Ameide

Plaats
Dorp
Zederik
Alblasserwaard
Zuid-Holland

ameide_collage.jpg

Ameide, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Ameide, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Ameide-MSD-20100625-202961.jpg

Ameide ligt achter de rivierdijk

Ameide ligt achter de rivierdijk

Ameide-MSD-20100625-202980.jpg

Ameide, oude stadhuis

Ameide, oude stadhuis

Ameide (3).JPG

Het pontje de Overkant bij Ameide.

Het pontje de Overkant bij Ameide.

Broek Ameide.JPG

Het deel van buurtschap Broek dat nog onder Ameide valt.

Het deel van buurtschap Broek dat nog onder Ameide valt.

ZH gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Ameide

Terug naar boven

Status

- Ameide is een dorp* in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Zederik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985.
* De plaats heeft in 1277 stadsrechten verkregen en wordt daarom soms ook nog wel stadje of stedeke genoemd. In de praktijk is het vandaag de dag echter een dorp en daarom betitelen wij het ook zo. Ook lokaal is die aanduiding wel gangbaar.

- Wapen van de voormalige gemeente Ameide.

- Onder het dorp Ameide vallen ook een klein noordelijk deel van de buurtschap Broek, een deel van de buurtschap Hogewaard en de buurtschap Sluis.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Termei.

Oudere vermeldingen
Ter Mey, 1266 Ameyde, 1314 Ameide, 1400 Ameyda.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk identiek met het Middelnederlandse (h)ameide 'slagboom, hekwerk, al wat tot afsluiting dient'. In Zuid-Nederland (Vlaanderen en Brabant) komt het regelmatig als toponiem voor, meestal als benaming voor velden of hoeven die met een hamei waren afgesloten. Het toponiem is een leenwoord van een aan het Franse hamée ten grondslag liggend woord, dat op zijn beurt mogelijk teruggaat op het Oudnederlandse haimitha* 'groepje huizen'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Ameide ligt WZW van Vianen en Lexmond en grenst in het N aan de Lek en aan de provincie Utrecht (Lopik). Het dorp ligt nog net in de Ablasserwaard; het O hiervan gelegen dorp Lexmond (met de W daarvan gelegen buurtschap Achthoven) valt onder de streek Vijfheerenlanden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Ameide, die alleen het dorp omvat, 114 huizen met 1.115 inwoners (dat is gemiddeld bijna 10 mensen in 1 huis, dat was ook voor die tijd uitzonderlijk hoog, gemiddeld was 6 tot 8 mensen in 1 huis, gemeentebreed gezien). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De eerste keer dat Ameide in de geschiedenis is vastgelegd is in 1021, in een oorkonde waarin Huis ter Amonde wordt beschreven. Rond 1200 is het gebied rond het dorp geheel ontgonnen. Er wordt druk gehandeld in het dorp, dat in 1277 stadsrechten krijgt van Floris V, omdat het op een strategische plaats ligt. Deze stadsrechten worden echter weer ontnomen in 1527 als de Van Brederodes, die het gebied besturen, strijd leveren met de Van Arkels. Dit omdat de Heer van Herlaer, die vaandrager is van de bisschop van Utrecht en leenheer van Ameide, vindt dat de plaats steeds zelfstandiger probeert te worden. Het dorp was verbonden met de heerlijkheid Vianen, maar maakte er geen deel van uit.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Vereniging Ameide en Tienhoven. Oudere jaargangen van hun periodiek Nieuwsblad zijn via de link ook online te lezen, alsmede oude kranten uit de regio (tot uit de 19e eeuw aan toe) en doop-, trouw- en overlijdensregisters (tot zelfs uit de 17e eeuw).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ameide heeft 47 rijksmonumenten.

- Ameide heeft 18 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde kerk maakt deel uit van de Hervormde Gemeente Ameide & Tienhoven. - Foto's en beschrijving van het orgel in de Hervormde kerk.

- Het prachtig gedecoreerde, markante, voormalige Ambachtshuis / Waterschapshuis van de Alblasserwaard op Voorstraat 5 dateert uit 1760. Bijzonder fraaie historische gevelelementen in empire stijl.

- Gevelstenen in Ameide.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- 1x in de 5 jaar is er de Feestweek. De eerstvolgende keer is in 2018.

- Koningsdag.

- Rommelmarkt (op de zaterdag na Hemelvaartsdag).

- Wielerronde Ameide en Dikke Banden Race (Weekend in september).

- Paardenmarkt (2e donderdag van oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sinds 1995 kun je van begin april tot begin oktober met voetveer De Overkant over de rivier de Lek naar Lopik v.v. Van oudsher is er in deze omgeving al een verbinding tussen de twee 'overkanten' van de rivier de Lek. Zo voer er van 1875 tot 1965 1 kilometer stroomafwaarts dagelijks een veerpont tussen Tienhoven en Lopik. Dankzij de inspanningen van donateurs, sponsors, verschillende overheidsinstanties en niet te vergeten enthousiaste vrijwilligers, is deze verbinding weer in ere hersteld voor recreatieve doeleinden. Per overtocht kunnen 80 voetgangers of 40 fietsers worden overgezet.

- ZO van het dorp ligt het natuurgebied Zouweboezem, dat wordt beschreven bij de buurtschap Sluis.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Ameide van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ameide (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Het huidige Multifunctioneel centrum Het Spant is in 2009 gereed gekomen, als opvolger van het vorige, verouderde dorpshuis. Het is het thuishonk van vele lokale verenigingen. Daarnaast zijn er zalen te huur voor activiteiten en evenementen. - Het Spant op Facebook.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool Hendrik van Brederode. - Basisschool De Kandelaar. - Stichting Jong Termei organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor de jeugd in het dorp. - Jong Termei op Facebook.

- Muziek: - Ameide's Fanfare Korps.

- Sport: - v.v. Ameide (voetbal). - Volleybalvereniging.

- Zorg: - Zorgboerderij bij Bram.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ameide, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen