Ameide

Plaats
Dorp
Zederik
Alblasserwaard
Zuid-Holland

ameide_collage.jpg

Ameide, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Ameide, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Ameide-MSD-20100625-202961.jpg

Ameide ligt achter de rivierdijk

Ameide ligt achter de rivierdijk

Ameide-MSD-20100625-202980.jpg

Ameide, oude stadhuis

Ameide, oude stadhuis

Ameide (3).JPG

Het pontje de Overkant bij Ameide.

Het pontje de Overkant bij Ameide.

Broek Ameide.JPG

Het deel van buurtschap Broek dat nog onder Ameide valt.

Het deel van buurtschap Broek dat nog onder Ameide valt.

ZH gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Ameide in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Ameide

Terug naar boven

Status

- Ameide is een dorp* in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Zederik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985.
* De plaats heeft in 1277 stadsrechten verkregen en wordt daarom soms ook nog wel stadje of stedeke genoemd. In de praktijk is het vandaag de dag echter een dorp en daarom betitelen wij het ook zo. Ook lokaal is die aanduiding gangbaar.

- Wapen van de voormalige gemeente Ameide.

- Onder het dorp Ameide vallen ook een klein noordelijk deel van de buurtschap Broek, een deel van de buurtschap Hogewaard en de buurtschap Sluis.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Termei, Ter Mey.

Oudere vermeldingen
1266 Ameyde, 1277 kopie 15e eeuw Ameyde, 1286 tot der ameyde van din waterganc jn den seric, 1314 Ameide, 1400 Ameyda, 1426 en 1427 van der Ameyde, 1665 Ameijde.

Naamsverklaring
Het Middelnederlandse ameide, hameide betekent 'zware slagboom, draaibaar hekwerk, hamei'. Ontleend aan het Oudfranse hamede, hameide, geworden tot het Nieuwfranse hamée (vooral in het Noorden van Frankrijk bekend), dat wel teruggaat op het Oudnederlandse hamiþa* 'omheining, afsluiting', een afleiding van ham 'hoek aangeslibd land in de bocht van een waterloop'. In Vlaanderen en Brabant komt het toponiem regelmatig voor, meestal als benaming voor hofsteden die met een hamei waren afgesloten.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Ameide ligt WZW van Vianen en Lexmond en grenst in het N aan de Lek en aan de provincie Utrecht (Lopik). Het dorp ligt nog net in de Ablasserwaard; het O hiervan gelegen dorp Lexmond (met de W daarvan gelegen buurtschap Achthoven) valt onder de streek Vijfheerenlanden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Ameide, die alleen het dorp omvat, 114 huizen met 1.115 inwoners (dat is gemiddeld bijna 10 mensen in 1 huis, dat was ook voor die tijd uitzonderlijk hoog, gemiddeld was 6 tot 8 mensen in 1 huis, gemeentebreed gezien). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De eerste keer dat Ameide in de geschiedenis is vastgelegd is in 1021, in een oorkonde waarin Huis ter Amonde wordt beschreven. Rond 1200 is het gebied rond het dorp geheel ontgonnen. Er wordt druk gehandeld in het dorp, dat in 1277 stadsrechten krijgt van Floris V, omdat het op een strategische plaats ligt. Deze stadsrechten worden echter weer ontnomen in 1527 als de Van Brederodes, die het gebied besturen, strijd leveren met de Van Arkels. Dit omdat de Heer van Herlaer, die vaandrager is van de bisschop van Utrecht en leenheer van Ameide, vindt dat de plaats steeds zelfstandiger probeert te worden. Het dorp was verbonden met de heerlijkheid Vianen, maar maakte er geen deel van uit.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Vereniging Ameide en Tienhoven. Oudere jaargangen van hun periodiek Nieuwsblad zijn via de link ook online te lezen, alsmede oude kranten uit de regio (tot uit de 19e eeuw aan toe) en doop-, trouw- en overlijdensregisters (tot zelfs uit de 17e eeuw).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ameide heeft 47 rijksmonumenten.

