Balk

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Fryslân

balk_collage.jpg

Balk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Balk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Balk

Terug naar boven

Status

- Balk is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 1983 gemeente Gaasterland. In 1984 over naar gemeente Gaasterlân-Sleat, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren. Balk was de hoofdplaats van de gemeente Gaasterlân-Sleat.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Een inwoner (mannelijk of vrouwelijk) van dit dorp is een Balkster.

Oudere vermeldingen
1491 toe balc, 1501 toe Balka, 2e helft 16e eeuw Balck.

Naamsverklaring
Balk
is een oude benaming voor een vast brugje, een houten balk als brug.(1)

Terug naar boven

Ligging

Balk ligt W van Sloten en grenst in het NO aan het Slotermeer. Het dorp ligt aan de beide oevers van het riviertje de Luts.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Balk 190 huizen met 1.344 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.600 huizen met ca. 3.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Aanvankelijk valt Balk onder Harich. In 1585 wordt het door Spaanse soldaten uit Groningen geplunderd. In de 18e eeuw wordt het dorp welvarend door de boterhandel. In de 19e eeuw is het een zelfstandig dorp geworden.

Balk kende vanouds diverse geloofsgemeenschappen. Eén daarvan was de gemeente der Mennonieten, die zeer streng in de leer was. In het midden van de 19e eeuw is een grote groep naar Amerika uitgeweken om zich daar in de omgeving van Goshen in de staat Indiana te vestigen. Een gevelsteen in Balk herinnert nog aan deze oude geloofsgemeenschap.

Op de website Langs de Luts van Johan Groenewoud vind je de gegevens van de bewoners en de woningen langs de Luts in Balk. Uitgangspunt is de bebouwde kom van het dorp in 1832. Dat zijn de huidige Van Swinderenstraat, Raadhuisstraat, Westeinde, Dubbelstraat, Lytse Side en een deel van de Gaaikemastraat, Wilhelminastraat, Meerweg en Pypsterstikke. En ook de latere uitbreidingen richting het Slotermeer, o.a. de Helling, Lutsmond; richting Kippenburg, bijvoorbeeld de woningen van Eigen Haard, de zuivelfabriek; richting Harich, o.a. ZWH garage; richting Wijckel, o.a. de Bolster.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Balk heeft 33 rijksmonumenten.

- Balk heeft 12 gemeentelijke monumenten.

- Historische kern.

- Hervormde kerk (Van Swinderenstraat 6).

- RK Sint Ludgeruskerk uit 1883 met pastorie uit 1903 (Raadhuisstraat 42-44).

- Raadhuis uit 1615.

- Teernstrabrug (bij Van Swinderenstraat 69) uit 1916 over de Luts.

- Standbeeld van dichter Herman Gorter, wiens grootvader in de 19e eeuw doopsgezind predikant was in Balk. Het dorp en het riviertje de Luts zouden de dichter hebben geïnspireerd tot zijn beroemde gedicht 'Mei'.

- Gevelstenen in Balk.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Gezien de ligging aan het Slotermeer is Balk een populaire watersportplaats met o.a. een grote jachthaven aan de rand van het meer.

- Voor fietsers en zeilers vaart er een traditioneel skûtsje als zeilend beurtveer tussen Heeg en Balk.

- NUT Gaasterlân-Sleat zet zich in voor de bevordering van cultuur, door het organiseren van theatervoorstellingen. Dit kan muziek zijn, maar ook dans, cabaret, lezingen enzovoort. Voor jong en ouder, en voor redelijke toegangsprijzen. NUT Gaasterlân-Sleat is een vereniging met ca. 400 ledern, die gerund wordt door enthousiaste vrijwilligers. De voorstellingen vinden doorgaans plaats in Zalencentrum De Treemter in Balk. Soms wordt er uitgeweken naar een andere locatie.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Balk van fotograaf Martin Stevens.

- Oude ansichtkaarten van Balk.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Balk op Facebook.

- Dorpsraad: - Plaatselijk Belang Balk Vooruit heeft o.a. als doelen: het behartigen van belangen van de inwoners bij o.a. gemeente, Provincie en Waterschap; het onderhouden van contacten tussen de plaatselijke overheid en de bewoners; het ondersteunen van activiteiten voor Balksters door Balksters; gesprekspartner zijn bij het College van B&W bij onderwerpen die het dorp betreffen..

- Sport: - Hengelsportvereniging de Bears.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Balk alg. en - idem RK.

Reactie toevoegen