Zennewijnen

Status
- Zennewijnen is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, in grotendeels gemeente Tiel, deels gemeente Neerijnen (t/m 1977 gemeente Ophemert).
- Oorspronkelijk viel Zennewijnen geheel onder de gemeente Ophemert. En vóór het instituut gemeente werd ingesteld (ca. 1811), was er sprake van de 'ambachtsheerlijkheid' Ophemert en Zennewijnen. Bij de gemeentelijke herindelingen van 1978 in deze regio, is het grootste deel van Zennewijnen door een grenscorrectie naar de gemeente Tiel overgegaan (het betrof 303 hectare met 134 inwoners). Slechts een 7-tal panden valt nog onder Ophemert en daarmee de huidige gemeente Neerijnen.
- Alleen het gedeelte in de gemeente Tiel heeft een eigen postcode (4062) en postale plaatsnaam Zennewijnen. Dat deel is ook een formele plaatsnaam Zennewijnen in de zin van de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). En het heeft ook een eigen plaatsnaambordje, zij het wit en niet blauw omdat Zennewijnen kennelijk niet als 'bebouwde kom' wordt beschouwd. Het deel onder de gemeente Neerijnen ligt postaal gezien (en ook voor de BAG) 'in' Ophemert.

Naam
Oudere schrijfwijzen
850 kopie eind 11e eeuw Sinuinu[m, 893 kopie 1222 Sinewenne, 1229 Senewenne, 1230 Senewende.
Naamsverklaring
Het tweede lid is het Oudnederlandse win(n)a 'weide', vergelijk Herwijnen en Wijnbergen. Het eerste lid is moeilijker te verklaren. Misschien mag men het verbinden met het Oudnoorse sina 'oud wintergras' en/of het Gotische sin- 'oud'. (1)

Ligging
- Zennewijnen ligt Z van Tiel, Z van de buurtschap en Vinexwijk Passewaaij, NO van Ophemert en grenst in het O aan de rivier de Waal, met aan de overzijde de streek Land van Maas en Waal (kern Dreumel).
- De N van Zennewijnen gelegen buurt rond de steenfabriek, is geografisch gezien eigenlijk de oude buurtschap Passewaaij, maar in de praktijk wordt dit ook als behorend tot Zennewijnen beschouwd, omdat een groot deel van die buurt voor de postadressen 'in' Zennewijnen ligt.

Statistische gegevens
- In 1840 had Zennewijnen 32 huizen met 171 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Zennewijnen ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners (vermoedelijk is dat exclusief de kennelijk 7 huizen op grondgebied van Ophemert gem. Neerijnen).

Geschiedenis
Zennewijnen moet reeds in de 12e eeuw een kapel hebben gekend.

Norbertinessenklooster Mariënschoot
Het norbertinessenklooster Mariënschoot te Zennewijnen genoot bekendheid vanwege een kapel waar Maria werd vereerd. Vele bedevaartgangers vonden hun weg naar Mariënschoot. Het klooster dateerde uit het begin van de 13e eeuw, is in 1379 afgebrand en in 1572 definitief verwoest. Ongeveer op die plek staat nu huize Het Klooster (zie verder bij Bezienswaardigheden).
- Nadere informatie over de bedevaartcultus te Zennewijnen.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zennewijnen, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Geschiedenis van Zennewijnen op de site van Tielenaar Egbert van de Haar (even naar beneden scrollen naar deel 4: Zennewijnen).
- Historische Werkgroep Ophemert en Zennewijnen.
- In het Streekarchief Rivierenland te Tiel kunt u het archief raadplegen van het Adellijk Stift te Zennewijnen, dat heeft bestaan van 1681 tot 1812.

Bedrijfsleven
Steenfabriek Zennewijnen
In de loop der jaren zijn vele steenfabrieken in de uiterwaarden van de grote rivieren gesloten en gesloopt of herbestemd. Steenfabriek Zennewijnen (die geografisch gezien eigenlijk in de oude buurtschap Passewaaij ligt), is echter nog springlevend. Opgericht rond 1930, produceert zij vandaag de dag samen met 'zuster' Steenfabriek Schipperswaard te Echteld, met 55 mensen 80 miljoen stenen per jaar. Met hypermoderne apparatuur worden zowel metselsteen als straatbaksteen in een breed assortiment vervaardigd.

Bezienswaardigheden
Huize Het Klooster
Huize Het Klooster (Hermoesestraat 5), het enige rijksmonument van de buurtschap Zennewijnen, is een voormalige boerderij, tegenwoordig in gebruik als woonhuis. Huize Het Klooster is ongeveer op de plaats van het voormalige klooster Mariënschoot gelegen en de naam van de boerderij alsmede de naburige begraafplaats verwijzen nog naar deze geschiedenis. Omstreeks 1887 (gevelsteen) is het huidige pand gebouwd waarschijnlijk ter vervanging van een T-boerderij. De nieuwe boerderij werd gebouwd in opdracht van Theunis Sillevis, die door een huwelijk in 1887 in bezit kwam van het goed. De familie Sillevis heeft tot 1995 in het huis gewoond. De nieuwe boerderij kenmerkt zich door een villa-achtig voorhuis met eclecticistische elementen.
- Uitvoerige informatie over Huize Het Klooster door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Begraafplaats
Zennewijnen heeft geen kerk maar wel een eigen begraafplaats, die nog een restant is van het klooster dat hier ooit heeft gestaan (zie verder bij Geschiedenis). De begraafplaats bevindt zich aan de Hermoesestraat bij nummer 7.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zennewijnen, met foto's van de zerken.

- Standbeeld De Roeier.

Natuur en recreatie
Ooievaarsnest
Bij camping Zennewijnen bevindt zich een ooievaarsnest. Als u geluk heeft kunt u in de zomer, zoals in juni 2010 het geval was (zie foto), een ooievaarsechtpaar met jongen bewonderen.

Literatuur
- Het boek Eeuwenlang Klooster Mariënschoot en dorp Zennewijnen beschrijft de geschiedenis van het voormalige klooster van Zennewijnen en er wordt een wandeling door de tijd gemaakt door het dorp en haar bewoners. Het boek is te verkrijgen bij de Historische Werkgroep Ophemert en Zennewijnen.
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zennewijnen (online te bestellen).

Links
- Buurtvereniging Zennewijnen is een bijzonder instituut in het dorpje. Letterlijk van, voor en door de leden. Zelfs het buurthuis is eigendom van de gezamenlijke leden.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)