Andijk

Plaats
Dorp
Medemblik
West-Friesland
Noord-Holland

andijk_collage.jpg

Andijk, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Andijk, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Andijk..JPG

 In Andijk bij de gereformeerde kerk.

In Andijk bij de gereformeerde kerk.

Andijk.JPG

Op de dijk bij Andijk.

Op de dijk bij Andijk.

Andijk (4).JPG

Het Buurtje in Andijk.

Het Buurtje in Andijk.

Andijk (3).JPG

De Buutjeskerk in de Kerkbuurt.

De Buutjeskerk in de Kerkbuurt.

Andijk (2).JPG

Voormalig Poldergemaal "Het Grootslag", nu Museum..

Voormalig Poldergemaal "Het Grootslag", nu Museum..

NH gemeente Andijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Andijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Andijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Andijk

Terug naar boven

Status

- Andijk is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek West-Friesland, gemeente Medemblik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.

- Wapen van de voormalige gemeente Andijk.

- Geografisch gezien (als je de plattegrond bekijkt) is er in de voormalige gemeente Andijk eigenlijk sprake van 3 los van elkaar gelegen kernen; het geheel van de buurten Kerkbuurt / Bangert / Munnikij in het westen, de centrale kern in het midden en Oosterdijk in het oosten (met daartussen nog altijd grote open gebieden, met hooguit lintbebouwingen). Kerkbuurt, Bangert en Oosterdijk zijn aparte kernen met een eigen kerk en zouden dus in principe als apart dorp beschouwd kúnnen worden. Wij hebben echter de indruk dat het hele grondgebied van de voormalige gemeente toch als één dorp beschouwd/beleefd wordt, en dat de kernen als wijken van het dorp worden beschouwd (en niet als aparte plaats(nam)en), dus conformeren wij ons daaraan. Overigens zijn al deze kernen pas betrekkelijk recent, sinds de jaren zestig, tot kern uitgegroeid. Voorheen was Andijk alleen een conglomeraat van lintbebouwingen en was er nog nergens sprake van een duidelijke kern.

Blijkens de (sites van de) dorpshuizen, hieronder gelinkt in het hoofdstuk Links, is vandaag de dag in ieder geval sprake van de aanduidingen West en Centrum. Het dorpsdeel rond de Oosterdijk zal dan wel Oost heten? Op oudere ansichtkaarten, tot zeg enkele decennia geleden, stond vaak als aanduiding Andijk (Oost) of idem (West). Zie daarvoor het hoofdstuk Beeld.

- Opmerkelijk is dat zowel in de voormalige gemeente Blokker als onder het dorp Andijk sprake is/was van een buurtschap Bangert én een buurtschap Munnikij.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1810 Andijk.

Naamsverklaring
Gewoonlijk verklaard als 'aan de dijk', naar de ligging aan de Westfriese Zeedijk. Deze verklaring is mogelijk, maar het kan ook gaan om de waterbouwkundige term andijk (Middelnederlands aendyck, andijck) 'verzwaring tegen de buitenzijde van den dijk aangebracht van een andere specie dan het hoofdlichaam'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Andijk ligt NW van Enkhuizen, NO van Wervershoof.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Andijk, die alleen het dorp beslaat, 257 huizen met 1.456 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.600 huizen met ca. 6.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- De site van Chris Kistemaker bevat een flinke reeks naar internet overgezette boeken over Andijk, o.a. van zijn vader Piet Kistemaker.

- Poldermuseum Het Grootslag (Dijkweg 319, Andijk) is gevestigd in het gelijknamige voormalige poldergemaal. De 8000 ha grote polder Het Grootslag in de driehoek Hoorn - Enkhuizen - Medemblik toont een landschap dat in de laatste tientallen jaren veel veranderingen heeft ondergaan. De ruilverkaveling maakte van een vaarpolder, waarin alle vervoer per schuit plaatsvond, een rijpolder. De boerderijen, tuinderswoningen en bedrijfsgebouwen stonden langs de dijken en vormden een lintbebouwing. De polder zelf was vóór de verkaveling niet bewoond. Nu zijn de bedrijven veelal in de polder gevestigd. Het land dat bestond uit vele kleine percelen, omgeven door talrijke sloten en rietvelden, werd omgevormd tot een gebied met grote kavels en een goede waterhuishouding. Een economische bedrijfsvoering werd hierdoor mogelijk.

