebouwd en een geliefde speelplek voor de kinderen uit het dorp, wanneer er geen koeien liepen. De koeien mochten immers vrij in de Grie rondlopen. Na het bedijken van Ameland, waardoor de Grie dus ook bij hoog water niet meer overstroomde, verdween de noodzaak om bij het dorp vluchtplaatsen te handhaven zoals ’t Ienster wellicht ook was. Uiteindelijk zijn de meeste dijkjes rond het dorp geleidelijk aan verdwenen. Aan het eind van het erf van Anton Horn bevindt zich nog een origineel stuk, ook langs de opgang van Doeke Bakker naast de doopsgezinde kerk zit nog een restant van de oorspronkelijke waterkering.

- Dorpshuis 't Camminghahuus.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ballum.

Reactie toevoegen