Averlo en Frieswijk

Plaats
Buurtschap
Deventer
Salland
Overijssel

averlo_en_frieswijk_boek_gewoon_averlo_en_frieswijk_kopie.jpg

Over de meeste dorpen en steden zijn wel boeken verschenen. Dat over een buurtschap een standaardwerk verschijnt is minder vanzelfsprekend. In Averlo en Frieswijk hebben ze 7 jaar hard gewerkt om in 2014 het boek 'Gewoon Averlo en Frieswijk' te publiceren

Over de meeste dorpen en steden zijn wel boeken verschenen. Dat over een buurtschap een standaardwerk verschijnt is minder vanzelfsprekend. In Averlo en Frieswijk hebben ze 7 jaar hard gewerkt om in 2014 het boek 'Gewoon Averlo en Frieswijk' te publiceren

averlo_en_frieswijk_landbouwminiaturenmuseum.jpg

Heb je iets met landbouwmachines? Frank Venneman uit Frieswijk heeft 1.300 prachtige miniatuurtrekkers en -landbouwmachines verzameld in zijn Landbouwminiaturenmuseum. Wellicht een extra reden om de idyllische buurtschap Frieswijk eens te bezoeken.

Heb je iets met landbouwmachines? Frank Venneman uit Frieswijk heeft 1.300 prachtige miniatuurtrekkers en -landbouwmachines verzameld in zijn Landbouwminiaturenmuseum. Wellicht een extra reden om de idyllische buurtschap Frieswijk eens te bezoeken.

averlo_plaatsnaambord.jpg

De buurtschap Averlo heeft eigen plaatsnaamborden evenals buur-buurtschap Frieswijk, maar in de praktijk zijn ze een tweelingbuurtschap die allerlei voorzieningen deelt en gezamenlijk activiteiten onderneemt. Op deze pagina kun je daar alles over lezen.

De buurtschap Averlo heeft eigen plaatsnaamborden evenals buur-buurtschap Frieswijk, maar in de praktijk zijn ze een tweelingbuurtschap die allerlei voorzieningen deelt en gezamenlijk activiteiten onderneemt. Op deze pagina kun je daar alles over lezen.

frieswijk_plaatsnaambord.jpg

Laat je niet misleiden door deze foto; de buurtschap Frieswijk is een mooi landelijk gebied met fraaie oude boerderijen. Dit is alleen maar de N348 die er langs loopt.

Laat je niet misleiden door deze foto; de buurtschap Frieswijk is een mooi landelijk gebied met fraaie oude boerderijen. Dit is alleen maar de N348 die er langs loopt.

averlo_en_frieswijk_school_van_frieswijk_kopie.jpg

Het markante schoolgebouw van Frieswijk is gelukkig behouden gebleven. Ingrid Roelants en Wim Odé hebben het verbouwd en herbestemd tot de multifunctionele School van Frieswijk, waar o.a. theater- en muziekvoorstellingen en tentoonstellingen plaatsvinden.

Het markante schoolgebouw van Frieswijk is gelukkig behouden gebleven. Ingrid Roelants en Wim Odé hebben het verbouwd en herbestemd tot de multifunctionele School van Frieswijk, waar o.a. theater- en muziekvoorstellingen en tentoonstellingen plaatsvinden.

averlo_en_frieswijk_roggemaaiersdag_kopie.jpg

Tijdens de Roggemaaiersdag in Averlo is er ook aandacht voor oude ambachten zoals het bijenkorven vlechten en bezems maken, de natuur en bijzondere tuinplanten, en natuurlijk het bourgondische leven met koffie, drankjes, pannenkoeken, ijs en kruudmoes.