Het museum is na de verkaveling opgericht en gevestigd in het voormalige poldergemaal. Het laat vele archeologische vondsten zien en vertelt van leven en werken in de polder in vroeger eeuwen. Er is een permanente tentoonstelling die een groot aantal voorwerpen, gereedschappen en foto's omvat. Ook de West-Friese stijlkamer met personen in originele klederdracht is zeer bezienswaardig. Daarnaast zijn er elk jaar wisselende exposities met een verschillend thema. Stichting Oud Andijk draagt aldus de site van het museum zorg voor het dagelijks beheer en onderhoud van Poldermuseum Het Grootslag. Of zij speciaal en alleen hiervoor zijn of dat het ook een heemkundekring in bredere zin is - wat de naam immers wel suggereert - is ons niet duidelijk. Verder wordt er op de site ook nog een club Vrienden van Oud Andijk vermeld. Ook daarvan is ons op de site van het poldermuseum niet duidelijk geworden wat die doen (alleen museum ondersteunen of meer?). Overigens is het museum wegens verbouwing gesloten tot eind 2017!

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Andijk heeft 3 rijksmonumenten.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Andijk.

- Hoedenmuseum 'Zet 'm op'.

- In West-Friesland, de bakermat van het Nederlandse zaadvak, is het Nationaal Museum Saet & Cruyt gevestigd (en wel in Andijk). Hier wordt het vroeger en het nu van de teelt, de bewerking, de verpakking en de verkoop van tuinbouwzaden en plantaardig uitgangsmateriaal getoond en uitgelegd voor een breed publiek. Tevens is er speciale aandacht voor de tuinbouwkundige historie van West-Friesland. Het museum wil haar bezoekers zowel informeren over het belang van uitgangsmateriaal als nationaal (export)product als over de historie die er aan ten grondslag ligt. Tevens wil het museum jongeren interesseren voor een baan in de Nederlandse zaadindustrie.

Het museum is ontstaan doordat enkele voormannen uit het Nederlandse tuinzaadvak zich midden jaren zeventig realiseerden dat het zaadvak voor grote veranderingen stond. Door fusies en samenwerkingsverbanden ontstond er steeds meer schaalvergroting. Maar ook omdat buitenlandse investeerders veel meer invloed kregen op de traditionele familiebedrijven, die hierdoor grotendeels dreigden op te gaan in grote internationale concerns. Daarom hebben zij besloten de historie vast te leggen in een museum. In de loop der tijd deden steeds meer industriële processen hun intrede in de zaadindustrie. De veranderingen die dit meebracht waren ongekend en zorgden voor een keerpunt in het zaadvak. Deze ontwikkeling, van ambachtelijke selectie en productie naar wetenschappelijke veredeling en industriële bedrijfsvoering, komt in het museum duidelijk naar voren. Wij lezen op hun site dat ze eind 2016 vertrokken zouden zijn uit het onder geschiedenis vermelde poldergemaal Het Grootslag en op zoek zouden zijn naar een andere locatie. Kennelijk heeft dit tot heden nog geen succes gehad.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Autocross (2e pinksterdag).

- Kermis Andijk-West (weekend eind juni).

- Popfestival Dijkpop (zaterdag in juli). De vrijdag voorafgaand is er De Avond van Andijk.

- Huttendorp voor de basisschooljeugd (weekend eind augustus, in 2018 voor de 9e keer.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zwembad De Weid.

