Appeltern

Plaats
Dorp
West Maas en Waal
Land van Maas en Waal
Gelderland

Appeltern..jpg

Appeltern een dorp aan de Maas.

Appeltern een dorp aan de Maas.

Appeltern.jpg

Op de Maasdijk in Appeltern.

Op de Maasdijk in Appeltern.

Appeltern (2).jpg

Het zeer oude zaalkerkje in Appeltern.

Het zeer oude zaalkerkje in Appeltern.

Appeltern (3).jpg

Op de Waaldijk in Appeltern.

Op de Waaldijk in Appeltern.

GL kadastrale gemeenten Appeltern en Maasbommel in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeenten Appeltern en Maasbommel in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeenten Appeltern en Maasbommel in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Appeltern

Terug naar boven

Status

- Appeltern is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Land van Maas en Waal, gemeente West Maas en Waal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983.

- Wapen van de voormalige gemeente Appeltern.

- Onder het dorp Appeltern valt ook de buurtschap De Tuut en een deel van de buurtschap Blauwe Sluis.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1139 de Apeltre, ca. 1143 in Apeldrem, ca. 1188 in Apelderhem, 1275 de Apelteren, 1317 Apeltern, 1883 Appelteren.

Naamsverklaring
De naam komt van het Germaanse apuldrum*, datief meervoud van apuldra-* 'appelboom', vergelijk het Oudnoorse apaldr, het Oudengelse apuldor, het Oudsaksische apuldra of het Oudnederlandse apuldra- of apuldron 'appelboom', later waarschijnlijk gereïnterpreteerd als een samenstelling met hem 'woonplaats'. Vergelijk Apeldoorn en Aperloo.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Appeltern ligt Z van Druten, NO van Oss en Megen en grenst in het Z aan de Maas, die hier de grens vormt met de provincie Noord-Brabant.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Appeltern 462 huizen met 2.464 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 106/567 (= huizen/inwoners) en de dorpen Altforst 54/281, Maasbommel 131/703 en Alphen 171/913. De buurtschappen worden, in tegenstelling tot bij de meeste andere gemeenten in dat jaar, helaas niet apart gespecificeerd. De gemeente omvatte naast de genoemde dorpen verder nog de buurtschappen Berghuizen, Blauwe Sluis, Greffeling, Den Haag, Heppard / Den Heppert, Het Hoofd, De Kade, Moleneind, Moordhuizen, Mun, Munnikenwaard, Nieuwe Schans, Schraal-Jammer, De Torsch, De Tuut, Velddijk en De Wal. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 850 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Appeltern heeft sinds januari 2017 een elektrische dorpsauto. Inwoners kunnen het voertuig, dat bij het dorpshuis staat, huren om er bijvoorbeeld mee naar de supermarkt te rijden. Het Dorpsplatform heeft zich ingezet voor de komst van de auto. Hiermee wil het platform het gebrek aan openbaar vervoer in het dorp compenseren. Verder rijdt er namelijk alleen de buurtbus en als die niet rijdt de belbus. Provincie Gelderland financiert de Nissan Leaf. Het gaat om een pilot, die 12 tot 18 maanden loopt.

- Het Visie plan Appeltern (2010) beoogt versterking van de leefbaarheid in het dorp door investeringen in wonen, voorzieningen, sociale samenhang en lokale economie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Appeltern heeft 11 rijksmonumenten.

- Appeltern heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Stoomgemaal De Tuut.

- Gevelstenen in Appeltern.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op 2 zondagen per jaar (maart en X) is er de door de muziekvereniging georganiseerde Rommelmarkt.

- LenteFair (weekend in mei).

- Dorpsfeest Kom naar de Kern in Appeltern (weekend in juli) met o.a. muziek, kermis, hardloopwedstrijden, straattheater, gevarieerde jaarmarkt, podiumacts en gratis kinderattracties. De Appelternloop is op de zaterdag (in 2018 voor de 30e keer).

- Waterskischool De Uitvliet organiseert op een zaterdag begin september het jaarlijkse Nederlands Kampioenschap Banaanvaren.

- De Riverside FPV Challenge (weekend begin september) is een kampipoenschap drone racing. Winnaars kunnen zich kwalificeren voor het EK en WK in oktober.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Tuinen van Appeltern.

Sinds 2013 realiseert Vakgroep Wilde Weelde de Wilde Weelde Wereld in de Tuinen van Appeltern. Een ontwerp van Vis à Vis Ontwerpers. De tuin is nog in ontwikkeling, maar zeer de moeite waard om te bezoeken. In het ontwerp zijn 6 tuinen geadopteerd door individuele Wilde Weelde bedrijven of een samenwerkingsverband. Dat betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor ontwerp, aanleg en onderhoud van 'hun' tuin. Elke tuin is ontworpen rondom een bepaald thema. Zo is er de zevenbladtuin, de eetbare tuin, kleine beestjes tuin, wellnesstuin en de buurttuin. De Wilde Weelde Wereld is zo opgebouwd dat er voorbeelden van natuurlijk tuinieren te zien zijn voor allerlei schaalniveaus. Van achtertuinen tot gemeenschappelijke (buurt)tuinen, landelijke tuinen of juist een stenige, stedelijke omgeving. Voor actuele ontwikkelingen zie het menu Projecten onder de link.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje over De tuinen van Appeltern door John M. Pieper.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Appeltern.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Gravin van Rechterenschool.

- Muziek: - Muziekvereniging Prins Willem Alexander.

- Sport: - De in 2011 opgerichte voetbalvereniging AAC-Olympia is er voor de dorpen Altforst, Appeltern en Horssen.

Terug naar boven

Bekende inwoner

- Een voor historici bekende vroegere inwoner van Appeltern was Joan Derk baron van der Capellen tot den Pol (1741-1784), die o.a. lid was van de Staten van Overijssel. Het is de tijd van de regenten: de Republiek der Verenigde Nederlanden wordt gekenmerkt door oligarchisch, aristocratisch bestuur, stadhouder prins Willem V treedt, onder invloed van zijn voogd en adviseur de hertog van Brunswijk Wolfenbüttel, vaak op als absoluut monarch. Het rommelt weliswaar onder de burgerij, maar dat neemt bij lange na niet zulke vormen aan als in Frankrijk en Amerika.

Van der Capellen correspondeert met de 'nieuwlichters' in andere landen. Hij verzet zich in en buiten de Staten steeds meer tegen machtsmisbruik en de behandeling van de burger als een onmondige. In 1781 verschijnt er een hartstochtelijk pamflet tegen Willem V en zijn raadgevers: de bekende 'Brief aan het volk van Nederland', een oproep aan de natie om oude vrijheden en rechten te verdedigen. Joan Derk ontwierp dit kritische geschrift op zijn landgoed Huis Appeltern.

Hella S. Haasse heeft aan de hand van authentieke tijdsdocumenten het boek 'Schaduwbeeld, of het geheim van Appeltern. Kroniek van een leven' samengesteld, waaruit een beeld ontstaat van Nederland in een weinig bekende periode, te midden van landen in grote beroering. Tegelijkertijd is het boek een speurtocht naar de persoon en de innerlijke roerselen van Joan Derk baron van der Capellen tot den Pol, een man wiens karakter vol tegenstrijdigheden ons telkens voor raadsels plaatst. Ondanks zijn zwakke gezondheid, ondanks tegenwerking en teleurstellingen, heeft hij zich met verbazingwekkende, doelgerichte energie ingezet voor democratische vernieuwingen in de Republiek der Verenigde Nederlanden.

Reactie toevoegen