Bakkum

Plaats
Dorp
Castricum
Kennemerland
Noord-Holland

bakkum_collage.jpg

Bakkum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Bakkum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

bakkum_noord_collage.jpg

Gezien de naam zou je denken dat Bakkum-Noord een latere uitbreiding is van het dorp Bakkum, maar het is net andersom: het huidige Bakkum-Noord is het oude dorp Bakkum, en de huidige dorpskern Bakkum is een latere uitbreiding... (© Jan Dijkstra, Houten)

Gezien de naam zou je denken dat Bakkum-Noord een latere uitbreiding is van het dorp Bakkum, maar het is net andersom: het huidige Bakkum-Noord is het oude dorp Bakkum, en de huidige dorpskern Bakkum is een latere uitbreiding... (© Jan Dijkstra, Houten)

bakkum dorpsgezicht [640x480].jpg

Bakkum Dorpsgezicht

Bakkum Dorpsgezicht

bakkum_en_schulpstet_e.o._kuijperkaart_1867_kopie.jpg

Op deze gemeentekaart van Castricum uit 1867 is goed te zien dat de huidige dorpskern van Bakkum en de buurtschap Noord-Bakkum dan nog niet bestaan, en dat de in dat jaar net gereedgekomen spoorlijn Alkmaar-Uitgeest de buurtschap Schulpstet doorsnijdt.

Op deze gemeentekaart van Castricum uit 1867 is goed te zien dat de huidige dorpskern van Bakkum en de buurtschap Noord-Bakkum dan nog niet bestaan, en dat de in dat jaar net gereedgekomen spoorlijn Alkmaar-Uitgeest de buurtschap Schulpstet doorsnijdt.

bakkum_op_kaart_tot_ca._1960.jpg

Rond 1900 ontstaat in het N de buurtschap/plaatsnaam Noord-Bakkum, waardoor men het oude dorp Bakkum Zuid-Bakkum gaat noemen. Het huidige dorp Bakkum bestaat dan nog niet; het buurtje aldaar heet vanouds Duinbuurt. (© Kadaster)

Rond 1900 ontstaat in het N de buurtschap/plaatsnaam Noord-Bakkum, waardoor men het oude dorp Bakkum Zuid-Bakkum gaat noemen. Het huidige dorp Bakkum bestaat dan nog niet; het buurtje aldaar heet vanouds Duinbuurt. (© Kadaster)

bakkum_kaart_tot_jaren_tachtig_kopie.jpg

Sinds de jaren zestig is Castricum fors gegroeid, is het huidige dorp Bakkum uit de grond gestampt, op de kaarten heet het oude dorp Bakkum weer 'gewoon' Bakkum en het 'nieuwe' dorp Bakkum blijft tot in de jaren tachtig op de kaarten althans naamloos.

Sinds de jaren zestig is Castricum fors gegroeid, is het huidige dorp Bakkum uit de grond gestampt, op de kaarten heet het oude dorp Bakkum weer 'gewoon' Bakkum en het 'nieuwe' dorp Bakkum blijft tot in de jaren tachtig op de kaarten althans naamloos.

bakkum_en_noord_en_aan_zee_kaart_kopie.jpg

Tegenwoordig is er dus het dorp Bakkum, met direct N daarvan de oude dorpskern, die op kaarten nu Bakkum-Noord heet (voorheen was dat dus (Zuid-)Bakkum!), en N dáárvan de buurtschap Noord-Bakkum. (© Google)

Tegenwoordig is er dus het dorp Bakkum, met direct N daarvan de oude dorpskern, die op kaarten nu Bakkum-Noord heet (voorheen was dat dus (Zuid-)Bakkum!), en N dáárvan de buurtschap Noord-Bakkum. (© Google)

Bakkum

Terug naar boven

Status

- Bakkum is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Castricum. Wat nu Bakkum-Noord heet, is tot 1812 een zelfstandige gemeente geweest en in dat jaar opgegaan in de gemeente Castricum.

- Wapen van de voormalige gemeente Bakkum.

- Het dorp Bakkum heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het in dat jaar ingevoerde postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Castricum.

- N van de huidige dorpskern, N van de N513 (Zeeweg) - maar bordmatig wel binnen de bebouwde kom van het dorp en niet middels eigen bebording herkenbaar - ligt de buurt Bakkum-Noord, en N dáárvan ligt de (eveneens helaas plaatsnaambordloze) buurtschap Noord-Bakkum. En W van het dorp ligt het badplaatsje Bakkum aan Zee. Verder is/was er in het NO van de huidige dorpskern nog de grotendeels onder het dorp vallende buurtschap Schulpstet, tegenwoordig voor het grootste deel getransformeerd tot bedrijventerrein en sportvelden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Eind 11e eeuw kopie 1420 Bachem, 1130-1161 kopie 1420 Bakkem.