- De Koopmanspolder in het uiterste W van Andijk, W van Bangert, is in 2012 heringericht als natuurgebied met mogelijkheden voor recreatie. Er is gekozen voor een patroon in de vorm van een draaikolk, aangebracht in de vorm van dijkjes en ringsloten die naar het midden steeds dieper liggen en daarmee de indruk wekken van een leeglopende polder. Bezoekers kunnen via een loopbrug het uitzichtpunt in het midden van de polder bereiken. Rijkswaterstaat Waterdienst en kennisinstituut Deltares gaan in de Koopmanspolder, in samenwerking met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier experimenteren met verschillende waterstanden. Het is een proeftuin voor het waterbeheer van de toekomst. Nederland heeft namelijk nieuwe vormen van waterbeheer nodig om voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering.

Rijkswaterstaat heeft samen met Deltares het achteroeverconcept ontwikkeld, een nieuwe vorm van waterberging en functiecombinaties. Dit achteroeverconcept is voor het eerst toegepast in de Koopmanspolder. De functies zijn afgestemd op natuur, vis en recreatie. De combinatie van natte en droge gebieden maken de heringerichte Koopmanspolder een uitstekend leefgebied voor diverse dieren en plantensoorten. - Nadere informatie over de herinrichting van de Koopmanspolder.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Andijk op Facebook.

- Diaserie van oude ansichtkaarten van Andijk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Andijk.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Online nieuwsblad De Andijker. - Nieuws van De Andijker op Facebook. - Andijker Nieuws Net. - Nieuws uit Andijk van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Andijk.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Centrum. - Sarto is het dorpshuis van Andijk-West, gelegen aan de Bangert. Het dorpshuis biedt onderdak aan verschillende verenigingen en organisaties, die gehuisvest zijn in een van de vier beschikbare zalen.

- Onderwijs: - Dr. A. Kuyperschool. - Basisschool De Bangert. - Basisschool De Piramide. - Basisschool De Idenburg.

- Jeugd en jongeren: - Jongerencentrum The Future Andijk is er voor iedereen tussen de 10 en 22 jaar. - De G-Soos is iedere vrijdagavond in jongerencentrum The Future, voor jongeren vanaf 12 jaar met een beperking zoals ADHD, PDD-NOS e.d. of een lichamelijke beperking.

- Muziek: - Muziekvereniging Excelsior. - Muziekvereniging Sursum Corda. - Living Proof is een band van 7 jongeren. Zij spelen alle soorten muziek met een christelijk randje.

- Sport: - Sportvereniging Sporting Andijk is in 2014 ontstaan uit een fusie van de verenigingen Asonia en AVV Andijk. Binnen de vereniging worden de sporten veldvoetbal, zaalvoetbal, handbal en korfbal beoefend op een schitterend nieuw complex aan de Kleingouw, het voormalige complex van AVV. Voor de fusie is het complex op de schop gegaan en volledig gemoderniseerd. Een uitgebreide kantine, twee kunstgrasvelden, twee natuurgrasvelden, een korfbalveld en een handbalveld vormen het visitekaartje van de vereniging.

- Watersportvereniging WSV De Kreupel is opgericht in 1973 en heeft bijna 300 leden. Hun thuishaven is de Buurtjeshaven aan het IJsselmeer, waarin ongeveer 160 leden een ligplaats hebben. De haven en het mooie havengebouw De Uitkijk zijn eigendom van de vereniging. Vrijwel alle voorkomende werkzaamheden alsmede het havenmeesterschap worden door de leden op vrijwilligersbasis ingevuld. - Hengelsportvereniging HSV De Dobber is opgericht in 1937. Het domein van de HSV is de Oosterput, die is ontstaan na afgraving van grond die nodig was voor de dijkverzwaring na de zware storm van 1916. Die put wordt tegenwoordig kennelijk Visput Andijk genoemd.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging KNA.

- Zorg: - Zorgboerderij De Tulp.

Reactie toevoegen