Afferden (Gelderland)

Plaats
Dorp
Druten
Land van Maas en Waal
Gelderland

afferden_gl_collage.jpg

Afferden, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Afferden, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

afferden.jpg

In de Koningstraat in Afferden aangekomen

In de Koningstraat in Afferden aangekomen

afferden_2.jpg

Dorpsgezicht van Afferden

Dorpsgezicht van Afferden

afferden_3.jpg

Molen De Drie Waaien in Afferden

Molen De Drie Waaien in Afferden

afferden_0.jpg

De voormalige RK kerk Sint Victor en Gezellen in Afferden is in 2017 herbestemd tot de eerste boeddhistische Dhammakaya-tempel in Nederland

De voormalige RK kerk Sint Victor en Gezellen in Afferden is in 2017 herbestemd tot de eerste boeddhistische Dhammakaya-tempel in Nederland

gemeente_afferden_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Afferden, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Afferden, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Afferden (Gelderland)

Terug naar boven

Status

Afferden is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Land van Maas en Waal, gemeente Druten. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1817. Onder de gemeente viel naast het gelijknamige dorp ook het dorp Deest. De kaart elders op deze pagina suggereert dat ook Deest t/m 1817 een zelfstandige gemeente zou zijn geweest, maar dit wordt niet vermeld in (1).

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Offere.

Oudere vermeldingen
11e-12e eeuw Afrithon, 1165 de Afreden, 1176 Aferden.

Naamsverklaring
Ofschoon vaker geopperd, geen samenstelling van a 'water' en voorde 'doorwaadbare plaats'. De oude vormen spreken dit tegen. De betekenis is duister, mogelijk geen Germaans. Men herleidt Afrithon tot Abhariþum*, een afleiding van een oude waternaam Abhara* met het verzamelsuffix iþum in datief meervoud. Een vergelijkbare verklaring is gegeven voor Deuverden en Asperden (D). Een andere verklaring gaat uit van het Indo-Europese Abharitôs*, eveneens een prehistorische waternaam, bij de wortel abh-, ap- 'uitbuigen, schitteren', aan de monding van een gebogen beek.(2)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Afferden ligt O van het dorp Druten en ZW van het dorp Deest en grenst in het N, via het uiterwaardengebied Afferdense en Deestse Waarden, aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Afferden 113 huizen met 838 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp circa 700 huizen met circa 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Geschiedenis van Afferden (even naar onderen scrollen tot je bij dit deel bent, of zoeken met Ctrl-F).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2010 heeft de gemeente Druten de monumentale boerderij De Pas op Pas nummer 6, direct N van de kom van Afferden, gekocht met de intentie er een kleinschalige uitbreiding van het dorp te realiseren. De zeven woningen zijn in 2015 gerealiseerd aan de nieuw aangelegde weg Vloedschuur, vernoemd naar de vloedschuur van de genoemde boerderij. De nieuwe eigenaar van de boerderij heeft het complex (boerderij, vloedschuur en bakhuisje) laten restaureren, waarbij een koeienstal is verwijderd, wat de uitstraling van het geheel ten goede is gekomen. Boerderij en vloedschuur staan op een terp en hielden daardoor bij hoge waterstanden 'droge voeten'.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Afferden heeft 13 rijksmonumenten.

- Afferden heeft 27 gemeentelijke monumenten.

- De voormalige RK kerk Sint Victor en Gezellen te Afferden dateert uit 1891 en is de opvolger van de waterstaatskerk uit 1833 die elders aan de Koningstraat stond. De kerk wordt als uniek beschouwd wegens het ontwerp van architect Carl Weber in een mengstijl van romaanse en gotische motieven, met verwijzingen naar de Munsterkerk in Roermond. De kerk is zeer rijk gedecoreerd met een uitgebreide iconografie. Stichting het Gelders Genootschap heeft de kerk omschreven als een "uiting van gemeenschapszin" en een "zichtbare getuige van de hoogtijdagen van de geloofsbeleving en de emancipatie van de eigen Afferdense parochie".

De kerk was een rijksmonument wegens de aanwezigheid van een bijzonder houtgesneden Maria-met-Jezusbeeld, een piëta. Dat beeld bevindt zich echter al sinds 1976 niet meer in Afferden; het is na restauratie in bruikleen opgenomen in het Valkhof Museum in Nijmegen. Daarom is in 2015 de rijksmonumentale status aan de kerk ontnomen. De gemeente Druten heeft de kerk vervolgens in 2016 - om ongewenste sloop te voorkomen - benoemd tot gemeentelijk monument. De kerk zou eigenlijk gerestaureerd moeten worden. Dat kost circa 2 miljoen euro. Vooralsnog lukt het niet daar voldoende fondsen voor te werven. Eind 2016 is de kerk wegens teruglopend kerkbezoek in relatie tot de hoge onderhouds- en exploitatiekosten aan de eredienst onttrokken. Rond 1990 kwamen er wekelijks nog circa 300 gelovigen naar de kerk, de afgelopen jaren waren dat er nog circa 40.

In 2017 is de kerk herbestemd tot de eerste boeddhistische Dhammakaya-tempel in Nederland. De circa zeven kloosterlingen bewonen de voormalige pastorie. In heel Europa staan ongeveer 30 Dhammakaya-tempels. Dhammakaya gaat volgens Luang phi Sander, een van de monniken, over de eigen geestelijke ontwikkeling en een open houding tegenover de samenleving. "Deze stroming van het boeddhisme is gericht op zelfontwikkeling in de moderne tijd zonder dat je je uit de samenleving hoeft terug te trekken. Hier wordt het boeddhisme geleefd."

De tempel in Afferden moet een plek worden voor de Thaise mensen in Nederland, maar ook voor andere groepen. "We willen open zijn naar iedereen. Het is niet de aard van het boeddhisme je op één bevolkingsgroep te richten." Meditatie krijgt daarbij een centrale plek. "Het is een heel krachtige methode en zou meer uit het esotherische hoekje mogen komen." En aanhanger zijn of worden staat volgens Luang phi Sander niet voorop. "Het gaat erom dat mensen zich als boeddhisten gedragen, niet dat ze boeddhisten zijn. Net zoals dat het er niet om gaat wat je bent, maar om wat je doet. Mensen mogen zelf weten wat ze ervan meenemen." (bron o.a. en voor nadere informatie zie: de Gelderlander)

- Korenmolen De Drie Waaien in Afferden (Kerkdam 1) is in 1869 gebouwd en is in 1965 en 1987 grondig gerestaureerd. De molen is eigendom van de gemeente Druten en wordt door een vrijwillig molenaar af en toe in bedrijf gesteld.

- Gevelstenen in Afferden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Fanfare Eendracht organiseert jaarlijks op een zondag begin april een boekenmarkt en snuffelmarkt in Afferden, in Kulturhus De Meent.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In de Afferdense en Deestse Waarden, een 280 ha groot uiterwaardengebied tussen Druten en Deest, N van Afferden, wordt een 4,5 km lange 'nevengeul' en een hoogwatergeul gegraven. Dankzij deze 'bypass' van de Waal is er bij hoogwater in de rivier extra waterberging, wat de veiligheid vergroot. Tevens leidt het tot een betere visstand in de Waal en tot betere omstandigheden voor de flora en fauna ter plekke. Ook heeft Rijkswaterstaat de bodem van de uiterwaarden verlaagd, om de waterstand permanent laag te houden. Verder ontstaat er een nieuw natuurgebied van 158 hectare met ooibos, poelen, grasland en ruigere gebieden. Voor het beheer zullen grote grazers worden ingezet. Het project komt medio 2019 gereed.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Afferden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Kulturhus: - Kulturhus De Meent in Afferden moet wel een bruisend dorpshart zijn, want het is de thuisbasis van maar liefst circa 45 verenigingen en soortgelijke clubs. "Eind jaren 1990 waaide het fenomeen Kulturhus over vanuit Denemarken. Vandaag de dag is het Kulturhus niet meer weg te denken uit Gelderland. Dit snelle succes heeft enkele duidelijke redenen. Het Kulturhus levert een erg goede bijdrage aan de leefbaarheid van dorpen en stadswijken. Verschillende instellingen op het gebied van zorg, welzijn, educatie en cultuur kunnen er samen onder een dak: samen zorgen voor de exploitatie, samen de programmering regelen. Dat stelt wel eisen aan de deelnemers en aan het gebouw. Allebei, gebouw en gebruikers, moeten flexibel zijn, waarbij het gebouw zich ook gemakkelijk moet laten aanpassen aan andere gebruikers, andere wensen en andere eisen. Kortom: duurzaam en buigzaam dient te zijn. En mag het dan ook nog een mooi, architectonisch prikkelend gebouw worden? Bij voorkeur wel, want dat sluit goed aan bij de functie van het Kulturhus.

Juist in de kleinere dorpen op het platteland is het op peil houden van de voorzieningen essentieel voor het voortbestaan van het dorp als gemeenschap, als levende cultuur. Want waar de voorzieningen verdwijnen, waar de winkels en scholen de deuren sluiten, houdt het hart langzaam op met kloppen. De bouw van een Kulturhus kan deze neerwaartse spiraal ombuigen. In dorpen, maar ook in stadswijken, kan een Kulturhus de vaak zo gewenste sociale samenhang versterken. Dat komt niet alleen door het gebouw, maar ook door de samenwerking binnen het dorp of de wijk, die nodig is om een Kulturhus te realiseren. In een Kulturhus vinden immers verschillende organisaties en verenigingen een gezamenlijk onderdak. Zij zullen dus moeten samenwerken om het tot een succes te maken. Het succes van de Kulturhusen is daarom vooral een succes van de mensen, de verenigingen zelf. Op eigen kracht valt dit niet altijd te verwezenlijken, met een steuntje in de rug wel. Om deze reden heeft de provincie Gelderland in de periode 2004-2007 ruim negen miljoen euro vrij gemaakt voor de totstandkoming van dertig Kulturhusen. Leefbaarheid is een kostbaar goed dat we moeten blijven beschermen en stimuleren." (bron: 'Een vorm van delen: Gelders Kulturhus' door Eimer Wieldraaijer en Femke van den Berg)

- Onderwijs en kinderopvang: - De St. Victorschool is in 1924 gesticht door het kerkbestuur van de parochie van de H. Victor en Gezellen in Afferden, in het gebouw op de hoek Koningstraat/Schriksestraat. Daarvoor bestond er een openbare school op Het Hoog. Deze school werd voornamelijk bezocht door jongens; de meisjes gingen naar de zusterschool in Deest. De school is genoemd naar de heilige Victor, tevens patroon van de parochie. Hij was een officier uit het Romeinse leger, die christen was geworden. Bij Xanten werd hij gedwongen aan de Romeinse goden te offeren. Toen hij weigerde, werd hij om het leven gebracht. Zijn gebeente kwam uiteindelijk in de kerk van Xanten te liggen. Het gebied van Maas en Waal viel later onder het kerkelijk gezag van Xanten (12e eeuw), waardoor Victor ook hier vereerd wordt. Sinds 1984 huist de school in een gebouw in De Gaard.

De St. Victorschool kan getypeerd worden als een dorpsschool. Dat is in de eerste plaats te zien aan de landelijke ligging van de school, centraal in het dorp Afferden, te midden van weilanden en omgeven door veel groen. De school heeft ca. 120 leerlingen. In het gebouw zijn ook Peuterspeelzaal Ringeling en de TSO (tussenschoolse opvang gehuisvest. Daarnaast is er een speellokaal voor kleuters en een aula die gebruikt wordt als leerplein voor o.a. IPC. Een vrijstaand gebouw is in gebruik als technieklokaal. - Kinderdagverblijf Jij & Ik.

- Muziek: - Fanfare Eendracht is opgericht in 1908, heeft circa 45 leden en komt sinds 2008 uit in de 2e divisie.

- Muziekvereniging Arezzo is een samenwerkingsverband van de muziekverenigingen St. Willibrord uit Boven-Leeuwen en Kunst Na Arbeid uit Puiflijk. Daarnaast vind je op de site ook informatie over de Drumcombinatie Afferden-Puiflijk.

- Sport: - Voetbalvereniging Victoria '25.

Reactie toevoegen