Augustinusga

Plaats
Dorp
Achtkarspelen
Fryslân

augustinusga_collage.jpg

Augustinusga, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Augustinusga, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

augustinusga it west [640x480].jpg

Augustinusga, It West

Augustinusga, It West

Augustinusga.jpg

Daar zijn we in Augustinusga

Daar zijn we in Augustinusga

Augustinusga..JPG

Een echt Fries straatje in Augustinusga

Een echt Fries straatje in Augustinusga

Augustinusga (2).JPG

De Augustinuskerk in Augustinusga

De Augustinuskerk in Augustinusga

Augustinusga

Terug naar boven

Status

- Augustinusga is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen.

- Onder het dorp Augustinusga vallen ook de buurtschappen Blauforlaet, Reahel en Reaskuorre (deels), en vroeger ook Gerkesklooster, toen dat nog een buurtschap was, dus vóór het een zelfstandig dorp werd.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Stynsgea.

Oudere vermeldingen
Ca. 1240 parrochia beati Augustini, 1315 de sancto Augustino, 1454 Augustynusgha, 1641 Aukestinusga, 1786 Augustinusga, Augustynsga.

Naamgeving en naamsverklaring
Het dorp is genoemd naar de aan de heilige Augustinus (354-430) gewijde kerk, met de toevoeging ga 'dorp, dorpsgebied'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Augustinusga ligt ZZO van Buitenpost, ZW van Gerkesklooster-Stroobos, WZW van Lutjegast, WNW van Grootegast, NW van Surhuizum, N van Surhuisterveen, NNO van Harkema, NO van Drogeham, O van Kootstertille en ZO van Twijzel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Augustinusga 115 huizen met 600 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 550 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Augustinusga is de geboorteplaats van de edellieden Gerke Harkema en Buwe Harkema. Eerstgenoemde heeft in 1240 de nederzetting Gerkesklooster gesticht, laatstgenoemde heeft in 1242 de nederzetting Buweklooster gesticht. Ook historie- en portretschilder Willem Bartel van der Kooi (1768-1836) kwam hier vandaan.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Fabrieksfeart in Augustinusga is rond 1900 gegraven t.b.v. transporten van de destijds aangelegen melkfabriek van en naar het Prinses Margrietkanaal. Die fabriek is er niet meer. Er is wel het nodige afval achtergebleven, waarvan een groot deel in de vaart. De vaart is niet in optimale staat, om het eufemistisch te zeggen. Walkanten zijn afgebrokkeld, het water is vervuild en stinkt. Omwonenden ijveren al sinds 2001 voor baggeren van de vaart, maar omdat de drek vervuild is, is dat een kostbare zaak waar tot heden kennelijk geen budget voor was.

In 2017 heeft de gemeente Achtkarspelen er 150.000 euro voor vrijgemaakt. Het dorp deed daar nog 7500 euro bij. Wetterskip Fryslân stelt in dit specifieke geval strikt formeel geen taak te hebben; het water voldoet aan de standaarden, over de stank verschillen de lezingen en niet de gehele vaart valt onder het Wetterskip. Bovendien vreest het waterschap voor een precedentwerking. Het algemeen bestuur (AB) van het waterschap heeft er in 2018 op aangedrongen op zoek te gaan naar een 'creatieve oplossing'. Dat lijkt te gaan lukken. Het baggerproject beoogt in 2019 te worden uitgevoerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Augustinusga heeft 6 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Augustinitsjerke (Geawei 15) valt onder de Protestantse Gemeente Augustinusga.

- Op 31 januari 2016 is de laatste kerkdienst gehouden (zie ook dit krantenartikel hierover) in de Gereformeerde (PKN) Pypketsjerke (Pypkewei 3) uit 1916. De kerk met enkele bijbehorende woningen (= de huisnrs. 1 en 5, voorheen pastoriewoning en kosterswoning) is verkocht. De voormalige kerk krijgt een bedrijfsfunctie. De woningen worden verkocht als burgerwoning. Voor nadere informatie zie de bestemmingsplanwijziging Pypkewei 1/3/5 te Augustinusga. Curieus is dat wij in juli 2014 nog lezen op de site van Omrop Fryslân dat de kerk "na de zomer" (van 2014 dus) vernieuwd zou worden omdat hij niet meer aan de eisen van deze tijd voldeed. Het pand zou daarbij tevens (nog meer) een dorpshuisfunctie krijgen. Kennelijk is dat plan later afgeblazen.

