Zouteveen

Zouteveen

lokatie

samenvatting:

Status
- Zouteveen is een buurtschap in de provincie Zuid-Holland, in de streek en gemeente Midden-Delfland. Het was, na eerst in 1812 aan de gemeente Vlaardingen toegevoegd te zijn geweest, weer een zelfstandige gemeente van 1-4-1817 t/m 31-8-1855. Per 1-9-1855 over naar gemeente Vlaardinger-Ambacht, per 1-8-1941 over naar gemeente Schipluiden, in 2004 over naar gemeente Midden-Delfland.
- De buurtschap Zouteveen valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Schipluiden.

Naam
Oudere vermeldingen
1280-1287 Soutevene, 1344 Zouteveen, 1514 Souteveen.
Naamsverklaring
Waarschijnlijk veen waar soms de zee binnendrong. In plaatsnamen betekent zout overigens ook: gelegen op buitendijkse grond.(1)

Ligging
- De buurtschap Zouteveen ligt N van Vlaardingen, ZO van Schipluiden, rond de Oostveenseweg.
- De Oostveenseweg heette vanouds Veenweg. De laatste paar meter in het uiterste oosten van de Oostveenseweg, nabij de splitsing met de Harreweg, heet nog steeds Veenweg. Dat stukje ligt namelijk op grondgebied van de gemeente Schiedam, en kennelijk wil die gemeente dat stukje weg door het anders te noemen, makkelijker onderscheiden van de Schipluidense Oostveenseweg. Dat stukje Veenweg is onbebouwd, dat wil zeggen er staat 1 boerderij maar die ligt kennelijk formeel aan de Harreweg.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Zouteveen 44 huizen met 246 inwoners, verdeeld in de buurtschappen Zouteveen 34/187 (= huizen/inwoners) en Vlaardingscheweg 10/59. Ook de buurtschap Negenhuizen bestond in die tijd al en viel ook onder de gemeente Zouteveen, maar werd in de Volkstelling van 1840 kennelijk tot de buurtschap Zouteveen gerekend.

Geschiedenis
Het jaar waarin een plaatsnaam voor het eerst in schriftelijke bronnen wordt genoemd, wordt vaak als ontstaansjaar van de plaats aangehouden. Vandaar dat, omdat Zouteveen voor het eerst in 1282 wordt genoemd, de buurtschap in 2007 het 725-jarig bestaan heeft gevierd. In 1282 werd Zouteveen namelijk losgemaakt van het bezit van de graven van Holland. Floris V geeft het in dat jaar in leen aan Jan Persijn, waarmee Zouteveen een ambachtsheerlijkheid wordt.

De heerlijkheid, later gemeente Zouteveen, bestond uit twee ver uiteen liggende delen. Namelijk een deel bij de voormalige kapel in de Zouteveense Polder, waar rond het kruispunt Breeweg / Willemoordseweg (voorheen Gatweg) / Zouteveenseweg / Oostveenseweg (voorheen Veenweg) de kern van de gemeente lag. Het andere deel was een enclave in de gemeente Vlaardinger-Ambacht en lag langs het Emaus N van het centrum van het huidige Vlaardingen, waar nu de begraafplaats is.

Paradoxaal is dat de bebouwing rond de genoemde kruising vanouds al bekend stond als buurtschap Zouteveen (bijv. in de Grote Historische Topografische Atlas Zuid-Holland (2) maar ook nog in de recente Topografische atlas Zuid-Holland (3)), en dat in deze atlassen ter plekke ook een object of wellicht huizengroepje wordt vermeld met de benaming Aan de Kapel (maar niet met de status buurtschap), terwijl sinds kort (vermoedelijk sinds het ontstaan van de gemeente Midden-Delfland in 2004) ter plekke officiële witte plaatsnaamborden (dus kennelijke buurtschap) De Kapel staan. In de praktijk is het buurtje De Kapel rond de kruising, onderdeel van de grotere buurtschap Zouteveen in deze omgeving. Wellicht zouden daarom in deze omgeving - ook - plaatsnaamborden Zouteveen, gezien de historische context, toepasselijk zijn. De naam Zouteveen is in deze omgeving nu nergens te bekennen en dat lijkt ons niet echt logisch. De N van de buurtschap De Kapel / Zouteveen gelegen buurtschap Negenhuizen, die toch ook al oud is en al lang onder die naam bekend is, is helemaal plaatsnaambordloos. Ook daar zouden, gezien de historische context, plaatsnaambordjes niet misstaan.

Bezienswaardigheden
- W van de Willemoordseweg loopt de Vlaardingervaart van Vlaardingen naar Schipluiden. Langs deze vaart staat aan de Vlaardingsekade 57 nog steeds het voormalige Rechthuis van Zouteveen (rijksmonument). In deze boerderij annex herberg, die tegenwoordig de Vlaardingse Schouw heet, was een ruimte ingericht voor o.a. de burgerlijke stand. Ook de baljuw, schout en schepenen (de voorgangers van ons huidige gemeentebestuur) vergaderden er. De locatie lijkt onlogisch ten opzichte van het centrum van Zouteveen, maar vroeger toen de wegen nog niet verhard en vaak slecht begaanbaar waren, was de ligging aan het water van strategische panden zoals een rechthuis wel een logische, omdat men zich vaak per schuit verplaatste. Nadere informatie over het voormalige Rechthuis van Zouteveen, tegenwoordig hoeve de Vlaardingse Schouw.

- Het oude gemaal Holierhoekse- en Zouteveensepolder uit 1883 (Vlaardingsekade 59) is door de ingebruikname van een nieuw gemaal overbodig geworden. Het Hoogheemraadschap Delfland heeft het gemaal daarom begin 2012 te koop gezet. Waterschapspartij AWP Delfland zet daar vraagtekens bij.

- Ook hoeve Meerzicht (Willemoordseweg 5) uit 1609(!) is een rijksmonument.

- En dat geldt ook voor de hoeve aan de Oostveenseweg nr. 7. Formeel zijn dat zelfs 6 rijksmonumentale objecten. Zie daarvoor de Schipluidense rijksmonumentenlijst.

Foto's
- 360 graden panoramafoto van o.a. het voormalige Rechthuis van Zouteveen, het Zouteveens gemaal en de Vlieten (klik onderaan op het pijltje naar rechts om de 'voorstelling' te starten).