Anna Jacobapolder

Plaats
Dorp
Tholen
Zeeland

annajacobapolder geref kerk en pastorie [640x480].jpg

Anna Jacobapolder Gereformeerde kerk en pastorie

Anna Jacobapolder Gereformeerde kerk en pastorie

Anna Jacobapolder

Terug naar boven

Status

- Anna Jacobapolder is een dorp en polder in de provincie Zeeland, gemeente Tholen, in de bestuurlijke regio West-Brabant. T/m 1994 gemeente Sint Philipsland.

- Onder het dorp Anna Jacobapolder valt ook de buurtschap De Sluis.

- Het dorp Anna Jacobapolder heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Sint Philipsland.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Het dorp werd in de eerste jaren van haar bestaan (rond 1850) Aan de Noordweg genoemd.

Naamsverklaring
Dorp en polder zijn genoemd naar Anna Jacoba van Sonsbeek. Zie verder bij Geschiedenis.

Terug naar boven

Ligging

Anna Jacobapolder ligt NW van Sint Philipsland, ZO van Bruinisse.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Anna Jacobapolder heeft ca. 170 huizen met ca. 430 inwoners. De gelijknamige polder heeft een oppervlakte van 869 hectare.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan polder en dorp
Anna Jacoba van Sonsbeek, waar dorp en polder naar zijn genoemd, was de echtgenote van kapitein der Genie Willem Frederik del Campo, bijgenaamd 'Kamp', die in 1847 de Anna Jacobapolder heeft ingedijkt. Hiermee werd de oppervlakte van Sint Philipsland bijna verdubbeld. Het nieuwe stuk heroverde land hoorde oorspronkelijk tot het grondgebied van ‘overbuurman’ Bruinisse. In 1858 is het naar de gemeente Sint Philipsland overgegaan. Anna Jacobapolder en Sint Philipsland hebben overigens meer banden met Schouwen-Duiveland dan met Tholen.

Tweede Wereldoorlog en watertoren
Een bezienswaardigheid in Anna Jacobapolder wás de watertoren, maar die is er niet meer: Na de bevrijding van het geïnundeerde St.Philipsland op 5 november 1944, bewaken geallieerde troepen de kust tegenover Schouwen-Duiveland. Vanaf de watertoren bij de dijk kan de vijand worden geobserveerd. De Duitsers willen natuurlijk zo snel mogelijk van die ideale uitkijkpost af. Daarom steekt in de nacht van 22 op 23 januari 1945 een 50-tal Duitse Fallschirmjäger (Duitse parachutisten), gekleed in sneeuwpakken, 't Zijpe over en voeren een aanval uit. Bij boerderij Hof Rumoirt komt het tot een vuurgevecht. Drie Poolse, twee Engelse en één Nederlandse militair, groepscommandant Piet Avontuur, laten daarbij het leven. Er valt ook één burgerslachtoffer. De Duitsers blazen de watertoren op.

Veer
Het dorp was vroeger landelijk bekend van het veer Anna Jacobapolder (eigenlijk buurtschap De Sluis)-Zijpe (een buurtschap Z van Bruinisse), dat op de radio werd omgeroepen als het wegens slecht weer uit de vaart was. Het veer is in 1988, na 88 jaar trouwe dienst, definitief uit de vaart gegaan. Door de aanleg van de Philipsdam was het overbodig geworden. Met het blazen van de Last Post is op 6 juli 1988 Veerpont Zijpe uit de vaart genomen. - Reportage van Van Gewest tot Gewest n.a.v. het buiten dienst stellen van Veerpont Zijpe. Hiermee kwam een einde aan het laatste Noord-Zeeuwse autoveer en het laatste vroegere RTM-veer (de RTM was inmiddels ZWN geworden). - In 2012 is het schip gezonken in de haven van Antwerpen. Het zou worden herbestemd tot veer tussen Kruibeke en Hoboken, maar daar is het nooit van gekomen. Inmiddels is het schip gesloopt. - Reportage over de vroegere veerdiensten in Zeeland, waaronder de Veerpont Zijpe.

- Nadere informatie over de geschiedenis van (de) Anna Jacobapolder op de site van de gemeente Tholen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Windpark Krammer is naar eigen zeggen het grootste burgerinitiatief van Nederland. De ruim 4000 leden van de coöperaties Zeeuwind en Deltawind hebben het initiatief genomen om dit windpark op en rondom de Krammersluizen NO van het dorp Anna Jacobapolder te ontwikkelen. Het windpark gaat 34 windturbines omvatten, met een totaal vermogen van 102 megawatt, die compact bij elkaar worden gezet. De omgeving is betrokken bij de plannen voor het windpark. Er is gekeken naar bedrijfseconomische gevolgen en gevolgen voor de directe leefomgeving van zowel flora en fauna als mensen. Zo is bijvoorbeeld samen met een ecoloog en diverse natuur- en landschapsorganisaties gezocht naar een zo gunstig mogelijke opstelling van de windturbines om de flora en fauna zo min mogelijk te belasten. In verband met de ondernemers in de omgeving, zoals o.a. de mosselvissers, is onderzocht wat de effecten zijn van de windturbines door bijvoorbeeld slagschaduw en geluid.

