Azelo

Plaats
Buurtschap
Hof van Twente Borne Almelo
Twente
Overijssel

azelo_kdv_het_maantje_centraal_gelegen.jpg

Sommigen vinden een landelijk gelegen buurtschap zoals Azelo afgelegen. Kinderdagverblijf Het Maantje maakt juist een voordeel van de landelijke ligging door te stellen dat het centraal ligt tussen de kernen Borne, Bornerbroek, Delden en Zenderen.

Sommigen vinden een landelijk gelegen buurtschap zoals Azelo afgelegen. Kinderdagverblijf Het Maantje maakt juist een voordeel van de landelijke ligging door te stellen dat het centraal ligt tussen de kernen Borne, Bornerbroek, Delden en Zenderen.

Azelo Ambt Delden bord [640x480].jpg

Azelo heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en heeft dus een eigen bebouwde kom, maar voor de postadressen ligt het grotendeels 'in' de 'woonplaats' Ambt Delden.

Azelo heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en heeft dus een eigen bebouwde kom, maar voor de postadressen ligt het grotendeels 'in' de 'woonplaats' Ambt Delden.

Azelo bord Bornerbroeksestraat [640x480].jpg

Azelo is v/a 2001 ook deels in de gem. Borne komen te liggen. In 2010 zijn 4 borden Azelo in de gem. Borne geplaatst: aan de Bornerbroeksestraat, Braamhaarstraat en Retraitehuisweg, historisch correct, op de grens van de voorm. gem. Ambt Delden.

Azelo is v/a 2001 ook deels in de gem. Borne komen te liggen. In 2010 zijn 4 borden Azelo in de gem. Borne geplaatst: aan de Bornerbroeksestraat, Braamhaarstraat en Retraitehuisweg, historisch correct, op de grens van de voorm. gem. Ambt Delden.

Azelo RK jongensinternaat fraters Maristen thans AZC Azelo [640x480.jpg

Azelo, het voormalige RK jongensinternaat van de fraters Maristen, was tot begin 2012 een Asielzoekerscentrum (AZC)

Azelo, het voormalige RK jongensinternaat van de fraters Maristen, was tot begin 2012 een Asielzoekerscentrum (AZC)

Azelo Ambt Delden replica schooltje [640x480].jpg

Azelo, de replica van de school, vervaardigd in 1985, is in 2004 gerestaureerd.

Azelo, de replica van de school, vervaardigd in 1985, is in 2004 gerestaureerd.

Azelo Zwanenhof [640x480].jpg

Azelo, Retraitehuis thans Bezinningscentrum De Zwanenhof ligt sinds de herindeling van 2001 postaal gezien 'in' Zenderen.

Azelo, Retraitehuis thans Bezinningscentrum De Zwanenhof ligt sinds de herindeling van 2001 postaal gezien 'in' Zenderen.

Azelo

Terug naar boven

Status

- Azelo is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Twente, in grotendeels (2/3 deel) de gemeente Hof van Twente. T/m 2000 gemeente Ambt-Delden. Door een grenscorrectie bij de herindelingen van 2001, waarbij de gemeentegrenzen alhier langs de A1 zijn komen te liggen, is in totaal 1/3 deel van de buurtschap deels in de gemeente Borne (waarbinnen deels kern Borne, deels kern Zenderen) en deels in de gemeente Almelo (kern Bornerbroek) komen te liggen. Het betrof respectievelijk 219 hectare met 34 huizen en 167 inwoners, en 198 hectare met 17 huizen en 50 inwoners.

- Zo ligt bijvoorbeeld het voormalige Asielzoekerscentrum Azelo - dat gevestigd was in het voormalige RK jongensinternaat van de fraters Maristen - postaal gezien sinds 2001 "in" Borne (Bornerbroeksestraat 103). Zie bij Recente ontwikkelingen. En ligt Bezinningscentrum De Zwanenhof nu postaal gezien 'in' Zenderen (zie bij Bezienswaardigheden).

- Door de grenscorrectie is Azelo dus onder 3 gemeenten (Hof van Twente, Borne, Almelo) en daarbinnen onder 4 postale plaatsnamen (Ambt-Delden*, Borne, Zenderen en Bornerbroek) komen te vallen. Dat is topografisch gezien best bijzonder. Temeer als je bedenkt dat door herindelingen kernen vaker vanuit meer gemeenten, onder 1 gemeente komen te vallen dan andersom.**
* PostNL en de gemeente Hof van Twente zien het buitengebied van Delden (ook na de herindeling van 2001) nog steeds als "woonplaats" Ambt-Delden, hoewel dat eigenlijk alleen maar een gemeentenaam is geweest en geen echte woonplaats. Voor nadere toelichting op deze materie zie bij Ambt-Delden > Status.
** Extreme voorbeelden hiervan zijn Gemonde en Vinkel, die voorheen onder 4 resp. 5 gemeenten vielen.