Tijdens de Roggemaaiersdag in Averlo is er ook aandacht voor oude ambachten zoals het bijenkorven vlechten en bezems maken, de natuur en bijzondere tuinplanten, en natuurlijk het bourgondische leven met koffie, drankjes, pannenkoeken, ijs en kruudmoes.

averlo_kermis.jpg

Tijdens het kermisweekend in Averlo is er uiteraard kermis, maar er is in dat weekend nog véél meer te doen. Voor nadere details zie het hoofdstuk Jaarlijkse evenementen. (© Kermis Averlo)

Tijdens het kermisweekend in Averlo is er uiteraard kermis, maar er is in dat weekend nog véél meer te doen. Voor nadere details zie het hoofdstuk Jaarlijkse evenementen. (© Kermis Averlo)

averlo_kermis_revue.jpg

Ook Revue Averlo maakt onderdeel uit van de Kermis. Revue Averlo staat voor grappige soms hilarische sketches, amok over regionaal nieuws en politiek, een lach, een traan, een serieus gesprek, mooie liedjes, en veel plezier voor bezoekers én spelers.

Ook Revue Averlo maakt onderdeel uit van de Kermis. Revue Averlo staat voor grappige soms hilarische sketches, amok over regionaal nieuws en politiek, een lach, een traan, een serieus gesprek, mooie liedjes, en veel plezier voor bezoekers én spelers.

averlo_landgoed_de_kranenkamp.jpg

Landgoed De Kranenkamp in Averlo wordt beheerd door Stichting IJssellandschap. Het landschap van het landgoed is de afgelopen jaren heringericht, om de omstandigheden voor de flora en fauna te optimaliseren (© www.ijssellandschap.nl)

Landgoed De Kranenkamp in Averlo wordt beheerd door Stichting IJssellandschap. Het landschap van het landgoed is de afgelopen jaren heringericht, om de omstandigheden voor de flora en fauna te optimaliseren (© www.ijssellandschap.nl)

Averlo en Frieswijk

Terug naar boven

Status

- Averlo en Frieswijk is een tweelingbuurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Deventer. T/m 1998 gemeente Diepenveen.

- De buurtschappen Averlo en Frieswijk vallen, ook voor de postadressen, onder het dorp Schalkhaar. Een W deel van Averlo (rond het klooster Sion) valt ook nog voor een deel onder het dorp Diepenveen.

- De buurtschappen Averlo en Frieswijk werken op veel gebieden samen. Zo is er een gezamenlijk Plaatselijk Belang, dat al in 1934 is opgericht, en een gezamenlijke website. De inwoners beschouwen het ook als een tweelingbuurtschap.

- De buurtschappen hebben ter plekke nog wel ieder hun eigen plaatsnaamborden. Dat zijn witte borden, omdat de buurtschappen 'buiten de bebouwde kom' liggen. Het plaatsen van de witte naamborden was een initiatief van Plaatselijk Belang Averlo / Frieswijk, vooral om zich te onderscheiden als gebied op het moment van opgaan van de landelijke gemeente Diepenveen in de stadse gemeente Deventer. In de jaren daarna zijn ook door de andere Plaatselijke Belangen in de meeste overige buurtschappen van de gemeente witte plaatsnaamborden geplaatst.

Terug naar boven

Naam

Frieswijk in het dialect
Friezewiek.

Oudere vermeldingen
Averlo: Averloo, Overloo, 1384 Varendeloe, 1440 Varendelo, 1450 Verloe, 1457 Vernelo.
Frieswijk: 1381-1383 Vresenewyc, 1457 Vriezewijk, 1485 Vresenewijck, 1840 Vrieswijk.

Naamsverklaring
Averlo: Betekent 'bos met varens', de in de oudste naam is het verzamelsufix iþi.
Frieswijk: Wijst op wijk 'vestigingsplaats' van Friezen. Vergelijk Vreeswijk.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschappen Averlo en Frieswijk liggen NO van Diepenveen, NNO van Schalkhaar. De gezamenlijke oppervlakte beslaat bijna 15 km2, voornamelijk bestaande uit verspreid gelegen boerderijen, weide, landbouwgrond en bospercelen in een zogenoemd coulissenlandschap.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Averlo 42 huizen met 294 inwoners en de buurtschap Frieswijk 18 huizen met 117 inwoners. Destijds was er ook nog een buurtschap Vulik met 15 huizen en 89 inwoners. Tegenwoordig wordt dit tot Averlo gerekend. Tegenwoordig omvatten Averlo en Frieswijk samen ca. 200 huizen met ruim 500 inwoners, en dat getal is al jaren nagenoeg gelijk.

