Zierikzee

Zierikzee

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Zierikzee is een stad in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- Wapen van de voormalige gemeente Zierikzee.
- Zierikzee is de hoofdplaats van de gemeente Schouwen-Duiveland.

Naam
In het Zeeuws
Zurrikzeê.
Oudere vermeldingen
1156 kopie 13e eeuw Siricasha, 1210 kopie 14e eeuw Sirikese, 1250 Zierikshe, 1344 Zierixzee.
Naamsverklaring
Samenstelling van de persoonsnaam Siric en het Oudnederlandse aha* 'water' (vergelijk De Aa), dat zich in Zeeland ontwikkelde tot ee (vergelijk Hiddenzee). Toen men de genitief -s niet meer als zodanig herkende, werd het laatste deel opgevat als zee (leidend tot de huidige spelling met -z).(1)

Ligging
Zierikzee ligt W van Bruinisse, Z van Brouwershaven en grenst in het Z aan de Oosterschelde en de aldaar gelegen Zeelandbrug.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Zierikzee 1.448 huizen met 7.240 inwoners, verdeeld in stad Zierikzee 1.327/6.517 en "Buiten de Stad of Poortambacht" 121/723.
- Tegenwoordig heeft de stad Zierikzee ca. 4.500 huizen met ca. 10.500 inwoners.

Geschiedenis
Zierikzee wordt reeds in 948 genoemd als hoofdplaats van Schouwen en Duiveland. Historische hoofdstad van Noord-Zeeland of "Zeeland beoosten Schelde" zoals deze streek oorspronkelijk heette. Ontving als zodanig in 1248 van Graaf Willem II opnieuw en uitgebreidere stadsrechten. De eerste stadsrechten waren verleend tussen 1217 en 1220 maar de precieze datum is niet bekend. De stadsrechten van Zierikzee zijn, zoals die van meer Zeeuwse steden, gebaseerd op de oudere stadsrechten van Middelburg.

In 1303 en 1304 wordt de stad meerdere malen belegerd door Vlaamse troepen. De Vlamingen slagen er niet in Zierikzee in te nemen en worden uiteindelijk verslagen in de slag bij Zierikzee op 11 augustus 1304. In 1466 vindt in Zierikzee een grote stadsbrand plaats. In de Tachtigjarige Oorlog wordt Zierikzee op 8 augustus 1572 door Geuzen ingenomen. In september 1575 landen Spaanse troepen op Schouwen en Duiveland, en slaan het beleg voor Zierikzee. De stad geeft zich over op 29 juni 1576, maar vier maanden later ontstaat er muiterij onder de Spaanse soldaten wegens achterstallige betalingen, waarna de Spanjaarden vertrekken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden op 30 april 1917 door een verdwaalde Britse piloot zes bommen op de stad geworpen. De piloot had Zierikzee verward met Zeebrugge. Er vallen drie slachtoffers. Na de Tweede Wereldoorlog is de stad eerst in oostelijke richting met Plan Malta, daarna met de bouw van de wijk Poortambacht (Plan West) in westelijke richting uitgebreid.

Zeelandbrug
De Zeelandbrug (die oorspronkelijk Oosterscheldebrug heette) is de brug van Schouwen (bij Zierikzee) naar Noord-Beveland (bij Kats), als onderdeel van de verbinding Randstad-Goes-Middelburg. Met een lengte van 5 km is het lange tijd de langste brug van Europa geweest. De later over de Taag (bij Lissabon, Portugal) en Grote Belt (Denemarken) aangelegde bruggen zijn langer. De Zeelandbrug is gereedgekomen in 1965. De brug is een alternatief voor de N57 ("dammenroute") van Rotterdam naar Middelburg.

Recente ontwikkelingen
- De komende jaren verrijst in het noorden van Zierikzee de nieuwe wijk Noorderpolder, een wijk met uiteindelijk ca. 700 woningen.

Bezienswaardigheden
- Zierikzee heeft 568 rijksmonumenten, wat in verhouding erg veel is voor zo'n kleine stad, en staat daarmee op de 8e plaats van monumentensteden in Nederland. Sinds 1971 is het oude centrum een beschermd stadsgezicht. Een kleine selectie uit de bijzondere objecten in Zieikzee:
- Gasthuiskerk (14e eeuw).
- Lutherse kerk (1713).
- Algemene begraafplaats.
- Molen De Hoop.
- Molen Den Haas.
- In het centrum van Zierikzee vindt u nog tal van oude gevels.
- Rond de oude haven staan diverse grote patriciërswoningen.
- De Sint Lievensmonstertoren (1454) is de onvoltooide zware toren (die 137 meter hoog moest worden) van een in 1832 afgebrande reusachtige kapittelkerk. Deze toren wordt in de volksmond ook wel de Dikke Toren genoemd en lijkt als twee druppels water op de Sint Romboutstoren in Mechelen (B).
- Het 14e-/16e-eeuwse Gravensteen was oorspronkelijk een gevangenis.
- Tempeliershuis (15e eeuw).
- Het huis De Haene, ook wel Tempeliershuis genoemd, is een koopmanshuis uit de 14e eeuw. Het is een van de oudste bewaard gebleven panden in Nederland.
- Stadspoorten Nobelpoort (14e eeuw), Zuidhavenpoort (14e eeuw) met Banklok en Noordhavenpoort (15e eeuw).
- Het gemeentehuis van de gemeente Schouwen-Duiveland is een architectonisch hoogstandje dat geënt lijkt te zijn op het Guggenheim Museum te Bilbao. Een kenmerk ervan is dat het topzwaar lijkt doordat het naar boven toe breder uitloopt.
- Hoeve Borrendamme W van Zierikzee herinnert aan het gelijknamige dorp dat hier eens lag. In 1304 werd Zierikzee aangevallen door de Vlamingen en werd Borrendamme daarbij grotendeels afgebrand. Ook het slot werd verwoest. Naderhand is het verschillende malen overstroomd geweest en uiteindelijk in januari 1613 door aanhoudende stormen geheel verwoest, waarna de overblijfselen van kerk en toren zijn gebruikt voor het opvullen van gaten in de zeedijken.

Musea
- Het Stadhuismuseum Zierikzee is gevestigd in het middeleeuwse voormalige stadhuis van Zierikzee.
- Maritiem Museum Zierikzee.
- In de Museumhaven Zeeland vindt u - op 2 locaties - een vloot oude zeilschepen en motorschepen.
- Het voormalige Burgerweeshuis is alleen op afspraak te bezichtigen (stijlkamer en beeldentuin met werk van Ad en Tessa Braat).
- Sinds mei 2012 is er in Zierikzee het Cameramuseum.

Natuur en recreatie
- Diverse 'inlaag'-natuurgebieden rond Zierikzee.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Zierikzee en omgeving (online te boeken).
- Hotels in Zierikzee en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zierikzee (online te bestellen).

Links
- Zierikzee Monumentenstad is een stichting die zich inzet voor de promotie van Zierikzee.
- Zierikzee linkspagina.