- Overigens heeft Azelo wél officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en is of heeft daarmee een 'bebouwde kom'.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Oazel of Oazele.

Oudere vermeldingen
Asselo, 1333 Aselo, 1381-1383 to Azele, 1430 Azele, 1537 Azeloe, 1840 Aselo.

Naamsverklaring
Vermoedelijk lo 'bos' van de persoon Aso.(1)

Mais
Er is ook een maisras met deze naam: "Innoseeds introduceert in 2009 op de Aanbevelende Rassenlijst voor Landbouwgewassen 3 nieuwe energie- en zetmeelrijke maïsrassen met hoge drogestof opbrengsten: Azelo, Ayrro en Dualto. De eerstgenoemde onderscheidt zich positief met een zeer hoog zetmeelgehalte en de hoogste drogestof opbrengst in deze groep."

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap ligt N van Delden, W van Borne, ZO van het Knooppunt Azelo (A1/A35), waar deze plaatsnaam landelijk bekend van is. Wat precies tot de buurtschap wordt gerekend, wordt goed beschreven en op een kaart weergegeven op de site van de Stichting Gemeenschapsbelangen (groot) Azelo.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Azelo 41 huizen met 284 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 100 huizen met ca. 250 inwoners (vermoedelijk betreft dat alleen het gedeelte in de gemeente Hof van Twente en moet je daar eigenlijk de ca. 50 panden die sinds 2001 onder de gemeenten Almelo en Borne vallen, nog bij optellen).

Terug naar boven

Geschiedenis

Vanaf de late middeleeuwen tot het begin van de 19e eeuw was het drostambt Twente onderverdeeld in richterambten. Aan het hoofd van deze bestuurlijke eenheid stond de richter, die verantwoording schuldig was aan de drost. De Twentse richterambten waren onderverdeeld in marken, met aan het hoofd de markebesturen. De marke Azelo behoorde tot het richterambt Delden.

Marke
De marke was een aaneengesloten oppervlakte niet in cultuur gebrachte grond, die door de eigenaren of pachters van de volgewaarde erven gemeenschappelijk werd beheerd. Aanvankelijk waren de marken zuiver agrarische organisaties, later kwamen daar taken bij als de zorg voor een goede afwatering. De marke hield jaarlijks een vergadering waarop de gerechtigden allerlei zaken regelden onder voorzitterschap van de markerichter. Het markerichterschap van Azelo was verbonden aan het erve Graas. Na aankoop van dit erve kwam het markerichterschap erfelijk in handen van Twickel.

Opheffing marke
Vanaf de Franse tijd werd de verdeling van de markegronden op verschillende manieren bevorderd. Zo werd in 1798 de marken het openbaar bestuur ontnomen en werden ze gedegradeerd tot verenigingen. De marke Azelo werd opgeheven in 1845. De gemeenschappelijke gronden werden toegedeeld aan de gerechtigden in de marke.

Ontginningen
Aan het einde van de 19e eeuw werd begonnen met grootschalige ontginningen. De introductie van kunstmest, waarvan in 1890 de prijs enorm daalde, en de verbetering van de waterhuishouding namen de hindernissen hiertoe weg. Zo werd in Azelo onder andere de Goormeen aan het begin van de 20e eeuw ontgonnen. De ontginningen hadden een verdichting van de bewoningskrans tot gevolg.

Scholen
Uit de doopboeken is bekend dat reeds in 1658 en 1662 Azelo een schoolmeester had. Hij woonde in de Meijerschoppe. Op de markevergadering van 5 januari 1796 wordt gesproken over een school die gedeeltelijk is afgebrand. Pas in 1807 wordt erop teruggekomen. De Heer van Twickel gaat er mee akkoord dat de school tijdelijk onderdak vindt in een kamer van erve Dubbelink. Op de markevergadering van 14 augustus 1810 wordt de rekening van f. 1.514,00 voor de bouw van de school goedgekeurd. De plaats waar de school werd gebouwd was een laaggelegen perceel tussen de boerderijen van B. Bos en Wensink (erve Peper, Graasweg 5). In 1839 wordt er een nieuwe school gebouwd aan de huidige Secretaris Engelbertinkstraat, tegenover de boerderij Imker (nr. 5). De plek waar het gebouw heeft gestaan wordt nu nog gemarkeerd door twee kastanjebomen, enkele eiken en een waterput. In 1954 wordt de huidige school in gebruik genomen.