De Gereformeerde Gemeente van Augustinusga is opgericht op 5 maart 1887. De Gereformeerde Gemeente van buurdorp Surhuizum ontstond een week later, namelijk op 11 maart 1887. Op 15 augustus 1887 is de samenwerking tussen beide gemeenten begonnen. Hiermee was de eerste (en waarschijnlijk de enige) “dubbelgemeente” ontstaan in Nederland. Dat wil zeggen: de beide kerkelijke gemeenten gebruikten samen één kerkgebouw en hadden ook samen één predikant en één kerkenraad, maar bleven formeel toch twee afzonderlijke gemeenten. De kerk is gebouwd bij de Pije, een waterkering tussen de twee dorpen. Zij is daarom in de volksmond en later ook formeel de Pypketsjerke gaan heten. In 1971 is het kerkgebouw ingrijpend verbouwd en heeft het zijn huidige vorm gekregen. In 1980 is jeugdhonk ‘t Pypkehonk gebouwd.

- Tjasker Augustinusga, een van de 3 overgebleven boktjaskers van Nederland, is oorspronkelijk gebruikt voor de bemaling van een weiland onder Blessum. Daar is hij in 1954 vervangen door een windmotor en vervolgens geschonken aan de Friese Maatschappij voor de Landbouw. Na restauratie is de tjasker eerst bij Ryptsjerk geplaatst. In 1972 is hij op zijn huidige locatie terecht gekomen. De molen is inmiddels eigendom van de gemeente Achtkarspelen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Augustinusga.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Dorpskrant Ús Blêd is sinds 1975 de dorpskrant van Augustinusga. De dorpskrant is in de meer dan 40 jaar dat deze inmiddels bestaat, uitgegroeid tot een ware 'dorpsglossy' en verschijnt 11 keer per jaar. De papieren versie lijkt het nog altijd te winnen van het digitale medium en krijgt tot aan de dag van vandaag nog voldoende kopij om maandelijks op de mat te verschijnen. Via de link is het laatste nummer ook online te lezen. - Nieuws uit Augustinusga op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsbelang Stynsgea is opgericht in 1893 en heeft dus in 2018 het 125-jarig bestaan gevierd. Tevens was Augustinusga in dat jaar ‘Cultureel Hoofddorp’ van Achtkarspelen, en is de ‘Kultuerpriis Achtkarspelen’. van dat jaar - voor een persoon of organisatie die een grote bijdrage levert aan het culturele klimaat in Achtkarspelen - toegekend aan de lokale werkgroep Portraits & Paradise. Drie redenen dus voor het dorp om er in 2018 een extra feestelijk jaar van te maken.

- Onderwijs: - "Van oorsprong is Augustinusga en omgeving een gebied met boerenbevolking, dat dus leefde van landbouw en vee. De boeren gaven destijds vaak een naam aan hun verschillende percelen land. In het dorp is bijvoorbeeld een straat genaamd Skoalikker. In deze omgeving heeft heel vroeger de openbare school van het dorp gestaan. Het perceel land dat grensde aan het schoolgebouw werd (door de boer) de skoalikker genoemd. Zoals de boer vroeger een naam gaf aan zijn percelen grond, geven wij een naam aan onze school. De school als een ‘ikker’, waarop gezaaid, gegroeid en geoogst wordt. We willen op onze school - net als de boer met zijn gewas - de kinderen groot laten worden, laten groeien, als mens op weg naar de volwassenheid. Net als de boer zijn we ook op school aan het verzorgen, verbouwen. Met als doel een goede oogst. Omdat we nu met de 'akkers' van twee scholen verder gaan, geven we  aan onze nieuwe dorpsschool de naam de Twa-ikker."

- Muziek: - Fanfare De Bazuin Augustinusga noemt zich op haar site "Het gezelligste orkest van Noord Nederland". Maar er wordt ook nog serieus muziek gemaakt: met 40 enthousiaste leden timmert deze fanfare stevig aan de muzikale weg. Deelname aan concoursen en het organiseren van leuke en aansprekende concerten met verrassende solisten staan op de jaarlijkse agenda. De Bazuin is in 2011 en 2012 Nederlands fanfarekampioen geworden in de 4e divisie op het ONFK. Een geweldige prestatie. Op het bondsconcours in 2013 wist de fanfare een fantastische uitvoering van Domus en Atropos neer te zetten wat door de jury werd gewaardeerd met een 1e prijs en recht op promotie. Sindsdien spelen ze in de 3e divisie. In 2016 wordt het harde werken beloond; ze slepen de Nederlandse fanfaretitel in de wacht door met het stuk Vuurgeesten van Jan Bosveld 1e te worden op de ONFK, 3e divisie.

- Sport: - Voetbalvereniging SV ASC'75 is opgericht in 1975 en vertegenwoordigt de dorpen Augustinusga en Surhuizum.

- Bij Gymnastiekvereniging Set 'm Op kun je terecht voor de disciplines Peuter- en kleutergymnastiek, Recreatiegymnastiek, Wedstrijd- en selectie turnen, Groepsspringen, Acro gymnastiek, en Easy Move.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Augustinusga alg. en - idem kerk.

Reactie toevoegen