Wijnandsrade
Onderdelen
lokatie
Status
- Wijnandsrade is een dorp in de provincie Limburg, in de regio's Parkstad en Heuvelland, gemeente Nuth. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.
- Wapen van de voormalige gemeente Wijnandsrade.
- Onder het dorp Wijnandsrade vallen ook de buurtschappen Brommelen, Swier en Vink.
Naam
In het Limburgs
Wienesrao.
Oudere schrijfwijzen
Wijnandsraede, ca. 1350 Rode, Winantsrode, 1377 Roede wynandi, 1457 Herwynantsraide.
Naamsverklaring
Betekent rode ‘ontginning’ van Winant van de Bongard, in de 14e eeuw Heer van Winandsrade.(1)
Ligging
Wijnandsrade ligt Z van Nuth, ZW van Hoensbroek, NW van Voerendaal, NO van Hulsberg.
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Wijnandsrade 86 huizen met 482 inwoners, verdeeld in dorp Wijnandsraede 29/196 en de buurtschappen Swier 35/186, Vink 14/64 en Aalbeek 8/36 (ged.) (het grootste deel van Aalbeek viel t/m 1981 onder de gemeente Hulsberg).
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Wijnandsrade opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Nuth: 759 hectare met 1.747 inwoners;
naar Heerlen: 22 hectare met 11 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Wijnandsrade ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.
Geschiedenis
Wijnandsrade heeft een rijkere, en internationalere geschiedenis dan je op het eerste gezicht zou denken, aldus Heemkundevereniging Vrienden van Wijnandsrade op haar site:
"Heemkunde is de studie van de geschiedenis en cultuur van een plek die een groep mensen hun ‘heem’ noemt. De plek waar alles zo vertrouwd is dat men er zijn identiteit aan ontleent. ‘Ich bin inne Röatsjer jong’ of Ích bin ein Röatsjer meadje’. Wie dat zegt, heeft het diep in de genen zitten. Maar iedereen die zich in zijn ‘heem’ verdiept, ontdekt al snel dat de cultuur en geschiedenis van ‘zijn plek’ niet op zichzelf staan, dat veel mensen van verre zijn gekomen en zich met hún cultuur en tradities in je ‘heem’ hebben gevestigd. In je eigen cultuur en tradities herken je dan ook vooral die van een ander.
Dat geldt ook voor Wijnandsrade, ons eeuwenoude dorpje met dat heel eigen Limburgse karakter:onze stichter was een edelman uit Schinnen,een familie van Duitse baronnen heeft ons dorp meer dan 700 jaar in bezit gehad, we waren Brabants, Spaans, Oostenrijks, Frans en Belgisch, bekende ‘Röatsjer’ families stammen van rentmeesters uit Luxemburg en Duitsland, Europese oorlogen, van de Middeleeuwen tot WO II, hebben hun sporen achtergelaten, paters en landarbeiders uit heel Europa hebben zich in Wijnandsrade gevestigd, een schrijver uit het Haagse Voorhout kent onze geschiedenis beter dan wie dan ook, en onze burgemeester is helemaal uit Suriname gekomen om ons te besturen en onze nieuwe website te openen.* Dat is de fascinatie van Heemkunde. In ons Limburgse dorpje weerspiegelt zich de wereld."
* Men doelt hiermee op dhr. Headly Binderhagel, die toen hij in 2002 in Nuth aantrad, de eerste burgemeester van Surinaams-Creoolse afkomst was in Nederland. Hij is in 200x(?) opgevolgd door dhr. mr. Hubert Vos.
Archeologische vondsten hebben aangetoond dat reeds in de prehistorie op het grondgebied van Wijnandsrade bewoning aanwezig was. Er wordt verondersteld dat waarschijnlijk rond 2500 jaar voor Christus ter plaatse een nederzetting was van primitieve landbouwers.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Wijnandsrade, kunt u terecht bij Heemkundevereniging Vrienden van Wijnandsrade.
Bezienswaardigheden
- Sint Stephanuskerk.
- Kasteel Wijnandsrade.
- Oorlogsmonument buurtschap Brommelen.
Jaarlijkse evenementen
- Cultuur- en Folklorefestival Wijnandsrade (weekend eind augustus).
Literatuur
- In het boek 'Wijnandsrade, de parel van Zuid-Limburg' (Jack Jetten, Wiel Oehlen e.a., 2002) vindt u onder meer een historisch perspectief, de buurtschappen Brommelen, Laar, Swier en Vink, verhalen van Fons Erens, wegkruisen en kapellen, de Bokkenrijders en de mijntijd.
Links
- Inventaris van het archief van de gemeente Wijnandsrade 1819-1939.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wijnandsrade.