Terug naar boven

Geschiedenis

Averlo
Averlo was vroeger een van de marken in het schoutambt Colmschate (= de Gooier Marke, de Marke van Oxe, de Marke Rande, de Marke Borgel, de Marke van Tjoene, de Marke Rande en de Marke Averlo). De buurtschap is aanvankelijk samen met Borgele één marke geweest. Averlo heeft zich later losgemaakt van Borgele tot een zelfstandige marke en dat ging niet van de ene op de andere dag. Het is moeilijk aan te geven wanneer dit precies is gebeurd. Daarom houden kenners de periode 1533-1619 aan, dat het proces tot afsplitsing zich heeft voltrokken. Hier lezen wij dat in ieder geval in de 18e eeuw de marke Averlo onder het kerspel Wesepe viel. De marke is in 1848 opgeheven.

- Geschiedenis van Averlo door Eric Eijgelsheim, wiens grootvader hier van 1921-1926 heeft gewoond.

- Het aanstaande 75-jarig bestaan in 2009 van Plaatselijk Belang Averlo-Frieswijk was voor hen in 2007 aanleiding om een boek over de geschiedenis van deze buurtschappen te gaan maken. Het was, zoals vaak bij dit soort projecten, toch meer werk dan gedacht, waardoor het boek niet gereed was bij het jubileum in 2009. Maar de noeste werkers gingen door, en in 2014 is het boek 'Gewoon Averlo en Frieswijk' (ruim 400 pagina's), na 7 jaar onderzoek en redactiewerk, op tijd gereed gekomen t.g.v. het 80-jarig jubileum. Dankzij de grote inbreng van (oud) inwoners van de buurtschappen was het mogelijk om dit boek te maken.

Wat wordt er in dit boek zoal beschreven?: het ontstaan de buurtschappen; Plaatselijk Belang; dagelijks leven; Landgoed Frieswijk; De Kranenkamp en abdij Sion; trouwen en rouwen; sporen van de oorlog; landbouw; scholen; verenigingen en activiteiten; kermis.

Frieswijk
De geschiedenis van het grondgebied van het huidige landgoed Frieswijk gaat terug tot het mesolithicum. Er is een nederzetting opgegraven met vuurstenen en gebruiksvoorwerpen uit die periode. Voordeel van deze omgeving was dat men op deze zandgrond niet snel natte voeten kreeg en dat men toch in de nabijheid van een rivier was (de IJssel).

In de middeleeuwen groeit Frieswijk uit tot een belangrijk bedevaartsoord, waarvoor paus Gregorius rond het jaar 600 reeds de grondslag legt. De Heilige Boom van Frieswijk, met het beeld van Maria, wordt een begrip; zelfs zozeer dat de predikanten in Deventer er in 1663 over klagen. Waar de boom precies heeft gestaan is niet meer te achterhalen. Het originele Mariabeeld bevindt zich in de kerk in Schalkhaar en wordt nog ieder jaar in een processie naar Frieswijk gevoerd. Schrijfster Thea Beckman heeft zich door deze geschiedenis laten inspireren bij het schrijven van haar boek ‘Het wonder van Frieswijck’, waarvan het verhaal zich afspeelt in 1470.

