Achterbos (Vinkeveen)

Plaats
Buurtschap
De Ronde Venen
Utrecht

Achterbos Vinkeveen straatnaambord [640x480].JPG

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen) heeft geen plaatsnaamborden, zodat je het slechts kunt herkennen aan de straatnaambordjes Achterbos ter plekke.

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen) heeft geen plaatsnaamborden, zodat je het slechts kunt herkennen aan de straatnaambordjes Achterbos ter plekke.

Achterbos Vinkeveen Scheydtpaal [640x480].JPG

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), replica van de Scheydtpaal die destijds de grens aangaf tussen Holland en het Sticht of Utrecht. Hoe die vork in de steel zat, kun je hieronder lezen.

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), replica van de Scheydtpaal die destijds de grens aangaf tussen Holland en het Sticht of Utrecht. Hoe die vork in de steel zat, kun je hieronder lezen.

Achterbos Vinkeveen Scheydtpaal informatiepaneel [1024x768].jpg

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), hier kun je lezen hoe het zit met de Scheydtpaal die in deze buurtschap staat.

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), hier kun je lezen hoe het zit met de Scheydtpaal die in deze buurtschap staat.

Achterbos buurtschapsgezicht. [640x480].JPG

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), buurtschapsgezicht.

Achterbos (buurtschap van Vinkeveen), buurtschapsgezicht.

achterbos_en_proostdij_kaart_ca._1880_kopie.jpg

Op deze kaart uit ca. 1880 zien we de buurtschap Achterbos nog duidelijk liggen als voormalig schiereiland in de kort ervoor drooggelegde polder die tegenwoordig Groot-Mijdrecht Noord heet. O ervan ligt de buurtschap Proostdij.

Op deze kaart uit ca. 1880 zien we de buurtschap Achterbos nog duidelijk liggen als voormalig schiereiland in de kort ervoor drooggelegde polder die tegenwoordig Groot-Mijdrecht Noord heet. O ervan ligt de buurtschap Proostdij.

achterbos_vinkeveen_kaart_ca._1930_kopie.jpg

Kaart ca. 1930. De plaatsnaam Proostdij is verdwenen. Op die plek staat nu de plaatsnaam Achterbos. Kennelijk wordt het geheel van de buurtschappen Achterbos en Proostdij sindsdien Achterbos genoemd.

Kaart ca. 1930. De plaatsnaam Proostdij is verdwenen. Op die plek staat nu de plaatsnaam Achterbos. Kennelijk wordt het geheel van de buurtschappen Achterbos en Proostdij sindsdien Achterbos genoemd.

achterbos_vinkeveen_actuele_kaart_kopie.jpg

De volgende surprise komt in de jaren veertig, als de oude buurtschap Achterbos van de kaart verdwijnt, kennelijk afgebroken. Het huidige Achterbos is dus het oude Proostdij en het oude Achterbos is afgebroken. Het was even puzzelen, maar we zijn eruit...

De volgende surprise komt in de jaren veertig, als de oude buurtschap Achterbos van de kaart verdwijnt, kennelijk afgebroken. Het huidige Achterbos is dus het oude Proostdij en het oude Achterbos is afgebroken. Het was even puzzelen, maar we zijn eruit...

ut_gemeente_abcoude-proosdij_in_ca._1870_kaart_j._kuijper.gif

De buurtschap Proostdij lag t/m 1881 in de 'taartpunt' van de gemeente Abcoude-Proostdij. Maar het lag veel dichter bij Vinkeveen. Daarom is die punt in 1882 ook middels grenscorrectie overgegaan naar de toenmalige gemeente Vinkeveen en Waverveen.

De buurtschap Proostdij lag t/m 1881 in de 'taartpunt' van de gemeente Abcoude-Proostdij. Maar het lag veel dichter bij Vinkeveen. Daarom is die punt in 1882 ook middels grenscorrectie overgegaan naar de toenmalige gemeente Vinkeveen en Waverveen.

Achterbos (Vinkeveen)

Terug naar boven

Status

- Achterbos is een buurtschap in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. De oorspronkelijke buurtschap is verdwenen. De plaatsnaam is overgegaan op een naburige buurtschap. Bovendien vielen vóór de diverse herindelingen en grenscorrecties deze buurtschappen ook nog onder verschillende gemeenten. Hoe deze vorken in de steel zitten, kun je lezen in het hoofdstuk Geschiedenis.

- De buurtschap Achterbos valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Vinkeveen.

- De buurtschap Achterbos heeft geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Achterbosch, 1575/1608 Den afterbos, 1639 Achter Bosch.

Naamsverklaring
De naam dateert van vóór de veenafgraving en het ontstaan van de veenplassen die thans het landschap ter plekke kenmerken. Achter betekent 'achterwaarts gelegen', ter onderscheiding van het nu verdwenen Voorbos (nog vermeld als Voorsten Bos op de kaart van De Roij uit 1743).(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Achterbos ligt rond de gelijknamige weg en de weg De Helling, NW van Vinkeveen, ONO van Waverveen, in het N verlengde van de Herenweg. Aan beide zijden van de weg liggen legakkers, een kenmerkend element van de Vinkeveense Plassen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In de Volkstelling van 1840(2) wordt de buurtschap Achterbos niet (apart) vermeld. Ook in (3) komt het niet als lemma voor. Beide lijken er op te duiden dat de buurtschap pas later is ontstaan. De oorspronkelijke buurtschap Achterbos, zoals omschreven in het hoofdstuk Geschiedenis, omvatte op grond van het kaartbeeld uit eind 19e eeuw een 10-tal panden. De O hiervan gelegen buurtschap Proostdij (ook wel 'Proostdij in 't Veen') omvatte in 1840 59 huizen met naar schatting ca. 300 inwoners.