Naamsverklaring
Vroeger verklaard als heem 'woonplaats' van de persoon Bakke (de Friese roepvorm van namen als Bertold etc.). Tegenwoordig voert men het eerste deel terug op het Germaanse baka* 'welving, hoogte'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Bakkum ligt direct W van Castricum. De kernen zijn in de loop der tijd aan elkaar gegroeid, hoewel ze door de spoorlijn wel fysiek van elkaar gescheiden zijn en blijven.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Bakkum 22 huizen met 176 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De historische kern van Bakkum is in de middeleeuwen ontstaan op een 'geest' die met dijken werd beschermd. Aangezien geesten in het duingebied liggen was er altijd het gevaar dat de geest onder een pakket stuifzand terecht kwam. De heersende windrichting, zuidwest, deed het zand vooral in noordoostelijke richting opstuiven. De bewoning was daarom aan de westzijde van de geest gesitueerd.

Je zou gezien de naamgeving denken dat het huidige Bakkum-Noord - wat alleen zo in atlassen e.d. staat, ter plekke staat het helaas niet expliciet met die naam aangegeven - gezien de naam een later ontstane buurt van de huidige dorpskern is. Maar het blijkt net andersom te zijn: dit dorpsdeel, gelegen N van de Zeeweg, is het oude dorp. Later is Z hiervan de huidige dorpskern ontstaan, waarna men het dunner bebouwde oude dorp(sdeel) Bakkum-Noord is gaan noemen. Gezamenlijk is dit één 'bebouwde kom'.

In Bakkum-Noord heeft een RK kapel uit 1350 gestaan (Heereweg/Achterlaan). De kapel heeft ook nog gefunctioneerd als rechthuis en schooltje. Het gebouw is in 1870 gesloopt.

- In het Regionaal Archief Alkmaar bevindt zich het archief van de heerlijkheden Castricum en Bakkum.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het actuele Bestemmingsplan Bakkum-Noord is in 2013 vastgesteld.

- Het voormalige kindertehuis St. Antonius (Heereweg 114, Bakkum-Noord) (zie ook bij Bezienswaardigheden) wordt sinds 2015 in fasen omgevormd tot een Transitium. Dat is een centrum voor afscheid, rouw en begroeting en voor iedereen die een veranderingsproces doormaakt, van welke aard of in welke levensfase dan ook. In het Transitium zullen zij terecht kunnen voor onderdak en advies, aandacht en begeleiding, bemoediging, verzorging en verdieping. Een belangrijke rol zal daarbij zijn weggelegd voor de transitie van leven naar dood. Het Transitium verwacht daarom ook een hospice te zullen huisvesten. Ook voor een 'respijthuis' is plaats ingeruimd. De opening van Bloeiplaats Transitium markeert de eerste fase van de ontwikkeling van de plannen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bakkum-Noord heeft 1 rijksmonument, zijnde het voormalige kindertehuis St. Antonius (Heereweg 114) uit 1934. Opdrachtgever is de Christelijke Vereniging voor Kinderuitzending in Amsterdam, die echter tijdens de bouw failliet gaat. Vervolgens is het project overgenomen door de eveneens in de hoofdstad gevestigde Stichting Katholieke Kinderuitzending. Deze stichting exploiteerde meerdere koloniehuizen (o.a. in Boxtel en op de Veluwe) waaronder een oud pension aan het Pompplein in Egmond aan Zee. Hiervoor in de plaats komt dit nieuwe koloniehuis dat de naam St. Antonius krijgt. Tot ver na de oorlog blijft het gebouw in gebruik als vakantie- en rustoord voor jongens en meisjes ("bleekneusjes") van katholieke huize. Later wordt in het pand een medisch kinderhuis gevestigd.

Bij het ontwerpproces van het koloniehuis speelt de zonligging een belangrijke rol: de slaap-, speel- en eetzalen worden gesitueerd op het zuiden, de keukens, toiletten, garderobes en overige dienstruimten op het noorden. In de markante architectuur met zijn flauw hellende schilddaken met ruim overstek is duidelijk de invloed herkenbaar van de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright. Het kindertehuis met bijbehorend interieur is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorisch waarde als merendeels gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een koloniehuis uit de jaren dertig van de 20e eeuw, opgetrokken in Wrightiaanse stijl. De RK kapel van het kindertehuis bestaat niet meer (gesloopt). Zie verder bij Recente ontwikkelingen.