De stroom van Windpark Krammer is voor 95% verkocht aan vier multinationals: Google, AkzoNobel, DSM en Philips. Een unieke constructie, zonder tussenkomst van een energiemaatschappij. En omdat Windpark Krammer een burgerinitiatief is, levert de consument dus aan het bedrijfsleven. De inwoners van Anna Jacobapolder worden gecompenseerd doordat hun woningen worden voorzien van zonnepanelen. 181 huishoudens (80 procent van de inwoners, de overige 20 procent gaat in een pot voor lokale duurzame investeringen) hebben hiervoor gekozen. Zij krijgen een pakket dat jaarlijks 3.500 kWh stroom levert. Met een oppervlakte van 8,77 km2 aan zonnecollectoren is het het op dat moment grootste zonnepark van Nederland. Het zonnepark is in 2018 gereed gekomen. Het windpark beoogt in 2019 gereed te komen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Gereformeerde (PKN) kerk (Langeweg 49) is in 1959 naar ontwerp van G. Steen en G. Tuinhof tot stand gekomen. Deze moderne zaalkerk met zadeldak heeft een vrijstaande klokkentoren. - Beschrijving van het kerkorgel in tekst en beeld.

- De lokale Gereformeerde Kerk is gesticht in 1878 en was aanvankelijk gevestigd in een voormalige meststoof. De volgende Gereformeerde kerk (Langeweg 40) komt gereed in 1895 en was een kleine neogotische zaalkerk met een torentje en spitsboogvensters in de voorgevel. In 1959 komt er een nieuw kerkgebouw (zie de alinea hierboven) en raakt de oude kerk buiten gebruik. Het torentje is gesloopt in 1965. Het kerkje is herbestemd tot woning en opslag.

- De voormalige openbare lagere school van Anna Jacobapolder (Langeweg 23d/e/f), een drieklassige school in neoclassicistische vormen, is in 1861 gebouwd door J. Elenbaas, op initiatief van de ontginner van de polder, W.F. del Campo (zie daarvoor bij Geschiedenis). In 1984 is het pand verbouwd tot 3 woningen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Eric en Karin Moerland van hotel-restaurant 't Veerhuis en rederij 't Zeehaantje exploiteren sinds 2009 in juli en augustus een toeristisch pontje voor fietsers en voetgangers naar Bruinisse. Het pontje, de Diana Afina, een voormalig garnalenkottertje, wordt  buiten het veerseizoen ingezet voor arrangementen zoals een dagje vissen op de Oosterschelde of per boot naar Zierikzee.

- Duikplaats Anna Jacobapolder.

- AJP Actief is een in 2011 opgericht recreatieteam dat door het jaar heen diverse activiteiten organiseert voor jong en ouder.

- De eendenkooi N van het dorp (Noordweg 51) is aangelegd op de overblijfselen van een oude kreek. Deze kreek met oevers heeft deel uitgemaakt van het grote stroomgebied van de Oosterschelde. In 1846 komt daar een einde aan met de inpoldering van de Anna Jacobapolder. De eendenkooi wordt in 1882 opgericht door Martini Buys, schoonzoon van de bedijker van de polder, W.F. Del Campo. Van de ongeveer 1400 eendenkooien die erin ons land zijn geweest, zijn er nog maar ruim 100 overgebleven. In Zeeland zijn er nog 3 van de 7 in tact, waaronder die in Anna Jacobapolder.

De kooi bestond uit een open water met daaraan vier vangpijpen. Het open water trok wilde eenden aan, die verder gelokt werden door tamme eenden. De wilde eenden werden door het kooikershondje verder de vangpijp in gedreven; aan het einde van de steeds smallere pijp werden ze gevangen en geslacht. Daar komt dus het gezegde 'de pijp uitgaan' vandaan. Rond de kooi werd een recht van afpaling gevestigd gemeten uit het midden van de kooi. Dat geldt nog steeds: binnen die cirkel, in dit geval 625 meter, geldt een jachtverbod en mag de rust op geen enkele wijze worden verstoord.

Eendenkooien zijn oases van rust. Zij zijn tot stand gekomen door intensieve samenwerking van kooibedrijf en natuur. In 1984 wordt de eendenkooi van Anna Jacobapolder aangekocht door Stichting Het Zeeuwse Landschap. Het gebied van 11,5 ha kent een rijke variatie aan soorten. Het bos vormt een kom rond een plas met vier vangpijpen, het zogeheten rogge-eimodel. Naast wilde eenden bivakkeren er ook eenden als wintertaling, smient, pijlstaart, krakeend en slobeend. In het kooibos broeden vogels als winterkoning, fitis, bosrietzanger en ransuil.

Het kleine bezoekerscentrum is op afspraak geopend. Speciaal voor scholen is er een lesprogramma met activiteiten opgezet (gedurende de maanden april / mei / juni). Meer informatie en aanmelden: Annet de Ruyter, tel. 0167-573633. - Zie verder het artikel over de eendenkooi van Anna Jacobapolder in tekst en beeld, en de brochure over de eendenkooi.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Anna Jacobapolder, door Kees Wittenbols uit Breda, met aan het eind ook een aantal recente krantenartikelen over het dorp.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Anna Jacobapolder (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis Ons Dorpshuis (Langeweg 7).

- Onderwijs: - Basisschool Het Kompas (Steintjeskreek 2) is de dorpsschool van Anna Jacobapolder. De school wil kinderen onderwijzen en begeleiden in hun cognitieve, sociaal-emotionele en creatieve ontwikkeling, zodat ze zich bewust zijn van en vertrouwen hebben in hun eigen mogelijkheden. Zij vinden dat leerkrachten, ouders en kinderen samen verantwoordelijk zijn voor het leren en de persoonlijke ontwikkeling van ieder. De school werkt met het onderwijsconcept van Meervoudige Intelligentie. De vraag is niet: "Hoe knap ben je?", maar wel: "Hoe ben jij knap?" Iemands sterke kant (matchen) wordt benut bij het leren (stretchen). Ieder kind wordt gewaardeerd met zijn eigen unieke intelligentieprofiel (vieren).

Reactie toevoegen