Hoofdmenu

Zaandam

Plaats
Stad
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

Zaandam (3).JPG

Centrum Zaandam.
Centrum Zaandam.

Zaandam (5).JPG

Centrum Zaandam.
Centrum Zaandam.

Zaandam.JPG

Centrum Zaandam.
Centrum Zaandam.

Zaandam (4).JPG

Centrum Zaandam.
Centrum Zaandam.

Zaandam (2).JPG

Het nieuwe stadhuis van Zaandam gezien vanaf het station.
Het nieuwe stadhuis van Zaandam gezien vanaf het station.

NH gemeente Zaandam in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zaandam in ca. 1870 kaart J. Kuijper
gemeente Zaandam in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zaandam

Status
- Zaandam is een stad in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1973.

- Wapen van de voormalige gemeente Zaandam.

- Onder de stad Zaandam valt ook de buurtschap Haaldersbroek en de wijk voorheen buurtschap Het Kalf.

Naam
Bijnaam
De bijnaam van de Zaandammers is galgenzagers, naar het illegaal omzagen van de galgen, waaraan de aanstichters van het Turfoproer in 1678 waren opgehangen.

Ligging
Zaandam ligt direct N van Amsterdam en het Noordzeekanaal, rond beide zijden van de rivier de Zaan.

Geschiedenis
Ontstaan
De plaats Zaandam is in 1811 ontstaan door samenvoeging van de plaatsen Oostzaandam, O van de Zaan, dat deel uitmaakte van de banne Oostzaan, en Westzaandam, W van de Zaan, dat deel uitmaakte van de banne Westzaan. Een jaar later wordt Zaandam door keizer Napoleon Bonaparte reeds tot stad verheven.

Monet
De beroemde schilder Claude Monet bracht in 1871 vier maanden in Zaandam door. Het was een belangrijke periode in zijn ontwikkeling als schilder. Tussen 2 juni en 8 oktober maakte hij 25 Zaanse schilderijen. “Zaandam is wel bijzonder opmerkelijk en er is genoeg te schilderen voor een heel leven,” schreef Monet aan zijn vriend en collega Camille Pissarro. “Huizen in alle kleuren, molens bij honderden en verrukkelijke boten.” De site Monet in Zaandam geeft informatie over Claude Monet in het algemeen, maar vooral over de plaats die zijn verblijf in Zaandam in zijn omvangrijke oeuvre inneemt. Het is een belangrijke, onderbelichte periode in zijn ontwikkeling als schilder.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zaandam e.o., kunt u terecht bij het Zaans Museum, dat het leven en werken van de Zaankanter temidden van het rijke industrieel erfgoed presenteert. Hier maakt u kennis met het culturele verleden van de streek en de bron van haar welvaart: de industrie.

Recente ontwikkelingen
- Middels het project Inverdan wordt sinds 2003 gewerkt aan de herinrichting van het centrum van Zaandam. Doelstelling is het creëren van een modern grootstedelijk centrum met kantoren, winkels, openbare gebouwen zoals een stadhuis (dat t/m 2011 met gemeentehuis De Bannehof in Zaandijk was gevestigd) en een bibliotheek, woningen (w.o. De Zaanse Strip = 5 woongebouwen), een hotel en een openbaarvervoersknooppunt. Ook is de in de 19e eeuw gedempte stadgracht weer uitgegraven. Een bijzonder kenmerk van het project is dat de traditionele Zaanse bouwstijl op een uitvergrote manier is toegepast voor de gevels van verschillende bouwwerken. In 2013 is het vernieuwde Stadshart Zaandam 2e geworden in de wedstrijd 'Beste binnenstad van 2013-2015'.

- Na het vertrek van de industrie van het 43 ha. grote Hembrugterrein (Artillerie Inrichting en Gereedschappenfabriek Hembrug), wordt dit gebied ontwikkeld tot vestigingsplaats voor creatieve en innovatieve bedrijvigheid. Op het terrein staan 125 gebouwen waarvan er 48 tot monumenten verklaard zijn. Enkele daarvan lenen zich door hun afmetingen voor exposities en grootschalige evenementen.

Bezienswaardigheden
- Zaandam heeft 163 rijksmonumenten.

Bezienswaardigheden op de Zaanse Schans:
- Oliemolen De Zoeker uit 1672 is de molen waarmee voor Vereniging De Zaansche Molen alles begint. De molen die begonnen is als oliemolen, heeft later ook nog als verfmolen gewerkt en cacaoafval verwerkt. Sinds 1940 staat de molen stil en lijkt het einde van De Zoeker aangebroken. Begin jaren vijftig stelt de gemeente Zaandijk de toekomst van De Zoeker veilig door de molen aan te kopen. Sinds 1958 draait De Zoeker weer zoals het hoort: als oliemolen.

- Verfmolen De Kat heeft zich gespecialiseerd in het vervaardigen van verfstoffen en het maken van hoogwaardige verf. Talloze kunstenaars uit binnen- en buitenland weten de weg naar De Kat te vinden. Ook veel musea, van het Rembrandthuis tot het Vaticaans Museum, nemen de speciale pigmenten af.

- Molen De Huisman. - Molen De Gekroonde Poelenburg. - Molen De Bonte Hen. - Molen De Hadel. - Molen De Os. - Molen De Windhond. - Molen Het Klaverblad. - Molen Het Jonge Schaap.

- Bakkerijmuseum In de Gecroonde Duyvekater, gevestigd in een pand uit 1658, is een eerbetoon aan het oude bakkersgilde. U vindt er een grote verzameling oude bakkersgereedschappen, receptenboekjes, koektrommels, beschuitvaten, koekvormen en werktuigen voor de suikerbakker. Natuurlijk kunt u er ook het een en ander aan bakkerijproducten en snoepgoed proeven.

- Het Museum van het Nederlandse Uurwerk toont als enige museum in Nederland een overzicht van de geschiedenis van de tijdmeting in Nederland. Het zwaartepunt van de collectie bestaat uit een unieke verzameling klokken uit de periode van de uitvinding van het slingeruurwerk door Christiaan Huygens. Daarnaast zijn de Hollandse uurwerken uit de bloeiperiode (18e eeuw) een extra vermelding waard.

- Supermarktketen Albert Heijn komt voort uit een klein kruidenierswinkeltje. In 1887 neemt de toen de 21-jarige Albert Heijn de winkel van zijn ouders over. In Museumwinkel Albert Heijn ziet u de oorspronkelijke inrichting en inventaris. De winkel laat zien dat boodschappen doen in ruim een eeuw heel erg veranderd is.

Overige bezienswaardigheden:

- Kerken: Oostzijderkerk uit de 17e eeuw. Westzijderkerk uit 1640. Noorderkerk uit 1952. Deze 3 kerken vallen onder de Protestantse Gemeente Zaandam. Doopsgezinde Vermaning (Westzijde) uit 1686. Oud-Katholieke kerk (Papenpad) uit 1695. Evangelisch-Lutherse Kerk (Vinkenstraat) uit 1699. RK Maria Magdalenakerk (het Kalf) uit 1887. Neogotische RK St. Bonifatiuskerk uit 1900. RK Jozefkerk (Kogerveld) met monumentaal glas-in-loodwerk van Marius de Leeuw. Het gebouw van het Apostolisch Genootschap uit 1860 was oorspronkelijk een doopsgezinde kerk. Servisch-orthodoxe Kerk (H. Nicolaaskerk), voorheen Gereformeerde Kerk (Stationsstraat). Paaskerk of Maranatha van de Vrije Evangelische Gemeente Zaandam. Bijzonder is dat deze na-oorlogse kerk als rijksmonument is benoemd, én dat de kerk door Karel Appel beschilderde ramen heeft, middels een bijzondere techniek: glasappliqué. De glasappliquétechniek is in Nederland ontwikkeld in het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw. Bij deze techniek worden stukken gekleurd glas op het bestaande glas gelijmd. Door de verschillende kleuren glas krijg je, als de zon schijnt, een mooi spel van kleur en licht. Pinkstergemeente Ichtus.