Landgoed Frieswijk ontstaat in 1382. In 1519 wordt het eerste landhuis gebouwd. Het landgoed blijft eeuwenlang in het bezit van het geslacht Van Middachten. Nadat dit geslacht is uitgestorven, raakt het landhuis in verval. Van 1883 tot 1890 doet het dienst als klooster van de Cisterciënzer monniken (die daarna verhuizen naar abdij Sion in de naastgelegen buurtschap Averlo). In 1936 wordt het landhuis gesloopt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Averlo en Frieswijk heeft 1 rijksmonument, zijnde boerderij De Tempel op Kanaaldijk West 31.

- In 1862 krijgt Averlo een openbare lagere school (Avegoorsedijk 10) met onderwijzerswoning (nr. 10a). De school is in 1938 opgeheven en nadien achtereenvolgens in gebruik geweest als parochiehuis met toneel- en danszaal, VGLO (7e en 8e klas) en kleuterschool. Tegenwoordig is het pand in gebruik als mengvoederij.

- In 1912 krijgt ook Frieswijk een lagere school (Avegoorsedijk 2) met schoolmeesterswoning. De school is ook voor kinderen uit Averlo bestemd. De gemeente Diepenveen koopt de hiervoor benodigde grond van de landgoedeigenaar, de familie Vos de Wael. De school krijgt 3 lokalen, elk voor 48 leerlingen en met kachel en kolenluik. Het schoolplein krijgt een pomp, want er is in die tijd nog geen waterleiding. Die pomp functioneert nog altijd.

In 1979 moet de school sluiten wegens te weinig leerlingen. Na als kaaspakhuis en -handel te hebben gediend, wordt de School van Frieswijk in 1988 verbouwd tot woonhuis, kantoor en garage. In 2003 is het pand door de toen nieuwe eigenaren Ingrid Roelants en Wim Odé verbouwd en herbestemd tot het multifunctionele pand School van Frieswijk, waar o.a. theater- en muziekvoorstellingen en tentoonstellingen plaatsvinden. De bij de bouw van de school geplante linden, beuken en plataan staan op de gemeentelijke lijst van monumentale bomen en ook het schoolgebouw is in 2000 een gemeentelijk monument geworden.

- De omvangrijke renovatie van abdij Sion in Averlop (Vulikerweg 6) is in 2011 afgerond. Het complex stamt uit 1890 en had te kampen met lekkages in daken. Aan de ongeveer 4 miljoen euro kostende renovatie is 3 jaar gewerkt. Met het geld zijn onder meer de kerk, kapittelzaal en kloostergang opgeknapt. De abdij was van de Orde der Cisterciënzers van Strikte Observantie (trappisten) en was de meest noordelijk gelegen van 5 bewoonde mannenkloosters in ons land. In het klooster woonden anno 2011 nog 12 monniken.

Abdij Sion is in december 2015 verkocht. Het klooster was te groot geworden voor de op dat moment nog slechts 7 monniken. Deze zijn naar Schiermonnikoog verhuisd en bouwen daar een nieuw klooster (zie daarvoor verder onder Schiermonnikoog, kopje Recente ontwikkelingen). Die locatie is vast bewust gekozen omdat de ontginners van Schiermonnikoog ook 'schiere monniken' van de cisterciënzer orde waren. Abdij Sion wordt herbestemd tot een oecumenische monastieke communiteit. Niet alleen de monniken zullen moeten wennen dat hun oude klooster een andere functie krijgt. Dat geldt ook voor sommige bezoekers. Zo is de in Frieswijk opgegroeide Herman Welling er 80 jaar lang wekelijks naar de kerkdiensten geweest.

