Skip to content
Zuidvelde

Zuidvelde

lokatie

samenvatting: 

Status
- Zuidvelde is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Noordenveld. T/m 1997 gemeente Norg.
- Zuidvelde is een esdorpje met verspreide bebouwing rond een brink, later meer een wegdorpje zonder bebouwde kom geworden. Zuidvelde heeft een vrij groot buitengebied.

Naam
Oudere schrijfwijzen
In 1325 was reeds sprake van een Zutvelde, in 1572 Suytvelde en in de Franse Tijd in 1811 en 1813 van Zuid Velde.
Naamsverklaring
Het is niet verwonderlijk dat deze reeds oude naam te maken heeft met de ligging, namelijk (in) de heide (het ‘veld’ in Drenthe) ten zuiden van het moederdorp Norg. Een soortgelijke verklaring geldt voor het naastgelegen Westervelde.
Bij- en spotnamen
De schimpnaam voor de inwoners is Brinkliggers, omdat in het verleden dikwijls dronken lieden ’s nachts sliepen tusen de bomen op het brinkje.

Ligging
Zuidvelde ligt net ten zuiden van Norg, aan de N373 richting Assen.

Statistische gegevens
- In 1840 had Zuidvelde 12 huizen met 90 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Zuidvelde ca. 70 huizen met ca. 200 inwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Al in de late Middeleeuwen ontstaan enkele boerderijen even ten zuiden van het oude Norg aan de rand van de heide. Het is echter al langer bewoond, blijkens de vondst van twee tumuli (grafheuvels) en een waterput. Dochternederzetting Zuidvelde wordt nooit groot en was en is voor alle voorzieningen aangewezen op het 1,5 kilometer noordelijker gelegen moederdorp Norg.

Het verkeer ging destijds over de Reeweg, nog aanwezig als zandpad. Dit was vroeger het kerkpad en hierover werden ook de doden naar het kerkhof in Norg gedragen; de weg is daarom ook betaald door de Bisschop van Utrecht en niet door de boeren zelf. Later werd er een nieuwere weg even westelijker aangelegd, dat later (zoals de naam ook aangeeft) de straatweg naar Assen zou worden.

Aanankelijk concentreerden de boerderijen zich tussen de beide wegen en het brinkje. In de loop der tijd, met name vanaf de 19e eeuw, ging de ontginning van het heidegebied gestaag verder en langzaamaan ging het richting de Smildeger Venen. Het Ankehaarsveld ten zuiden van het dorpje werd ontgonnen en er verrezen daar diverse boerderijen, richting Huis ter Heide. In de 20e eeuw werd ook het zuidwestelijk gelegen gedeelte, De Fledders (< ‘vlierbessen’), ontgonnen en hier verrezen tamelijk grote boerenbedrijven, al zijn er verderop richting Westervelde/Veenhuizen nog wel wat houtwallen bewaard gebleven.

Aan de westkant, tussen Zuidvelde en Westervelde, ligt het Tonckensbosch. Naar het zuiden bij Huis ter Heide ligt een bos met dezelfde naam, maar dat is van latere tijd (20e eeuw) en een ontginningsbos. Het oudere Tonckensbosch werd in de 19e eeuw aangelegd door de familie Tonckens, die op het Huis te Westervelde woonde; het vormde een soort landgoed, op het voormalige heideveld. Het is een afwisselend, niet al te groot bos, met leuke wandel- en fietspaden en o.a. nog een klein ven.

In Zuidvelde staan rond de brink nog een paar fraaie boerderijen en nu de latere boerderijen (en enkele nieuwere woningen) altijd aan de rand van het plaatsje gebouwd zijn, is de oorspronkelijke structuur en aanblik heel goed bewaard gebleven. Het is dan ook niet voor niets dat dit gedeelte in zijn geheel als beschermd dorpsgezicht is aangewezen. In een oude houten schuur aan de Asserstraat heeft Natuurmonumenten een kleine, leuke expositie ingericht van het dorpje en de directe omgeving.

Bezienswaardigheden
- In Zuidvelde bevinden zich nog diverse authentieke boerderijen.

Natuur en recreatie
- Natuur, fiets- en wandelroutes rond Zuidvelde.
- Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten.
- De Knapzakroute Westervelde-Peest komt ook door Zuidvelde, en maakt deel uit van een serie knapzakroutes (wandelroutes) door Drenthe.

Links
- Biogasinstallatie / mestvergisting / bio-energie bij akkerbouwbedrijf Bosma in Zuidvelde. (pdf)
- Norger Esdorpenlandschap in beheer bij Natuurmonumenten.

Foto's
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van Fokko van der Leest.
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van fotograaf Martin Stevens.

(de informatie over de kern Zuidvelde is samengesteld door en © geograaf mr. drs. Robert H.C. Kemkers te Nietap)

Zuidvelde, boerderij
Zuidvelde, boerderij
Zuidvelde
Zuidvelde, dorpsgezicht
Zuidvelde, De Fledders

Kenmerken (classificatie)

Type object: 
plaats
Type plaats: 
Dorp
Gemeente: 
Noordenveld
Provincie: 
Drenthe
Erkende woonplaats: 
Ja
Postcodereeks: 
9335
0

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Use <bib>...</bib> to insert automatically numbered references.
  • Use [fn]...[/fn] (or <fn>...</fn>) to insert automatically numbered footnotes.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Allowed HTML tags: <a> <b> <address> <blockquote> <br> <caption> <center> <code> <dd> <del> <div> <dl> <dt> <em> <h2> <h3> <h4> <h5> <h6> <hr> <i> <img> <li> <ol> <p> <pre> <span> <strong> <sub> <sup> <table> <tbody> <td> <tfoot> <th> <thead> <tr> <u> <ul> <tr> <img> <span>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden