Baarsdorp

Plaats
Buurtschap
Borsele
Zuid-Beveland
Zeeland

Baarsdorp plaatsnaambord [640x480].jpg

Baarsdorp was vroeger een dorp, maar is een buurtschap sinds de kerk rond 1880 is afgebroken

Baarsdorp was vroeger een dorp, maar is een buurtschap sinds de kerk rond 1880 is afgebroken

Baarsdorp

Terug naar boven

Status

- Baarsdorp is een buurtschap, voorheen dorp en heerlijkheid, in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland, gemeente Borsele. T/m 1815 gemeente Sinoutskerke en Baarsdorp. In 1816 over naar gemeente 's-Heer Abtskerke, in 1970 over naar gemeente Borsele.

- Wapen van de voormalige gemeente Baarsdorp.

- De buurtschap Baarsdorp valt, ook voor de postadressen, onder het dorp 's-Heer Abtskerke.

- De buurtschap heeft witte plaatsnaamborden en ligt - dus - buiten de bebouwde kom.

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Baesdorp.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Baarsdorp ligt rond de gelijknamige weg, de Oude Hoeveweg en de Noordhoekweg, NO van Heinkenszand, ZO van 's-Heer Arendskerke, NW van 's-Heer Abtskerke, en grenst in het N aan de A58.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Baarsdorp 20 huizen met 102 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 10 huizen met ca. 25 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting is ontstaan rond het mottekasteel Huis te Baarsdorp. Het is evenals andere landhuizen hier vernield in 1572, tijdens de belegering van Goes. Kennelijk is het kasteel destijds hersteld, want in de 18e eeuw is het afgebroken. De hoogten ('vliedbergen') waarop deze landhuizen hebben gestaan, zijn nog zichtbaar in het landschap.

De gotische Jacobakerk alhier moet tussen 1232 en 1234 zijn ingewijd, want Wolfert van Borsele van Baarsdorp, die in 1232 stierf, werd nog te Hoedekenskerke begraven, maar zijn zoon en naamgenoot die in 1234 overleed, reeds te Baarsdorp. In de 15e eeuw wordt het dorp een zelfstandige parochie. De kerk was tevens de slotkapel van Jacoba van Beieren. Zij vertoefde er dikwijls in de tijd toen zij in Goes op het slot Oostende woonde. Na de Reformatie bezoeken veel Baarsdorpers de protestantse erediensten in 's-Heer Arendskerke. De kerk is rond 1880 afgebroken, waardoor de nederzetting weer van dorp naar buurtschap 'degradeert'.

Maar reeds in de 17e eeuw krijgt Baarsdorp de definitieve nekslag; het slot wordt niet meer onderhouden door de elders wonende eigenaars en raakt in verval. Naast de kerkelijke ontwikkelingen en de teloorgang van het slot is het verval van het dorp ook toe te schrijven aan de beperkte bestaansmogelijkheden op de smalle kreekrug: er was te weinig grond om veel mensen bestaansmogelijkheden te bieden.

Heerlijkheid
"Bovenin de Zak van Zuid-Beveland, net onder Goes, liggen de buurtschappen Sinoutskerke en Baarsdorp. Ooit waren zij dorpen van betekenis, maar door terugloop van de bevolking is hun aanwezigheid vooral een herinnering aan lang vervlogen tijden. Toch zijn het twee van de weinige plaatsen in Zeeland waar een uit de middeleeuwen daterende instelling, de ambachtsheerlijkheid, nog altijd springlevend is. Daarmee hebben zij een buitengewoon belangwekkend historisch en rechtshistorisch kader. Hoewel elders de ambachtsheerlijkheden een uitstervend fenomeen zijn, ligt dat hier dus anders. Om deze reden zijn de heerlijkheden op 11 januari 2019 opgenomen in het Netwerk Immaterieel Erfgoed.

De ambachtsheerlijkheden Sinoutskerke en Baarsdorp zijn gesticht in de eerste helft van de 13e eeuw. Het begrip (ambachts)heerlijkheid kan het best worden opgevat als de middeleeuwse voorloper van het overheidsorgaan 'gemeente'. Speciek gaat het bij een heerlijkheid om het recht dat een particulier had om binnen een bepaald gebied overheidsgezag uit te oefenen. Aan dit gezag waren allerlei rechten verbonden, de zogeheten heerlijke rechten of ambachtsgevolgen. Met de Bataafse Omwenteling van 1798 wordt het particuliere recht op overheidsgezag afgeschaft en was dit voortaan het monopolie van de gemeente. De rechten die eertijds verbonden waren aan het overheidsgezag zijn echter voor een deel niet afgeschaft, waardoor zij tot op heden kunnen bestaan. Degene die eigenaar is van het geheel van deze resterende rechten wordt (ambachts)heer of vrouwe genoemd. Meestal gaat het om rechten die bijna 1000 jaar oud zijn en vaak van hoge cultureel-historische waarde zijn. Een voorbeeld is de, elders vrijwel uitgestorven, schapendrift die in Sinoutskerke en Baarsdorp nog wordt uitgeoefend.

Stichting Familie van Huykelom van de Pas streeft er naar dit Zeeuwse erfgoed te behouden voor toekomstige generaties. Vandaag de dag bestaan er nog de volgende zakelijke rechten binnen het ambachtsheerlijke gebied van Sinoutskerke en Baarsdorp: - het visrecht op alle bestaande wateren; het (laten) beweiden van andermans grond; recht van gestoelte: het bezit van een eigen bank in de kerk (slapend sinds 1882 respectievelijk 1906); veerrecht over openbaar water (slapend sinds 1400). De uitoefening van deze rechten, wat met recht een eeuwenoude traditie genoemd kan worden, vindt zo veel mogelijk plaats in interactie met de lokale bevolking. Daartoe organiseert de stichting lezingen en culturele activiteiten, al dan niet in samenwerking met (basis)scholen. Op die manier blijft men betrokken bij de ambachtsheerlijkheden, en wordt kennis van de daaraan verbonden gebruiken overgedragen op nieuwe generaties." (bron en voor nadere informatie zie de site onder de vermelde link)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- In 1968 krijgt Stichting Het Zeeuwse Landschap het kerkhofterrein in eigendom, gevolgd door het vliedbergterrein achter de kerkhofmuur. Beide staan op de Rijksmonumentenlijst. De kerkhofmuur is in de jaren zeventig en in 2003 grondig gerestaureerd.

- Het Vrouwenputje bevat volgens een legende wonderdadig bronwater. De put zou zijn ontstaan doordat daar een beeld van de H. Maria uit de hemel viel. Tot circa 1940 trok het nog bedevaartgangers.

Reactie toevoegen