Achtmaal

Plaats
Dorp
Zundert
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

achtmaal dorpsgezichten 1957 [640x480].jpg

Achtmaal Dorpsgezichten 1957

Achtmaal Dorpsgezichten 1957

Achtmaal

Terug naar boven

Status

- Achtmaal is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Zundert.

- Onder het dorp Achtmaal vallen ook de buurtschappen De Buis (deels), Mariënville en Ostaayen en 1 pand van de buurtschap Hulsdonk.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1295 Achtmal, 1440 kopie 15e eeuw Achtmale.

Naamsverklaring
Misschien samengesteld uit acht ‘gerechtelijke banning’ en maal ‘gerechtsplaats’? Recentelijk heeft men zich uitgesproken voor maal dat voortkomt uit malhô ‘zak, depressie’ en acht ‘ellende’.(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp De Gouwe Stad.

Terug naar boven

Ligging

Achtmaal ligt ZO van Roosendaal, 4 km ZW van Zundert.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Achtmaal 16 huizen met 100 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

“De inwoners van Achtmaal waren aanvankelijk voor het kerkbezoek en andere kerkelijke aangelegenheden aangewezen op Zundert. Dat had natuurlijk zijn bezwaren, als wij denken aan de afstanden, slechte wegen, geen vervoer zoals fiets en auto. Bovendien wilde de gemeenschap ook in hun eigen midden een kerk. Langzamerhand kwam er een dorpskom. Het verlangen om in de eigen plaats ter kerke te gaan werd daardoor sterker.

De bisschop van Breda, mgr. Van Hooijdonk, was ook voorstander van de oprichting van een zelfstandige parochie. Vanuit Zundert kwam echter nogal wat verzet. Door Achtmaal tot een zelfstandige parochie te maken, zou het aantal parochianen verminderen en daarmee de inkomsten. De bisschop wachtte met verdere actie totdat de pastoor van Zundert was overleden. Ook hier speelde tegelijkertijd, dat binnen niet al te lange tijd een nieuwe openbare school zou worden gevestigd. De bisschop wees erop, dat het goed zou zijn dat school en kerk zo dicht mogelijk bij elkaar zouden worden geplaatst.

Als grote stimulator moet kapelaan De Bakker uit Zundert worden genoemd, die per 1 oktober 1862 tot eerste pastoor werd benoemd, zonder kerk en zonder pastorie weliswaar. Maar Achtmaal had zich al eerder van de goede kant laten zien. De 134 huisgezinnen hadden reeds tevoren voor de bouw van de kerk €1.450 opgebracht. Op advies van de bisschop werd een patroonheilige gekozen, die veel devotie in de kerk zou brengen, want dat zou vele mensen naar Achtmaal voeren, die het offerblok zeker niet zonder meer zouden voorbijlopen. De verering van de H. Cornelius heeft tot op de dag van vandaag plaats.”(28)

Tweede Wereldoorlog
Het in 2002 geopende Militair Historisch Museum Achtmaal van de Stichting Vrienden van de Timberwolves is ondergebracht op een zolder in een bedrijfspand van Cees Jacobs. De Timberwolves, de soldaten van de 104e infanteriedivisie van het Amerikaanse leger, hebben de speciale aandacht van Jacobs en zijn medeverzamelaars, omdat die destijds de streek rond Zundert hebben bevrijd. De collectie bestaat onder meer uit originele legeruniformen, wapens en een originele veldkeuken. - Pagina over de bevrijding van Achtmaal.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Achtmaal heeft 20 rijksmonumenten.

- Achtmaal heeft 8 gemeentelijke monumenten.

- Na eerst een jaar in een noodkerkje te hebben gehuisd - in de schuur van Jan Tilborgs - is in 1863 de Corneliuskerk ingezegend, waarmee Achtmaal van buurtschap tot dorp 'promoveerde'. - Parochie Achtmaal.

- Kapelletje St.Willibrordus - Lourdesgrot en Mariakapel.

- Aan het Neijsenpad het beeld De Smokkelaar, van bronsgietwerk, in 1983 vervaardigd door Henk Groenhuis.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Trekkertrek (weekend eind april / begin mei).

- Bij het Groot Wandelevenement van Achtmaal (3e zondag in mei) kun je kiezen uit afstanden 7, 12, 18, 25 en 40 kilometer. De routes gaan afwisselend over verharde en onverharde wegen en door natuurgebieden. Het evenement trekt ca. 500 deelnemers. Bij de langere afstanden zijn veel deelnemers die het als een goede oefening zien voor de Vierdaagse van Nijmegen.

- Volgens de site van de Weidefeesten (pinksterweekend), met o.a. een kermis en veel livemuziek, zijn deze voor het laatst gehouden in 2014. Weet iemand of deze feesten niet meer gehouden worden, of wellicht niet meer jaarlijks?

- Bij de Avondwandelvierdaagse (in de 1e volle week in augustus) kun je kiezen uit de afstanden 5 en 10 km. Er zijn 5 avonden, waarvan je er minstens 4 moet lopen.

- Dorpsfeest (2e zondag in september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landgoed Oude Buisse Heide, NW van Achtmaal, genoemd naar de O hiervan gelegen buurtschap De Buis, is 200 ha groot. In het noorden bestaat het gebied uit typisch Brabantse heide, waarin ook enkele vennen liggen, en weide met hakhout. In het midden uitgestrekte dennen- en loofbossen. Rondom het landhuis Angorahoeve staan prachtige eiken en beuken. Gagel omzoomt de vennen, samen met andere karakteristieke soorten als snavelbies, zonnedauw en veenmossen.

De bossen zijn destijds voor houtproductie aangelegd. Toch doet dit bos vrij natuurlijk aan. Deels komt dat door de ouderdom: de dikke grove dennen zijn zo’n tweehonderd jaar oud. Bovendien voert Natuurnonumenten hier sinds 1945 (het jaar waarin zij het landgoed in eigendom verkreeg) een natuurgericht beheer. Loofbomen, varens en kruiden hebben de kans gekregen om uit te groeien, terwijl het dode hout gewoon blijft liggen. Allerlei paddestoelen, planten en dieren hebben van deze ontwikkelingen geprofiteerd. De bossen zijn met name rijk aan spechten. Bijna altijd is hun geroffel op de bomen te horen.

- De Matjens is een grensoverschrijdend natuurreservaat ZW van Achtmaal in gedeeltelijk gemeente Zundert, gedeeltelijk gelegen op Belgisch grondgebied, waar het De Maatjes heet en waar ook een buurtschap De Maatjes ligt. Het is het enige uitgestrekte rietmoeras in dit deel van Brabant. Dankzij beheerafspraken met de boeren wordt een deel van het lage, drassige broekland rond De Matjens alleen nog maar extensief beweid. Het gevolg is dat de weilandjes verwilderen en daardoor steeds meer een broedplaats voor weidevogels worden, met name voor grutto's. Verder komen er scholeksters, kieviten en torenvalken voor.

In 2012 is het gebied heringericht om de verdrogingsproblematiek die hier voorheen speelde, structureel op te lossen. De Kleine Beek is verlegd naar de buitenkant van het natuurgebied. Dit is een voormalige turfvaart, die nu aan de zuidkant langs het natuurgebied loopt. Het oorspronkelijk tracé is ondieper gemaakt en het waterpeil is hoger gezet. Middels stuwen kan nu het waterpeil worden geregeld. En er zijn gronden door ruilverkaveling aan het natuurgebied toegevoegd. Met deze maatregelen is een robuuster en aaneengesloten natuurgebied ontstaan, van in totaal 120 hectare.

- Landgoed De Moeren is 70 ha groot en ligt NO van Achtmaal. Landgoed dat in de 17e eeuw is aangelegd als hoogveenontginning. Het bestaat overwegend uit naaldbos met daartussen akkers, weilanden, hakhout en twee vennetjes. Het gebied heeft een besloten karakter door de hoge en oude bomenrijen die de landbouwgronden omzomen. Het merendeel van deze gronden, bloemrijke graslanden en graanvelden, is in beheer bij Natuurmonumenten. In het afwisselende landschap komt onder meer de wielewaal voor. Op het landgoed vele monumentale panden w.o. Huis De Moeren (Rucphenseweg 37) uit 1818, boererij In den Kleine Anker (Rucphenseweg 34) uit 1670, café In den Anker (Rucphenseweg 35) en Moersebaan 2, 4 en 8-10. De Moeren is verder bekend van trappistenabdij Maria Toevlucht (Rucphenseweg 38). Sinds 2013 brouwt men hier het trappistenbier ´Zundert´.

- Vroeger vormden de landgoederen Oude Buisse Heide en De Moeren samen een groot heideveld. Later is dat steeds meer versnipperd geraakt. De afgelopen jaren heeft Natuurmonumenten van de landbouwgronden in het gebied De Reten weer heide, bloemrijke graslanden en vennen gemaakt. Door de herinrichting van De Reten, N van Achtmaal, zijn de Oude Buisse Heide en De Moeren weer met elkaar verbonden. Vanuit de nieuwe theekoepel is dit gebied prachtig te overzien.

- Het 109 ha grote landgoed Wallsteijn, N van Achtmaal, is genoemd naar de eerste bewoners, de protestantse familie Van der Wall. Landgoed met loof- en naaldbos, hakhout, door houtwallen omgeven landbouwgronden en boerderijen. In het afwisselende landschap komt een grote verscheidenheid aan planten en dieren voor, waaronder veel nachtegalen. Landhuis met o.a. jachtkoepel. Voor jong en oud is bij het Pannehûske (Roosendaalsebaan 4) een doolhof aangelegd, een wirwar van beukenhagen waarin je heerlijk kunt ronddwalen.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage over Achtmaal met onderaan de pagina nieuws-artikelen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Achtmaal.

- Buurtvereniging: - Corsobuurtschap Achtmaal.

- Muziek: - Muziekvereniging St. Martinus.

- Sport: - v.v. Achtmaal (voetbal).

Reactie toevoegen