Achterberg

Plaats
Dorp
Rhenen
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

achterberg_collage.jpg

Achterberg, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Achterberg, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

achterberg_2.jpg

Aangekomen in het mooie, ruime dorp Achterberg

Aangekomen in het mooie, ruime dorp Achterberg

achterberg_3.jpg

Achterberg, een landelijk dorp, maar toch ook met een flinke dorpskom

Achterberg, een landelijk dorp, maar toch ook met een flinke dorpskom

achterberg_4.jpg

Een mooi rijtje niet zulke oude boerderijen in het dorp Achterberg

Een mooi rijtje niet zulke oude boerderijen in het dorp Achterberg

achterberg_5.jpg

Ja, landelijkheid troef daar in Achterberg bij Rhenen...

Ja, landelijkheid troef daar in Achterberg bij Rhenen...

achterberg_6.jpg

Een oude boerderij in Achterberg die zo goed past in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug

Een oude boerderij in Achterberg die zo goed past in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug

achterberg_8.jpg

Ja, Achterberg is een ruim dorp en dat kun je hier, aan de Hogesteeg, goed zien

Ja, Achterberg is een ruim dorp en dat kun je hier, aan de Hogesteeg, goed zien

achterberg_9.jpg

Achterberg, bij De Dijk, de bebouwing is al dunner, hier gaan we het dorp weer uit

Achterberg, bij De Dijk, de bebouwing is al dunner, hier gaan we het dorp weer uit

achterberg_11.jpg

Achterberg in het vroege voorjaar

Achterberg in het vroege voorjaar

achterberg_12.jpg

Een plaatje toch, dat Achterberg in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug?

Een plaatje toch, dat Achterberg in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug?

Achterberg

Terug naar boven

Status

- Achterberg is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, gemeente Rhenen.

- Het dorp Achterberg heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Rhenen.

- Onder het dorp Achterberg valt ook de buurtschap Laareind.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1417 kopie 1608 Achterbergh, 15e eeuw Afterberch, 1598 Achterberch buyten Renen, 1599 Achterbergh, 1603 t' Achterberch.

Naamsverklaring
Samenstelling van achter 'achterwaarts gelegen' en berg 'terreinverheffing, heuvel'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Achterberg ligt NO van de stad Rhenen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Achterberg 173 huizen met 1.043 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kasteel
Sinds de 12e eeuw had Achterberg een kasteel. Dit in opdracht van bisschop Godfried van Rhenen gebouwde kasteel Ter Horst of De Horst diende om het Sticht tegen aanvallen vanuit Gelre te beschermen. Verder vervulde het de functies van gevangenis en bestuurscentrum voor o.a. de Utrechtse bisschoppen. Het was ook de verblijfplaats van de maarschalk van het oostelijke deel van het Sticht. Rond 1528 is het kasteel afgebroken. De tufstenen zijn gebruikt voor de bouw van kasteel Vredenburg in Utrecht.

Tweede Wereldoorlog
In de Tweede Wereldoorlog is aan de rand van Achterberg bij de Grebbeberg hard gevochten.

Molen
Stenen stellingmolen Crescendo uit 1886 had de functie van korenmolen. De molen is in 1945 bij oorlogshandelingen verwoest.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 2009 opgerichte Werkgroep Achterberg van de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en Omstreken. De werkgroep richt zich momenteel op het onderzoeken van familienamen, bijnamen, veldnamen, straatnamen, huizen- en boerderijnamen, inclusief de doop- en bevolkingsregisters, notariële aktes, kadastrale gegevens etc. Veel van deze gegevens zullen worden opgenomen in een op termijn uit te geven boek. Ook willen zij zich nog gaan verdiepen in de Achterbergse wederopbouwboerderijen en de neergeschoten vliegtuigen in de omgeving van het dorp tijdens de Tweede Wereldoorlog. Verder organiseert de werkgroep jaarlijks een lezing en/of een fotopresentatie in het Dorpshuis.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Achterberg heeft twee rijksmonumenten. Het ene is de middeleeuwse woontoren bij de boerderij aan de Cuneraweg 128. Het andere is het terrein waar kasteel Ter Horst heeft gestaan (zie bij Geschiedenis), maar daar is door een egalisatie van het terrein in 1942 bovengronds niets meer van te zien. Het is dan ook een archeologisch monument.

- Achterberg heeft twee gemeentelijke monumenten, zijnde de krukhuisboerderij uit 1886 op Achterbergsestraatweg 164, en de oudste kerk van het dorp: de Hervormde (PKN) Bethelkerk (Achterbergsestraatweg 199). De kerk dateert uit 1909. Voorheen kerkten de Achterbergers in Rhenen.

- De Hersteld Hervormde Gemeente Achterberg-Rhenen heeft in ca. 2010 een nieuwe kerk gebouwd op Korte Steeg 8. Voorheen had men een tijdelijk kerkelijk onderkomen aan de Boslandweg 33.

- De huidige kerk van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland (Boslandweg 150) is in 2016 nieuw gebouwd, ter opvolging van het vorige hier gestaan hebbende karakteristieke witte kerkje uit 1897, dat te klein was geworden en daarom is gesloopt.

- De kazematten uit de Tweede Wereldoorlog zijn tijdens gedenkdagen te bezichtigen.

- Monumentale boerderijen.

- Met de behandeling in 1966 door Jørn Copijn van de zogenoemde 1000-jarige linde - overigens schat Copijn dat de boom circa 500 jaar oud is, dus die 1000 jaar is 'visserslatijn' zullen we maar zeggen - op het erf van de boerderij aan de Levendaalselaan, op de plek waar kasteel Levendael heeft gestaan, wordt Nederland zowel een bedrijf als een vakmanschap rijker. De linde, die na een storm zwaar gehavend is en ten dode opgeschreven lijkt, wordt door Copijn zodanig behandeld dat de boom niet gekapt hoeft te worden. De behandeling van de linde bestaat uit het verkleinen van de kroon, verankering van de hoofdtakken en verstevigen van de stam met stalen hechtingen.

Het beroep van boomchirurg is op dat moment geboren. In de decennia nadien heeft de firma Copijn zich ontwikkeld tot een gerenommeerde integrale organisatie op het gebied van natuurlijk nog altijd boomchirurgie en -onderhoud, maar ook tuinaanleg en -architectuur en groenaanleg en -beheer in brede zin. Zij ontwerpen en beheren groen met betrekking tot het Nederlandse landschap, landgoederen, buitenplaatsen, begraafplaatsen, parken, tuinen en steden. Maar in Achterberg is het dus allemaal begonnen!

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag met evenementen zoals optocht, zeskamp en ringsteken.

- De Plattelands Jongeren Gemeenschap Utrecht (PJGU) afdeling Achterberg is opgericht in 1983. Zij zet zich in om plattelandsjongeren dichter bij elkaar te brengen en organiseert daartoe door het jaar heen diverse evenementen zoals toneel en de Trekkertrek (op een vrijdag eind mei, van 17 uur 's middags tot circa middernacht). Het evenement trekt duizenden bezoekers. - Ook de Truck- en Tractorpulling 2018 was weer spectaculair.

- Minicamping De Brink organiseert jaarlijks op een zaterdag eind april en juni een grote Rommelmarkt met ca. 400 kramen. Gratis entree. Groot en gevarieerd assortiment huisraad, kinderkleding, speelgoed et cetera. Voor de inwendige mens is er een patatkraam en Gert bakt heerlijke broodjes hamburger.

- De Schoneveldse Dag (laatste zaterdag van augustus) is een buurtdag met als doel het versterken van de saamhorigheid in Achterberg. Er is van alles te doen voor jong en ouder. De dag begint met een gezellig dorpsontbijt. Daarna gaan de kinderen hun spulletjes aan de man brengen. Er zijn verschillende presentaties, de Dorsclub laat zien dat dorsen zwaar werk is en de brandweer geeft een spectaculaire show.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In 2016 is in Achterberg kringloopwinkel De Klompenstal (Cuneraweg 86) van start gegaan. De winkel is elke zaterdag open van 9.30-12.30 uur. Zoals de naam al laat vermoeden, is de winkel gevestigd in een schuur. De schuur is zo veel mogelijk in originele staat gehouden wat een knusse en nostalgische sfeer geeft. De Klompenschuur verkoopt een divers assortiment spullen zoals meubels, speelgoed, boeken, kaarten, snoepgoed en dergelijke. Je kunt hier ook lege flessen inleveren. De kringloopwinkel is een initiatief van de lokale Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland. De opbrengst van de winkel is bestemd voor de kosten van het in 2016 gerealiseerde nieuwe kerkgebouw. Wil je zelf tweedehands spullen bij de kringloopwinkel afgeven, dan kun je bellen naar 06-16817096.

Terug naar boven

Beeld

- Oude en recente foto's, ansichtkaarten en dergelijke van Rhenen, Elst en Achterberg op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis Achterberg.

- Onderwijs: - Basisschool Willem Teellinckschool is genoemd naar predikant en theoloog Willem Teellinck (1579-1629). De school is in 1970 begonnen in een houten noodgebouw en heeft in 1975 een definitief gebouw gekregen. - Verslag van A.W. van Soest, die van 1970 tot 1984 als onderwijzer op de school heeft gewerkt, over de geschiedenis van de school.

- Sport: - Voetbalvereniging VVA Achterberg is opgericht op 25 februari 2016. De club is voortgekomen uit voetbalvereniging VVA ’71, die in december 2015 failliet is verklaard. In het voetbalseizoen 2015-2016 werden de voetbalactiviteiten van VVA’ 71 gefaciliteerd door VVA Achterberg, maar met ingang van seizoen 2016-2017 moest de nieuwe vereniging als zelfstandige vereniging verder. Dit geheel volgens de eisen van de KNVB. Dit hield tevens in dat het 1e elftal opnieuw moest beginnen en wel in de 4e klasse H van het zaterdagvoetbal van de KNVB. Alle leden, die instemden, gingen zodoende mee vanuit de oude vereniging.

- "Sportvereniging Excelsior in Achterberg bestaat sinds 1950. In het jaar van de oprichting was er niet meer dan een paar banken, een turnkast en een paar klimtouwen. Kort na de oprichting kon het bestuur een renteloze lening afsluiten van 500 gulden, waarvan ze een houten brug, een paard, een paar bokken, ballen en speren hebben gekocht. De lening afbetalen deden ze door middel van acties. Zo werden er emmertjes met wasmiddel verkocht voor en door leden en was de opbrengst van de rommelmarkt voor Excelsior. Toen al konden kinderen vanaf 3 jaar komen gymmen. Recreatief gymmen voor alle leeftijden, jongensgroepen en ook kwam er een wedstrijdgroep.

Vanaf 1964 kon er ook gesprongen worden bij Excelsior in een heuse springgroep. Deze afdeling groeide en er werd een grote trampoline gekocht. Een succesvolle tijd volgde. Synchroonspringen, wedstrijden en afvaardigingen naar het NK volgden. Met als hoogtepunt een drievoudige salto met halve schroef. In de loop der jaren is er veel veranderd, zowel in de verenigingsstructuur als in de gymsport. Tot voor kort maakte ook volleybalvereniging Excelsior deel uit van de vereniging, maar sinds 2016 staan zij weer op eigen benen. Sinds de jaren vijftig staat centraal dat er niet alleen leerzame lessen worden aangeboden, maar dat er ook plezier te vinden is binnen de vereniging. Excelsior Achterberg staat voor kwaliteit, sportiviteit en gezelligheid. Altijd!" Aldus de site van de vereniging.

- Overige verenigingen: - Oldtimerclub De Grebbetrekkers is opgericht in 1994 door 21 enthousiaste personen en is inmiddels uitgegroeid tot een vereniging met circa 180 leden die allemaal dezelfde hobby hebben: oude trekkers, machines en motoren. De vereniging organiseert jaarlijks tal van activiteiten op de Grebbeberg, in de omgeving van de Utrechtse Heuvelrug en de uitgestrekte Gelderse Vallei.

- Zorg: - Het aantal ouderen en daarmee ook het aantal dementerenden blijft de komende jaren toenemen. Daarom werkt de gemeente samen met zorgaanbieder QuaRijn en woningbouwcorporatie Rhenam Wonen anno 2017 aan de realisatie van het kleinschalige (passend bij de schaal van het dorp) Woonzorgcomplex De Linde, met 24 plaatsen (drie groepen van acht) voor de meest kwetsbare inwoners, namelijk dementerende ouderen die absoluut niet meer voor zichzelf kunnen zorgen. De intentie is dat hierdoor deze mensen in hun eigen dorp Achterberg kunnen blijven wonen, wat vertrouwd is, en niet ook nog naar een andere plaats en daarmee vreemde omgeving hoeven te verhuizen. Het streven is om dit centrum medio 2018 te realiseren.

- Veiligheid: - Brandweer Rhenen-Achterberg is opgericht in 1924. Het zichtbaarste deel van hun werk is 'repressie' (het bestrijden van brand) en het verlenen van hulp aan mens en dier. Hiertoe voeren ze onder andere de volgende taken uit: redden van mens en dier bij brand; hulp verlenen bij een verkeersongeluk; redden van mens of dier te water; meten en opruimen van gevaarlijke stoffen; hulp bij storm- en waterschade; opsporen van gaslekkages; bevrijden van dieren in nood; takelen en helpen van mensen op hoogte of grote diepte. Om al deze verschillende situaties het hoofd te kunnen bieden, hebben ze speciale teams voor duiken, hoogteredding en gevaarlijke stoffen. Daarnaast beogen ze ook risicovolle situaties te voorkomen. Dat doen ze door te adviseren in de prilste planningsfases van grote projecten, zoals een nieuwe woonwijk of de aanleg van een weg. Wat is bijvoorbeeld een veilige locatie voor het bouwen van een opslag met gevaarlijke stoffen? En hoe zorgen we ervoor dat de hulpdiensten overal snel ter plaatse kunnen zijn?

Reactie toevoegen