- Doordat veel forenzen vanuit Amsterdam, de Zaanstreek en de IJmond zich hier vestigen, breiden Castricum en Bakkum zich in de jaren vijftig uit van een klein tot een middelgroot tweelingdorp. Deze sterke groei maakt een langgekoesterde wens van de katholieke Bakkummers tot werkelijkheid: in 1951 kan de eigen parochiekerk Maria ten Hemelopneming aan de Brederodestraat worden gebouwd. In 1965 wordt de parochie Bethlehem gesticht, die na een verblijf in een noodkerk aan het Kortenaerplantsoen haar definitieve plaats krijgt in ontmoetingscentrum Geesterhage (Geesterduinweg 3). Door teruglopend kerkbezoek en oplopende lasten moeten enkele kerken in de regio in de jaren negentig sluiten. Daarom wordt Geesterhage sinds oktober 1995 niet langer als kerk gebruikt. Het is verkocht aan Stichting Ontmoetingscentrum Geesterhage.

De kerk Maria ten Hemelopneming, die sinds 2006 deel uitmaakt van fusieparochie De Goede Herder (Castricum / Heemskerk / Uitgeest), heeft het nog volgehouden tot 2015. In dat jaar is ook die kerk gesloten wegens een te zeer teruglopend aantal bezoekers. De overgebleven parochianen gaan nu naar de Pancratiuskerk in Castricum. De kerk, de aangrenzende pastorie en ontmoetingsruimte De Eenhoorn zijn in 2015 verkocht. De pastorie wordt een woonhuis, in De Eenhoorn komen mogelijk 2 seniorenwoningen en de kerk krijgt waarschijnlijk een kantoorfunctie. Een deel van de kerk wordt benut door Stichting Instituut voor Familie Archieven.

- Het Strandvondstenmuseum omvat een enorme hoeveelheid gejutte spullen, bijeen vergaard door Thijs Bakker, die 40 jaar lang hulpstrandvonder voor de gemeente Castricum is geweest (sinds 2005 hebben zijn zoons Dirk en Frank dat overgenomen).

- Gevelstenen in Bakkum.

Terug naar boven

Evenementen

- Onder de titel 'Jazz in Bakkum' zijn er van september tot april ca. maandelijks jazzconcerten in Hotel Fase Fier. Welke concerten er de komende maanden op stapel staan, kun je vinden onder de link.

- Ringsteken (laatste zondag van juni) met paarden en oldtimer trekkers.

- Bakkum Dubbel (tennis, week eind juli).

- Bakkum Vertelt (4 dagen begin augustus) is een gratis festival vol met theater en muziek.

- Kermis (weekend in oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Kinderboerderij 't Dierenduintje zet zich in voor: natuureducatie: leren omgaan met flora en fauna; het houden van allerlei soorten dieren: geiten, schapen, varkens, kippen, duiven, eenden; het planten van bloemen en planten die aan het verdwijnen zijn of zeldzaam in de natuur voorkomen: vlindertuin, boomgaard en een moestuin; door het tentoonstellen van een verzameling van oude boerenwerktuigen en -gereedschappen het leven op een boerderij uitleggen.

- Rondwandelingen door en rond Bakkum-Noord (3 tot 5 km).

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Castricum en Bakkum.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bakkum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs en kinderopvang: - Het Stokpaardje is een professioneel, kleinschalig, agrarisch kinderdagverblijf dat plaats biedt aan maximaal 14 kinderen per dag in de leeftijd van 0 tot 4 jaar. Het Stokpaardje is bijzonder vanwege de kleinschaligheid, de agrarische kenmerken, de ruimte en de ligging in het buitengebied van Bakkum, dichtbij de natuur. Door deze opzet zijn ze in staat om kinderopvang te bieden van hoogwaardige kwaliteit.

- Sport: - Tennisclub. - In 1984 ontstaan als vriendenclub, is Schaakclub Bakkum inmiddels uitgegroeid tot een van de gezelligste denksportclubs uit de omgeving. De nieuwe locatie waar de schaakclub sinds seizoen 2016-2017 speelt, Het Ruiterhuys, is de ideale ambiance voor de combinatie van denksport en gezelligheid in een sfeervolle omgeving. De club is aangesloten bij de Noord-Hollandse Schaakbond, en speelt met twee teams mee in de externe competitie. Er is een interne competitie, en eens per maand worden er twee kortere partijen per avond gespeeld, de dubbelschaak- en de bekercompetitie. Door de gehanteerde laddersystemen speel je tegen spelers van ongeveer gelijke speelsterkte, of tegen hen die door prestaties bij je in de buurt staan. Al met al kun je het hele jaar door schaken.

Reactie toevoegen