Eelerwoude en Het Oversticht werken anno 2018 aan de ontwikkeling van een landelijke concrete energievisie erfgoed en landschap. In het project draaien drie pilots in Overijssel. De eerste pilot vindt plaats bij Abdij Sion. De energievisie voor erfgoed gaat in beeld brengen wat de energiemogelijkheden zijn voor erfgoed op het gebied van besparen, energie opwekken of energieneutraal zijn. Het onderzoek wordt mede gefinancierd door de RIjksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

- Bij de boerderij van de familie Venneman aan de Frieswijkerweg 7 is het Landbouwminiaturenmuseum Frieswijk gevestigd, met 1300 prachtige miniatuurtrekkers en -landbouwmachines. Bovendien zijn er emaille borden en kalenders te bewonderen, waarvan sommige heel oud en zeldzaam zijn. Ook aanverwante artikelen zoals boeken, mokken, asbakken en speldjes ontbreken niet in de verzameling. Tevens is er uniek foldermateriaal in te zien van tractoren en landbouwmachines van vele merken.

Al meer dan 25 jaar geleden, op zijn 17e, begint Frank Venneman met het verzamelen van trekkertjes en landbouwmachines. Het geld dat hij verdient met zijn krantenwijk, wordt bij elkaar gespaard voor nieuwe modellen. Alles wordt op zijn slaapkamertje uitgestald. Maar er komen er steeds meer en meer, totdat er werkelijk niets meer bij kan. Dan maar een stuk van de deel van de boerderij verbouwen... Zo wordt in 1997 na een flinke verbouwing een mooie ruimte gecreëerd voor deze op een positieve manier 'uit de hand gelopen hobby'.

Kinderen zullen zich hier niet snel vervelen; zij kunnen zich vermaken aan de speeltafel of op het erf rondrijden op één van de traptrekkers. Nieuwsgierig? Kom dan naar Frieswijk voor een gezellige en onvergetelijke middag. De koffie staat klaar!

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De kleine maar fijne Roggemaaiersdag (op een zondag in juli) op Landweerd De Kappert (Kappertsteeg 1) in buurtschap Averlo, is een leuk dagje uit voor het hele gezin. Naast het roggemaaien op traditionele wijze is er aandacht voor oude ambachten zoals het bijenkorven vlechten met de roggestro en bezems maken, de natuur en bijzondere tuinplanten, en natuurlijk het bourgondische leven met koffie, drankjes, pannenkoeken, ijs en kruudmoes. Ook kan er een rondrit gemaakt worden met een koets. En als je het vriendelijk vraagt, mag je als volwassene vast wel even, voor eigen risico, een stukje roggemaaien.

- Volgens de site van Kermis Averlo (3e weekend van september) "loopt de hele omgeving, waaronder buur-buurtschap Frieswijk, en dorpen als Wesepe, Lettele, Heeten en Diepenveen leeg voor dit immer beregezellige festijn". Er is voor zowel jong als ouder van alles te doen in dit weekend. Denk hierbij aan bijvoorbeeld bloemschikken voor kinderen en volwassenen, grabbelen, grote antiek- en rommelmarkt, kinderspelen, mega spellencircuit voor de jeugd, muziek van bands en artiesten, fietstocht door de schitterende omgeving, brunch, ballonnenfestijn, en natuurlijk de kermis.

Ook de Revue Averlo maakt onderdeel uit van de Kermis. Op vrijdagavond om 19:15 uur gaat de tent open. Gratis entree, en je krijgt er ook nog koffie met koek bij! Om 20:00 uur begint de revue. Revue Averlo staat voor grappige soms hilarische sketches, amok over regionaal nieuws en politiek, een lach, een traan, een serieus gesprek, mooie liedjes over maatschappelijke en/of regionale onderwerpen, even stilstaan bij..., leuks om naar te kijken, maar vooral... veel plezier! Plezier om te kijken, maar nog meer om als speler te beleven op het podium en gedurende de voorbereidingen het jaar door.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Waterschap Groot Salland en Stichting IJssellandschap hebben in 2009 landgoed De Kranenkamp in Averlo heringericht. Een gebied dat voorheen voor landbouw werd benut, is omgezet in natuur. De oevers van watergang de Moestpotleide zijn afgegraven. Daardoor loopt bij een hoge waterstand het omringende land onder water. De 'vernatting' maakt het gebied aantrekkelijk voor diverse dier- en plantensoorten. Ook op de aangrenzende percelen van de Moestpotleide zijn grote delen verlaagd. In deze laagtes kan water tijdelijk worden opgevangen, zodat bij veel neerslag er minder water in één keer hoeft te worden afgevoerd.