- De geschiedenis van boerderij voorheen kasteel Dubbelink.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het programma Vitaal Azelo beslaat delen van het buitengebied van de gemeenten Borne en Hof van Twente en is door de Provincie Overijssel aangewezen als gebied waar natuur en recreatie de ruimte moeten krijgen. De beëindiging van 5 intensieve varkenshouderijen maakt onderdeel uit van het project. Sommigen hebben te kennen gegeven met hun bedrijf te willen stoppen, terwijl anderen het een meer toeristische bestemming willen geven. Ook is er sprake van de ontwikkeling van een nieuw landgoed en nieuwbouw van woningen. In totaal gaat het om een gebied van 36 hectare. Er komt 10 hectare nieuwe natuur. (mei 2009)

- Het hiervoor genoemde programma Vitaal Azelo maakt deel uit van de Gebiedsuitwerking Azelerbeek, een project dat het gebied rond de Azelerbeek integraal "revitaliseert", rekening houdend met verbetering van de perspectieven voor zowel landbouw, natuur als toerisme en recreatie. Het project beslaat een gebied van ca. 600 hectare.

- Asielzoekerscentrum (AZC) Azelo is in 2012 gesloten. Een nieuwe bestemming voor het complex is nog niet bekend.

- Verslag overleg B&W Hof van Twente met buurtschap Azelo, d.d. juli 2012.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Azelo heeft 6 rijksmonumenten.

- Ter gelegenheid van 40 jaar bevrijding (5 mei 1985) is door de Azelose bevolking een replica (schaal 1:3) van de school gebouwd, zoals deze tussen 1839 en 1952 in gebruik was. Hiermee werd deelgenomen aan de allegorische optocht in Borne. De replica was niet duurzaam gebouwd want eigenlijk alleen bedoeld voor de optocht. Het raakte in de loop der jaren dan ook in verval. Gelukkig zag men het cultuurhistorisch en toeristisch belang van dit object. Dankzij financiële bijdragen kon het mini-schooltje in 2004 door vrijwilligers worden gerestaureerd. De replica staat bij het Buurtschapcentrum (Secr. Engelbertinkstraat 18).

- Na de Eerste Wereldoorlog is er in Twente behoefte aan een eigen retraitehuis, waar mensen terecht kunnen voor een driedaagse retraite, een persoonlijke innerlijke vorming door stilte, overweging en gebed. De locatie wordt gevonden op een stuk heidegrond in Azelo, vlak bij een spoorwegstationnetje. In 1927 wordt retraitehuis St. Jozef ingezegend, in 1963 omgedoopt in De Zwanenhof. De retraites lopen geleidelijk terug en het accent komt meer op maatschappelijk engagement te liggen. Het werk van de paters, broeders en zusters wordt steeds meer overgenomen door leken. In 1994 wordt de communiteit van de zusters opgeheven en in 1999 verlaten ook de laatste paters de Zwanenhof.

Nog steeds is de Zwanenhof een bezinningscentrum, waar mensen voor inspiratie en rust welkom zijn. De Zwanenhof ligt overigens wel in de buurtschap Azelo, maar voor het postadres ligt het sinds de herindeling van 2001 'in' Zenderen, omdat de nieuwe gemeentegrens langs de A1 is getrokken, waardoor de Zwanenhof in de gemeente Borne is komen te liggen, met Zenderen als dichtstbijzijnde postale kern.

- De Noordmolen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Paasvuur.

- Duathlon (augustus).

- Azelo Arena Winterfestival (1 na laatste weekend voor kerst) met op zaterdag Azelo Live! en op zondag het Høk Kerstfeest.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In 2014 is in de replica van het oude schooltje (zie bij Bezienswaardigheden) een Toeristisch Informatie Punt (TIP) gerealiseerd, waar je tevens koffie en frisdrank kunt verkrijgen.

Terug naar boven

Links

- Stichting Gemeenschapsbelangen (Groot) Azelo.

- Buurtschapcentrum De Hoff.

- Basisschool Azelo en Kinderdagverblijf en peuterspeelzaal Het Maantje zijn gezamenlijk in één complex gevestigd onder de naam Kindcentrum Azelo.

Reacties

(1)

I.v.m. het opzetten van een website t.b.v de start van een Gasterij zouden we graag beschikken over perceelsnamen, om zo te kunnen brainstormen over de benaming van de in aanbouw zijnde gasterij.
B.v.d.
Fam. Olthof

Red.:
Wij kunnen u daar niet aan helpen. Wie dat vast wél kan, is de Vereniging Heemkunde Ambt Delden, waar Azelo ook onder valt. Hun contactgegevens kunt u hier vinden: http://www.dehofmarken.nl/ambtdelden . Veel succes gewenst met uw in aanbouw zijnde gasterij.

Reactie toevoegen