- In 1882 vindt een grenscorrectie plaats van de gemeente Abcoude-Proostdij naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Het betrof 345 inwoners. Dit had betrekking op de 'taartpunt' met daarin de buurtschap Proostdij, zoals eveneens vermeld onder Geschiedenis, en die later de huidige buurtschap Achterbos is geworden.

- Tegenwoordig omvat de buurtschap Achterbos ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Tot eind 19e eeuw was de buurtschap Achterbos een schiereiland in de veenmoerassen NO van Waverveen. Het 'eiland' was aan drie zijden door water omgeven. Aan de O kant was het verbonden met de Botsholsedijk en het Waverveensepad. De buurtschap viel onder de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Rond 1880 is het omringende gebied ingepolderd tot een polder die tegenwoordig bekend staat als polder Groot-Mijdrecht Noord.

O ervan lag de buurtschap Proostdij. Deze viel t/m 1881 onder de gemeente Abcoude-Proostdij (de grens tussen de gemeenten 'Vinkeveen en Waverveen' en Abcoude-Proostdij liep hier langs of door de in de vorige alinea genoemde wegen). Deze gemeente had vanuit Abcoude gezien een langgerekte, grotendeels onbewoonde, moerassige 'taartpunt' aan de zuidkant, die als een bijna-enclave tot diep in de omringende gemeente Vinkeveen en Waverveen stak. Onderin de taartpunt lag de buurtschap Proostdij, als lintbebouwing tussen de buurtschap Achterbos in het W en het dorp Vinkeveen in het O. Proostdij lag dus veel dichterbij Vinkeveen dan bij Abcoude. Dat zal dan ook de reden zijn geweest dat deze 'taartpunt' middels een grenscorrectie in 1882 is overgegaan naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen.

Afstanden, ook in een dergelijk klein gebied, speelden in die tijd namelijk een veel grotere rol dan tegenwoordig. Immers de fiets en auto waren nog niet uitgevonden dus de meeste mensen waren aangewezen op de 'benenwagen' voor vervoer naar elders. Bovendien waren de wegen toen doorgaans nog niet verhard. We kunnen ons voorstellen dat de Proostdijers wellicht wel een dag onderweg geweest zullen zijn, via de Baambrugse Zuwe en Baambrugge naar bijv. het gemeentehuis in Abcoude. Wellicht hebben ze daarom zelf geijverd voor de grenscorrectie?

Rond 1930 zien we op de kaarten de plaatsnaam Proostdij vervangen worden door de plaatsnaam Achterbos. Kennelijk is die naam sindsdien in gebruik voor het geheel van het oude Achterbos plus wat voorheen als Proostdij bekend stond. Op kaarten uit de jaren veertig is de bebouwing van het oude buurtschapje Achterbos op het voormalige schiereiland in het W uiteinde ineens verdwenen, dus kennelijk afgebroken. Vandaag de dag staat er op die plek alleen nog 1 modern boerderijcomplex, aan het eind van het doodlopende weggetje. Kortom: de oude buurtschap Achterbos is afgebroken, en de plaatsnaam is overgegaan op de O naastgelegen vroegere buurtschap Proostdij. Al met al een tamelijk complex verhaal, dat we daarom verduidelijken middels 3 kaarten elders op deze pagina.

Terug naar boven

Bedrijfsleven

- Al meer dan 250 jaar - om precies te zijn sinds 1745, als er behoefte is aan boten die de turf uit het gebied naar Amsterdam en Utrecht kunnen varen om daar huizen te verwarmen - bouwt familiebedrijf Scheepswerf Achterbos schepen. Ooit begonnen met turfschuiten, is het bedrijf tegenwoordig koploper in elektrisch en hybride varen. Met dank aan de gemeente Amsterdam. Die heeft namelijk beslist dat vanaf 2020 alleen nog elektrisch aangedreven boten welkom zijn op de grachten. Een maatregel die de stad in 2016 een award heeft opgeleverd als de Europese stad die het meest bezig is met duurzaam vervoer. En dus verbouwt de scheepswerf van Henk Jan Kok tegenwoordig tal van rondvaartboten. "Daarnaast zijn hybride boten in trek. Dan maken we een elektromotor parallel aan de dieselmotor." Verder worden op de werf schepen tot 25 meter voor de pleziervaart gebouwd, gerepareerd en onderhouden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Op de hoek van Achterbos en de Botsholsedijk is in 2009 een replica geplaatst van een zogeheten 'scheydtpaal', oftewel een grenspaal die hier destijds de grens aangaf tussen Holland en het Sticht c.q. Utrecht. Hoe dat precies zat, is een lang verhaal. Daarvoor verwijzen wij je naar het informatiepaneel bij de paal, dat wij op deze pagina ook hebben afgebeeld.

Reactie toevoegen