Aldtsjerk

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Trynwâlden
Fryslân

aldtsjerk_collage.jpg

Aldtsjerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Aldtsjerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Aldtsjerk.JPG

Mooi dorp, dat Aldtsjerk

Mooi dorp, dat Aldtsjerk

Aldtjerk..JPG

Een mooi klinkerstraatje in Aldtsjerk

Een mooi klinkerstraatje in Aldtsjerk

Aldtjerk.JPG

Aldtsjerk, lekker in het zonnetje

Aldtsjerk, lekker in het zonnetje

Aldtsjerk (2).JPG

De romaanse Pauluskerk uit het midden van de 12e eeuw in Aldtsjerk

De romaanse Pauluskerk uit het midden van de 12e eeuw in Aldtsjerk

Aldtsjerk

Terug naar boven

Status

- Aldtsjerk is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Trynwâlden, gemeente Tytsjerksteradiel.

- Onder het dorp Aldtsjerk valt ook de buurtschap Sânhuzen.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Oudkerk. Overigens zijn de plaatsnamen in de gemeente Tytsjerksteradiel sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1421 Aldakerka, 1486-1487 Auldatzercka, 1511 Aldtzercka, Audtzerka, Auldetzierke, 1579 Altzierck, 1936 Oudkerk.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Oudfriese alda 'oud' en het Oudfriese tzercka = kerk 'bedehuis'. Zie voor andere kerk-namen in de omgeving: Gytsjerk, Oentsjerk, Ryptsjerk en Tytsjerk.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Aldtsjerk ligt NO van de stad Leeuwarden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Aldtsjerk 82 huizen met 537 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp circa 300 huizen met circa 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp ontleent zijn naam aan de 'oude kerk' die hier in de middeleeuwen is gebouwd. Aldtsjerk, waarschijnlijk het oudste dorp in de Trynwâlden, had destijds ook de oudste kerk of parochie in deze omgeving, zo wordt algemeen aangenomen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Sinds 1996 is er al niet meer in het dorp gebouwd. Er is vooral behoefte aan betaalbare starterswoningen. Stichting Aldtsjerk Foarút heeft een lijst met circa 20 jongeren die graag in het dorp willen blijven, maar de bestaande woningen niet kunnen betalen. De stichting heeft landbouwgrond gekocht van een inwoner, voor de agrarische waarde, waardoor de jongeren de grond ver beneden marktwaarde kunnen kopen. Het geld voor de grondaankoop komt uit zandwinning. De stichting heeft van de provincie namelijk toestemming om een meertje te graven. Dat ligt aan de Elfstedenvaarroute en kan daardoor toeristen trekken, is de intentie. Het plan voorziet daarom ook in de bouw van enkele recreatiewoningen aan het meer. De voorbereidingen zijn al in 2008 gestart. - Het nieuwbouwproject voorziet in 20 woningen. Verder komen er mogelijk nog 3 kavels voor wonen en werken, en 7 recreatiewoningen. In december 2018 doemt er toch een 'beer op de weg' op, omdat de condities die de mogelijke zandwinner stelt niet in het projectplan zijn in te passen. Men zoekt nu naar alternatieven. Voor nadere informatie zie ook het interview met projectleider Han Westerhof op de site van Doarpswurk (d.d. mei 2017), over alle uitdagingen en 'beren op de weg' die dit project in de loop der jaren heeft moeten overwinnen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Aldtsjerk heeft 17 rijksmonumenten.

- De kerk van Aldtsjerk (Van Sminiaweg 29) was in de katholieke tijd gewijd aan de Heilige Paulus. Deze beschermheilige was de patroon van theologen, zielzorgers, touwslagers, arbeidsters, wevers, korfvlechters en vruchtbare velden. Hij was tevens patroon vóór regen en tegen angst, kramp en oorpijn. Na de Reformatie in 1580 werd de kerk eigendom van de Hervormde Gemeente Oudkerk, die in 1609 een combinatie vormde met het nabijgelegen dorp Roodkerk (tegenwoordig officieel Readtsjerk geheten).

De hervormde inwoners van deze beide dorpen hebben samen bijna vier eeuwen lang één kerkelijke gemeente gehad. In 2008, toen de Gemeente Aldtsjerk-Roodkerk door fusie opging in de Protestantse Gemeente Trynwâlden, is deze kerkelijke gemeente opgeheven. Ook is de oude katholieke kerknaam in ere hersteld. De voormalige Hervormde kerk heet tegenwoordig dan ook weer Pauluskerk. De voormalige pastorie, ten oosten van het kerkgebouw, is al sinds de jaren 1960 in gebruik als particuliere woning. Het ertegenover liggende gebouw Oerein, gebouwd in 1931, wordt gebruikt voor de kerkelijke vergaderingen.

- Restauratie van de Oudkerkermolen (Rhaladijk 19), uit 1864, is in 2016 gereedgekomen. In dat jaar heeft ook molenaar Eeuwe de Vries gevierd dat hij 40 jaar molenaar is.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op nieuwjaarsdag is er om 15.00 uur de jaarlijkse Nieuwjaarsduik bij Café Moarkswâl. Na de duik kunnen de deelnemers zich opwarmen in het café onder het genot van een kop heerlijke, door de barvrouw zelfgemaakte, warme snert.

- Dorpsfeest Aldtsjerk (weekend in juni).

- In een weekend eind juni/begin juli is er in een feesttent het Gigantenfestival (in 2019 voor de 17e keer).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Rondwandeling vanuit Aldtsjerk (8 km), door dit dorp en de buurdorpen Mûnein en Oentsjerk.

- Wandelroute Doarpskuierke Oentsjerk en Aldtsjerk (6,5 km).

- De Haven van Aldtsjerk heeft alles waar de hedendaagse waterrecreant om vraagt. De haven heeft een havengebouw waarin naast toiletvoorzieningen ook een wasmachine en droger staan. Bovendien kun je je vuilwatertank hier legen en schoon water innemen. De geheel gerenoveerde haven is een fraaie aanlegplek die onderdeel uitmaakt van een prachtige vaarroute die afgebeeld is in deze folder. Het dorp ligt aan de in 2013 gerealiseerde Noordelijke Elfstedenvaarroute. Langs de vaarroute vind je tal van havens. Vanuit deze havens kun je ook allerlei uitstapjes maken. Ontdek varend, wandelend of fietsend 'alles wat Fryslân moai makket'.

Terug naar boven

Beeld

- YouTube-filmpjes over Aldtsjerk.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Aldtsjerk.

- Nieuws: - Nieuws uit Aldtsjerk op Twitter. - Dorpskrant De Brêgebidler is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenorganisatie: - Stichting Aldtsjerk Foarút is een dorpsinitiatief waarmee de dorpelingen hun eigen toekomst vorm willen geven. Centraal staat het nieuwe uitbreidingsplan voor het dorp met wonen, werken, water, natuur en recreatie (zie daarvoor het hoofdstuk Recente ontwikkelingen). Door de realisatie van dit plan gedurende de komende jaren, ontstaan weer mogelijkheden voor de inwoners voor nieuwbouw en worden de recreatieve mogelijkheden van het dorp verder vergroot. In een latere fase zijn er plannen voor het verbeteren van bestaande dorpsvoorzieningen.

- Dorpsbelang Aldtsjerk.

- Dorpshuis: - Doarpshûs Oerein.

- Onderwijs: - Doelbewuste ontplooiing van kinderen wil voor Basisschool Sinnehonk zeggen dat ze de leerlingen structureel begeleiden in hun ontwikkeling. Ze houden rekening met de onderlinge verschillen tussen leerlingen en vinden het belangrijk dat iedere leerling zijn mogelijkheden maximaal benut. Door te werken in circuit of met dag- en weektaken beogen ze tegemoet te komen aan de individuele behoeften van elk kind.

- Muziek: - Mingd Koar Aldtsjerk is opgericht in 1983. It koar is neutraal, dat wil zeggen dat ze niet op enigerlei wijze verbonden is aan een kerk of andere organisatie. Het doel van it koar is om in groepsverband te zingen op een zo goed mogelijk niveau, zodanig dat ieder lid met plezier zingt. Eens per twee jaar doet it koar minimaal een keer mee aan een concours om zich te kunnen meten met andere koren. Verder treedt het jaarlijks op bij de - door de Culturele Commissie van Dorpsbelang georganiseerde - Kerst-Inn op 24 december in de kerk. Ook treedt it koar geregeld op in verzorgingstehuizen. It koar kan een avondvullend programma brengen. Het repertoire is heel breed. Werden in het verleden veel Friese liederen gezongen met muziek van bekende componisten, tegenwoordig draait it koar zijn hand niet meer om voor Duitse, Engelse, Franse of Italiaanse liederen. Klassieke, neo-klassieke maar ook moderne, populaire liederen. Zelfs Japanse haiku’s zitten in het repertoire.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Aldtsjerk, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen