Abcoude

Plaats
Dorp
De Ronde Venen
Utrecht

abcoude_collage_aan_het_gein.jpg

Een deel van Abcoude ligt idyllisch aan het meanderende riviertje het Gein (© Jan Dijkstra, Houten)

Een deel van Abcoude ligt idyllisch aan het meanderende riviertje het Gein (© Jan Dijkstra, Houten)

abcoude dorpsgezicht [640x480].jpg

Abcoude Dorpsgezicht

Abcoude Dorpsgezicht

Abcoude. (2).JPG

Dorpsgezicht Abcoude.

Dorpsgezicht Abcoude.

Abcoude.JPG

Huizen aan het Gein in Abcoude.

Huizen aan het Gein in Abcoude.

Abcoude..JPG

Acoude, dorpsgezicht Abcoude.

Acoude, dorpsgezicht Abcoude.

abcoude_broekzijdse_molen.jpg

Abcoude, Broekzijdse Molen aan riviertje het Gein

Abcoude, Broekzijdse Molen aan riviertje het Gein

Abcoude Oostzijdse Molen (Kopie) (Kopie).jpg

Jan Dijkstra ontdekte dat hij, nadat hij het schilderij van Mondriaan van de Oostzijdse Molen had gezien, puur toevallig deze molen vanuit een zelfde positie had gefotografeerd. Zelfs de stand van de wieken is identiek.

Jan Dijkstra ontdekte dat hij, nadat hij het schilderij van Mondriaan van de Oostzijdse Molen had gezien, puur toevallig deze molen vanuit een zelfde positie had gefotografeerd. Zelfs de stand van de wieken is identiek.

UT gemeente Abcoude-Proosdij in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Abcoude-Proosdij in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Abcoude-Proosdij in ca. 1870 kaart J. Kuijper

ut_gemeente_abcoude-baambrugge_in_ca._1870_kaart_j._kuijper.gif

gemeente Abcoude-Baambrugge in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Abcoude-Baambrugge in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Abcoude

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je hotel of B&B in Abcoude en omgeving.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Abcoude.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Abcoude.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Abcoude (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Abcoude is een dorp in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.

- De gemeente Abcoude is per 1-5-1941 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Abcoude-Proostdij en Abcoude-Baambrugge. Deze gemeenten heetten t/m 1817 nog gewoon Abcoude respectievelijk Baambrugge. In 1818 was er dus alleen sprake van naamswijzigingen van deze gemeenten en was er nog geen sprake van enige herindeling (wat de naamswijzigingen wel suggereren).

- Abcoude heeft ooit tot Noord-Holland behoord en volgens (1) zou het zelfs ook nog ooit tot Zuid-Holland hebben behoord.

- Reeds in 1882 is een deel van de gemeente Abcoude-Proostdij overgegaan naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Het betrof een gebied met in dat jaar 345 inwoners. Dit zal waarschijnlijk de lange 'taartpunt' hebben betroffen die tot die tijd diep in de gemeente Vinkeveen en Waverveen stak (zie de oude plattegrond hieronder), en wat men kennelijk toch wel onpraktisch vond. In het Z van die taartpunt bevond zich de buurtschap Achterbos, die veel dichterbij Vinkeveen lag en ligt dan bij Abcoude. Dat zal dan ook de reden van de grenscorrectie zijn geweest.

- Onder de gemeente Abcoude viel, tot de opheffing ervan per 2011, naast het gelijknamige dorp, het dorp Baambrugge.

- Wapen van de voormalige gemeente Abcoude. - Wapen van de voormalige gemeente Abcoude Proostdij.

- Abcoude heeft een jumelage (stedenband) met de Belgische gemeente Lennik.

- Onder het dorp Abcoude vallen ook de buurtschappen Botshol en Stokkelaarsbrug (deels).

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Abkou. Deze uitspraak komt overeen met de vorm Abcou op de kaart van Balthasar Florisz uit 1632 en zal toen al bestaan hebben.

Spelling
De gemeentenaam is in 1922 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken formeel vastgesteld als Abcoude-Proostdij, conform de wens van de gemeente. Alternatieve spellingen en benamingen die tot die tijd ook werden gehanteerd, waren Abcoude(-)Proosdij, Abkoude-Proosdij, Abcoude Proostdij, 'Abcoude, Proostdij en Aasdom' en Abcoude-Proostdij en Aasdom.

Oudere vermeldingen
1186 Abbenkewolde, ca. 1200 Abbecenwalde, 1297 Abcwoude, 1307 Abicwoude, eind 14e eeuw Apcoude, 1883 Abkoude.

Naamsverklaring
Betekent woud 'moerasbos' van de persoon Abbeke, verkleiningsvorm van de persoonsnaam Abbe.(2)

Terug naar boven

Ligging

Abcoude ligt Z van Amsterdam-Zuidoost, ZW van Weesp, direct O van de A2.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Abcoude-Proostdij 227 huizen met 1.072 inwoners, verdeeld in dorp Abcoude 168 huizen, buurtschap Proostdij in 't Veen 59 huizen en een in de Volkstelling wel vermeld gehucht Aasdom, maar zonder huizen- en inwonertallen dus kennelijk in dat jaar onbewoond. Een zuidelijk deel van Abcoude viel tot 1941 onder de gemeente Abcoude-Baambrugge en omvatte in 1840 67 huizen. Verder zou onder de gemeente Abcoude ook nog een buurtschap Achterbosch hebben gevallen. De buurtschap Stokkelaarsbrug komt rond 1600 al voor maar wordt in de Volkstelling van 1840 niet als zodanig vermeld.

- In 1882 zijn middels een grenscorrectie 345 personen overgegaan van de gemeente Abcoude-Proostdij naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Vemoedelijk betrof dit de buurtschap Proostdij, die tegenwoordig onder Waverveen valt.

- De gemeente Abcoude had vlak voor haar opheffing per 2011 ca. 4.000 huizen met ca. 8.800 inwoners (dus inclusief het dorp Baambrugge, dat ca. 1.100 inwoners heeft).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Abcoude, kunt u terecht bij Historische Kring Abcoude-Baambrugge.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Abcoude heeft 73 rijksmonumenten.

- Dorpskerk Abcoude (PKN, voorheen hervormd, Kerkplein 45). Op de plaats van de huidige kerk heeft voordien een romaanse kerk gestaan, die waarschijnlijk in de 14e eeuw is gebouwd.

- De neogotische RK H.H. Cosmas en Damianuskerk (Kerkstraat 23), ontworpen door Alfred Tepe, dateert uit 1888. Het hoofdaltaar van de kerk is ontworpen door Friedrich Wilhelm Mengelberg.

- Begraafplaats Dood en begraven.

- Broekzijdse Molen (Gein-Noord 41).

- De Oostzijdse Molen, ook wel Molen Delphine genoemd (Gein-Zuid 14) bemaalde tot 1950 de 830 ha grote Oostzijdse Polder.

- Molen van de Polder Winkel (Winkeldijk 7).

- Fort bij Abcoude (Molenweg bij nr. 19) dateert uit 1883-1885 en is het oudste én groenste fort van de Stelling van Amsterdam. Naast het fort zelf omvat het een kazerne, 6 remises, een munitiedepot en een fortwachterswoning. Al deze objecten zijn rijksmonumenten. Beschrijvingen van deze objecten vindt u onderaan in de lijst van rijksmonumenten in Abcoude. Fort Abcoude is van 2013 t/m 2015 gerestaureerd. De intentie is dat het fort wordt herbestemt tot Centrum voor Persoonlijke Ontwikkeling, restaurant en wellnesscentrum.

- Fort aan de Winkel (Winkeldijk bij nr. 16) dateert uit 1895. Met fortwachterswoning en houten genieloods.

- Slot Abcoude (hoek Winkeldijk / De Horn) is in 1274 verwoest, later herbouwd maar tegenwoordig zijn alleen de fundamenten nog over, met daaromheen de herstelde slotgracht.

- Het voormalige zondagsschooltje Eben Haezer (Gein Noord 59) uit 1932 is gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School.

- De houten Wilhelminabrug over het Gein is een zogeheten kwakel. De huidige brug is de opvolger van een eerdere brug en dateert uit 1908.

- In Abcoude vindt u nog vele oude markante boerderijen, o.a. langs het riviertje het Gein. Ca. 20 boerderijen, waarvan de meeste langs het Gein, zijn rijksmonumenten (zie de rijksmonumentenlijst).

- Fort bij Nigtevecht (scrol, na het klikken op deze link, iets naar beneden, naar de alinea: "- Fort bij Nigtevecht") viel vanouds onder Nigtevecht maar kwam door de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal aan de kant van Abcoude te liggen. Bij de gemeentelijke herindelingen van 1989 is het fort ook formeel onder de gemeente en kern Abcoude komen te vallen.

- Gevelstenen in Abcoude.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- In 1471 kreeg Abcoude het recht tot het houden van een Vrije Paardenmarkt, op de laatste donderdag van augustus. Al snel kwamen er niet alleen paarden naar Abcoude maar ook marskramers en straatartiesten. In de loop der jaren is deze Jaarmarkt uitgegroeid tot een 5-daags dorpsfeest.

- Autocross Abcoude (op een zaterdag eind augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Abcoude ligt aan de riviertjes het Gein in het NO, de Angstel in het Z, de Holendrecht in het NW (die hier de grens vormt met de provincie Noord-Holland) en de Waver in het W (die de grens vormt met de gemeente Ouder-Amstel). Het Abcoudermeer, dat gelegen is tussen de Angstel in het Z en de Holendrecht in het N, vervult een recreatieve functie: in de zomer kan er worden gezwommen en in de winter kan er - uiteraard mits er ijs ligt - worden geschaatst.

- In 2008 heeft Natuurmonumenten doorgangen in de oude spoorbaan bij Fort Abcoude aangelegd, zodat dieren en planten zich kunnen verplaatsen tussen de veenrivieren het Gein en de Angstel. Deze ecologische verbinding is belangrijk omdat de oevers van de verbinding tussen Gein en Angstel in het dorp Abcoude geheel uit steen bestaan en een grote barrière vormen voor fauna en flora. Er zijn drie zogeheten duikers geplaatst (zowel natte als droge).

- De Hugo de Vriestuin is een klein dorpspark met eeuwenoude bomen en een vijver.

- In het W buitengebied van Abcoude, aan het riviertje de Winkel, is een picknickbank met een informatiepaneel, waar u in tekst en beeld nadere informatie vindt over de geschiedenis en actuele ontwikkelingen in het landschap in de omgeving van dit riviertje. Onder de link is het informatiepaneel ook te bekijken.

Terug naar boven

Trivia

- Abcoude is de enige Nederlandse plaats die met de letters abc begint.

Terug naar boven

Links

- Abcoude linkspagina.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Abcoude RK/algemeen.

Reactie toevoegen