Ook op het land zijn maatregelen getroffen om de natuurwaarden te vergroten. Er zijn 4 nieuwe poelen aangelegd, die het leefgebied van de kamsalamander verbeteren, een bedreigde soort die in Salland nog op verschillende plaatsen voorkomt. Daarnaast is op de aangrenzende percelen een natuurvriendelijk beheer ingezet: door niet meer te bemesten en de grond langzaam te verschralen, zullen deze gronden zich ontwikkelen tot bloemrijke graslanden met veel plantensoorten en veel waarde voor vlinders en vogels.

- Op landgoed De Kranenkamp zijn door Stichting IJssellandschap drie wandelingen uitgezet. De routes zijn elk binnen het uur te lopen en starten aan de Averlose Houtweg (een zijweg van de Raalterweg, de provinciale weg tussen Deventer en Raalte). Ongeveer 6 km vanaf Deventer sla ja bij paddestoel 22.025 linksaf. Na ongeveer 250 m ligt links een parkeerplaats. Hier starten de blauwe en de rode wandeling. De gele wandeling begint 500 meter verderop.

- In Overijssel ligt een duizenden kilometers lang bewegwijzerd fietsroutenetwerk. Met dit netwerk kun je zelf eindeloos veel fietsroutes maken met behulp van zogeheten knooppunten. Je kunt al routes fietsen vanaf 10 km, maar uitbreiding tot elk gewenst aantal kilometers is mogelijk. Zolang je het knooppunt-nummer waar je je route gestart bent maar onthoudt, kun je al 'zwervend' door heel Overijssel fietsen en weer terugkomen bij je startpunt. In Averlo, Frieswijk en de directe omgeving vind je de volgende knooppunten: 79-80-81-82-83-87-89.

- De Averlose Leide is een waterloop (gegraven beek) van 5,2 km lengte, die loopt van het Overijssels Kanaal in het O naar de Soestwetering in het W.

- Landgoed Frieswijk is opengesteld voor wandelaars. Op het in Engelse landschapstijl aangelegde landgoed wisselen akkers, weiden, bossen en waterpartijen elkaar af. Dit zorgt voor een verrassende wandeling. Het landgoed telt vijf boerderijen, twee woonhuizen en een koetshuis. Sinds 1950 wordt het landgoed beheerd door Stichting Landgoed Frieswijk.

Twee bewoners van landgoed Frieswijk verzorgen 4x per jaar rondleidingen over het landgoed. Zij vertellen over de geschiedens van het landgoed en het hedendaagse gebruik. Zij laten het landgoed tot leven komen met verhalen over de landweer uit de middeleeuwen, het vroegere landhuis, het jachthuis van Prins Hendrik, de Cisterciënzer paters die vanuit het landgoed de abdij Sion hebben gesticht, de Franse invloeden en de Engelse landschapsstijl, rabatten, oude bomen, landschap en natuur, de oude grachten en vijvers, nieuwe waterwerken en nog veel meer.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpjes uit Averlo en Frieswijk.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Averlo en Frieswijk.

Reacties

(2)

Morgen

Welke plaatsen horen bij de marke Averlo? Mijn verste voorvader is getrouwd in 1765, hij was j.m. van Averlo

Ans Meijlink

Ik vermoed dat de marke Averlo alleen de buurtschap Averlo omvatte. De meeste plaatsen die wij tegenwoordig buurtschap noemen, waren vanouds eigen marken. Voor nadere informatie heb ik hierboven onder het kopje Geschiedenis een alinea informatie met enkele links naar elders, waar hier meer over geschreven wordt, toegevoegd.

Reactie toevoegen