- Ameide heeft 18 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde kerk (Kerkstraat 10) is een driebeukige pseudobasilicale kerk met vijfzijdig gesloten koor, zuidtransept en een toren van vijf geledingen met balustrade en ingesnoerde spits. De laat-romaanse toren verrees eind 13e eeuw. De bovenste geleding is in de 17e eeuw gewijzigd en de twee onderste geledingen zijn in 1837 aan de westzijde voorzien van schuine steunberen. In de toren hangt een door Henricus Meurs in 1608 gegoten klok. Het laat-gotische schip en koor zijn rond 1500 tot stand gekomen. Tegen de noordzijde van het koor staat een consistorie uit 1858. Bij de restauratie in 1954-1955 van de in 1953 geheel uitgebrande kerk heeft men het zuidtransept toegevoegd en de bovenzijde van de toren gereconstrueerd en verhoogd. De kerk maakt deel uit van de Hervormde Gemeente Ameide & Tienhoven. - Foto's en beschrijving van het orgel in de Hervormde kerk.

- Het prachtig gedecoreerde, markante, voormalige Ambachtshuis / Waterschapshuis van de Alblasserwaard op Voorstraat 5 dateert uit 1760. Bijzonder fraaie historische gevelelementen in empire stijl.

- Gevelstenen in Ameide.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- 1x in de 5 jaar is er de Feestweek. De eerstvolgende keer is in 2018.

- Koningsdag.

- Rommelmarkt (op de zaterdag na Hemelvaartsdag).

- Wielerronde Ameide en Dikke Banden Race (Weekend in september).

- De Paardenmarkt Ameide (2e donderdag van oktober) is er in 2018 maar liefst voor de 361e keer.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sinds 1995 kun je van begin april tot begin oktober met voetveer De Overkant over de rivier de Lek naar Lopik v.v. Van oudsher is er in deze omgeving al een verbinding tussen de twee 'overkanten' van de rivier de Lek. Zo voer er van 1875 tot 1965 1 kilometer stroomafwaarts dagelijks een veerpont tussen Tienhoven en Lopik. Dankzij de inspanningen van donateurs, sponsors, verschillende overheidsinstanties en niet te vergeten enthousiaste vrijwilligers, is deze verbinding weer in ere hersteld voor recreatieve doeleinden. Per overtocht kunnen 80 voetgangers of 40 fietsers worden overgezet.

- ZO van het dorp ligt het natuurgebied Zouweboezem, dat wordt beschreven bij de buurtschap Sluis.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Ameide van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ameide (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Het huidige Multifunctioneel centrum MFC Het Spant is in 2009 gereed gekomen, als opvolger van het vorige, verouderde dorpshuis. Het is het thuishonk van vele lokale verenigingen. Daarnaast zijn er zalen te huur voor activiteiten en evenementen.

- Onderwijs: - Basisschool Hendrik van Brederode. - Basisschool De Kandelaar.

- Jeugd: - Stichting Jong Termei organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor de jeugd in het dorp.

- Muziek: - Aan het eind van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt steeds duidelijker dat de levensvatbaarheid van de twee muziekverenigingen van Ameide "Unie" en "Crescendo" na tachtig jaar in het gedrang komt. Om te voorkomen dat beide verenigingen zouden verdwijnen, hebben de besturen elkaar in 1983 opgezocht om tot een nauwere samenwerking te komen. Eerst worden er een aantal gezamenlijke concerten georganiseerd, waarbij de beide dirigenten bij toerbeurt de leiding hebben. Later in 1983 worden de muzikale activiteiten gecombineerd en wordt er een overkoepelend bestuur gevormd. Op 14-08-1984 wordt de huidige muziekvereniging Ameide's Fanfare Korps opgericht. De vereniging omvat het groot-orkest AFK, het Opstaporkest, de blAFKapel en de leerlingen.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Ameide. - Volleybalvereniging.

- Zorg: - Zorgboerderij bij Bram.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ameide, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen