Wouw

Status
- Wouw is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Roosendaal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- Wapen van de voormalige gemeente Wouw.
- Tevens is in 1997 een stukje van de gemeente Wouw overgegaan naar de gemeente Bergen op Zoom, namelijk het terrein van de golfbaan Z van de Balsedreef, W van de Zoomvlietweg. Later is er nog een aanpalend stukje van de, inmiddels, gemeente Roosendaal overgegaan naar de gemeente Bergen op Zoom, in verband met uitbreiding van de golfbaan. Door deze uitbreiding zou de golfbaan anders over twee gemeenten verspreid komen te liggen.
- De voormalige gemeente Wouw heeft als ‘afscheidscadeau’ bij de opheffing van de gemeente, een boek over de gemeente aan de inwoners cadeau gedaan. Het omvat circa 200 pagina’s en 70 foto’s.
- Onder het dorp Wouw vallen ook de buurtschappen Akker en Oostlaar.

Naam
Naamsverklaring
De naam gaat terug op woude, verbogen vorm van woud, dat in Brabant soms een op het veen groeiend bos van akkermaalshout (voor omtuiningen) aanduidt. De oudste vorm is mogelijk verschreven voor wolde. (1)
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Wouw Paplaand.

Ligging
Wouw ligt 3 km W van Roosendaal. Z grenzend aan de spoorlijn Roosendaal-Bergen op Zoom.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Wouw 442 huizen met 2.913 inwoners, verdeeld in dorp Wouw 146/938 met de buurtschappen Oostelaar 64/449 en Westelaar 34/206, en dorp Heerel (Heerle) 89/577 met de buurtschappen Spellestraat 46/326 en Moerstraten 63/417.
- T/m 1810 viel tevens de buurtschap Langendijk onder de gemeente Wouw.
- Tegenwoordig heeft het dorp Wouw ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.

Geschiedenis
Ontstaan
Als ontstaansjaar van Wouw wordt het jaar 1232 aangehouden, omdat toen voor het eerst sprake was van Wouw (‘Woide’) als geografische aanduiding. In 1982 is dan ook het 750-jarig bestaan gevierd.

Parochie
Over het ontstaan van de parochie Wouw zijn maar weinig gegevens bekend. In het begin van de 13e eeuw is er sprake van een kapel ‘O.L. Vrouw in het Woud’. Bekend is dat omstreeks 1270 een begin werd gemaakt met de bouw van een stenen kerk van ongeveer zestig meter lang en twintig meter breed. Fundamenten van deze eerste stenen kerk heeft men bij de restauratie na de verwoesting in 1944 teruggevonden. Kerk en parochie hebben Sint Lambertus als patroon. De grootte van de middeleeuwse parochie Wouw was aanzienlijk: zo’n vijftien bij twintig kilometer.

Kasteel
De Heren, later Markiezen, van Bergen op Zoom hadden in de late Middeleeuwen in Wouw hun kasteel en hoofdkwartier, even buiten het dorp. Het verdween in de 17e eeuw na diverse belegeringen. Van het kasteel is thans niets meer te zien. Op de plaats waar deze burcht ooit stond, is een speelterrein voor kinderen aangelegd en zijn contouren van torens en muren met heuveltjes en heggen gedeeltelijk zichtbaar gemaakt. Uitvoerige nformatie over het vroegere kasteel vindt u op de site Kasteel van Wouw van C. Hoendervangers.

Steenfabrieken
Tussen 1850 en 1900 zijn er in de gemeente Wouw vier grote steenfabrieken opgericht, te weten in Wouwse Plantage, Zoomvliet, Oostelaar en Heerle. De laatste (Wouwse Plantage) is in 1984 gesloten. In 1998 is er een bijna 200 pagina’s tellend boek verschenen over de geschiedenis van de steenfabrieken in de gemeente Wouw*.
* Verkrijgbaar, indien nog voorradig, via de auteur de heer R. Hermans, tel. 0165-301821.

Voorzieningen
Dankzij de toegenomen welvaart ontstonden in de jaren zeventig mogelijkheden het voorzieningenniveau in Wouw fors uit te breiden. De inwoners zijn sinds die tijd verblijd met de aanleg van onder meer een wandelpark met het daarbij gelegen buurthuis De Bargie, sporthal Omganck, tennisbanen, twee blokhutten voor de scoutinggroepen, een kleuterschool, De Geerhoek en uitbreiding van sportpark De Doelen.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Wouw, kunt u terecht bij Heemkundekring "De Vierschaer"(betreffende de voormalige gemeente Wouw = Wouw, Wouwse Plantage, Heerle en Moerstraten).
- Verhalen over de geschiedenis van Wouw op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Jaarlijkse evenementen
- Concertzaal In den Wouwdfluit organiseert een reeks concerten door het jaar heen.
- Grote Geraniummarkt* (op een zondag in mei). Op deze markt zijn onder meer bloemen, planten, potgrond, potten en tuingereedschap verkrijgbaar.
* Zie ook bij Bezienswaardigheden.
- De Muziekfeesten Wouw is een 3-daags muzikaal evenement (eind juni) met muziek, show, amusement en sport en spel.

Literatuur
- Ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van Wouw in 1982 is een boekje verschenen, getiteld ‘Wouw 750, enkele grepen uit de geschiedenis van de gemeente Wouw’, samengesteld door streekarchivaris R. Jacobs. In deze publicatie ligt de nadruk op de geschiedenis vanaf circa 1800, omdat over de periode daarvóór al eerder publicaties zijn verschenen. Het zijn slechts ‘enkele grepen uit’, omdat het archief dat betrekking heeft op de 19e en 20e eeuw op dat moment nog niet was geordend. Het boekje behandelt onder meer de samenvoeging met de gemeente Moerstraten in 1810, het wapen, de ambtsketen en de gemeentevlag, Wouw ‘in kaart gebracht’, de school te Heerle, de vier kerken in de Wouwse dorpen, het station, de industrie, het gemeentehuis, de gemeenteraad en het voorzieningenniveau in de gemeente.

Links
- Dorpsraad Wouw. 
- Links naar instanties in Wouw en omgeving.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)