Molens: - Molen De Held Jozua. - Molen De Ooievaar. - Molen Kroosduiker te Zaandam-Oostzijderveld. - Windmotor Herkules (Kalverpolder).

- Gevelstenen in Zaandam.

- Het Czaar Peterhuisje, één van de oudste houten huisjes van Nederland (gebouwd in 1632), herinnert aan het verblijf van tsaar Peter de Grote in 1697.

- Het Politiemuseum in Zaandam is naar eigen zeggen het meest complete museum over de geschiedenis van de Nederlandse Politie.

- Het Hembrugmuseum vertelt het verhaal van de rijke geschiedenis van het 324 jaar bestaan hebbende (1679-2003) wapen- en munitiebedrijf, ooit de grootste werkgever in de Zaanstreek,  in tijden van gespannen wereldverhoudingen, op het uitgestrekte Hembrugterrein in Zaandam. Het terrein was jarenlang afgesloten voor publiek en kende als onderdeel van Defensie een strikt geheimhoudingsprotocol. Het, om explosies op te vangen, aangeplante 'Schokbos' staat op kleigrond- en vormt daardoor inmiddels een, voor Nederland zeldzaam, natuurlijk biotoop. Het industrieel erfgoedcomplex inclusief het monumentale groen en de bedrijfscollectie die in het voormalige hoofdkantoor van Eurometaal is ondergebracht, vormen in wezen gezamenlijk het Hembrugmuseum.

Jaarlijkse evenementen
- Op een zondag in september is er alweer meer dan 30 jaar de Dam tot Damloop, die maar liefst 50.000 deelnemers trekt. De ongeëvenaarde sfeer, de IJtunnel, één van de grootste Businesslopen ter wereld en het feit dat start en finish in twee verschillende steden liggen, maken dit evenement zo bijzonder. De afstand is 10 Engelse Mijl, waaraan ook elk jaar een aantal wereldtoppers meedoet. Daarnaast is er in Zaandam en Amsterdam-Noord de Mini Dam tot Damloop voor kinderen. Een dag eerder, op zaterdagavond, vindt ook de Damloop by Night plaats. Maximaal 15.000 lopers kunnen meedoen aan deze 5 Engelse Mijl (8 km) door de verlichte straten van Zaandam. Aantrekkelijk voor beginnende hardlopers. De echte bikkels doen hieraan mee als warming up voor de zondag...

Natuur en recreatie
- Zaans Natuur en Milieu Centrum met o.a. Heemtuin.

- In Natuurmuseum E. Heimans is de kindvriendelijke vaste expositie 'Natuur in de stad' te zien. De tentoonstelling toont op een speelse en verrassende wijze welke natuur er in de Zaanse stedelijke omgeving te zien is. Tevens zijn er wisselexposities. Het is een echt ontdekmuseum. Je moet er niet alleen je ogen gebruiken, maar ook je handen! Voor schoolklassen worden vaak educatieve activiteiten verzorgd. Naast het natuurmuseum treft u de grootste kinderboerderij van Nederland aan. Met speeltuin.

- Houdt u van tuinieren en wilt u graag een ruime tuin? Volkstuincomplex Jan Vroegop biedt ruime tuinen van 340-400 m2 in een mooi tuinpark voor inwoners uit de Zaanstreek, die graag tuinieren in verenigingsverband.

- Podium De Flux (pop en cultuur).

Overnachten
- Hotels in Zaandam en omgeving.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zaandam (online te bestellen).

Links
- Zaandam linkspagina.

- Zorgboerderij Humanimal.

Reactie toevoegen