Westerhaar-Vriezenveensewijk

Status
- Westerhaar-Vriezenveensewijk is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Twenterand. T/m 2000 gemeente Vriezenveen.
- Volgens de Topografische atlas Overijssel, editie 2004 (1) zou ter plekke van bedrijventerrein Garstelanden (zie bij Recente ontwikkelingen) sprake zijn van een plaatsnaam/buurtschap De Garstelanden. Dat is echter niet correct: een dergelijke buurtschap is er niet en is er ook nooit geweest*. In oudere atlassen was ook nog sprake van een benaming Garste Landen voor een pand Z van de Sibculoseweg, tussen de twee zuidelijke zandwinplassen. Deze naam is in de editie 2004 verdwenen.
* Aldus amateurhistoricus Freddie Ekkel uit Kloosterhaar.

Naam
Alternatieve naam
Omdat Westerhaar-Vriezenveensewijk zo'n lange naam is (het is zelfs de langste plaatsnaam van Nederland, althans de langste samengestelde naam, de langste enkelvoudige naam is Gasselterboerveenschemond), wordt het vaak kortheidshalve met Westerhaar aangeduid.
In het dialect
Lokaal werd Vriezenveensewijk ook De Wieke genoemd (vermoedelijk is de plaatsnaam in de praktijk niet meer in gebruik, gezien de vorige alinea).
Oudere schrijfwijzen
Westerhaar komt in 1849 voor het eerst voor, onder de naam Op de Haar. Vriezenveensewijk werd vroeger ook als Vriezenveenschewijk geschreven.
Naamsverklaring
- Westerhaar betekent de westelijk gelegen haar 'zandige heuvelrug'. Vriezenveensewijk betekent wijk 'vestigingsplaats' bij Vriezenveen. (2) De naam Vriezenveensewijk komt rond 1890 voor het eerst voor.
- Anderen stellen: Vriezenveensewijk is ontstaan doordat er in die tijd kanalen, ook wel wijken genoemd, werden gegraven (totaal ca. 25 stuks) voor vervening van de omgeving. Vriezenveensewijk is ontstaan rond zo'n 'wijk' aan de kant van Vriezenveen.
Naamgeving huidige naam
In de loop der tijd zijn beide plaatsen naar elkaar toegegroeid (Westerhaar lag in het N van het huidige dorp, van oorsprong rond de kruising Hoofdweg / Sibculoseweg / Vroomshoopseweg. Vriezenveensewijk ligt zuidelijker, ontstaan rond de brug van de Hoofdweg over het Vriezenveense Veenkanaal). Dit kwam mede doordat de Hervormde kerk in 1920 tussen beide dorpen in is gebouwd. Na meerdere ideeën (eerste initiatief in 1937) voor één nieuwe gezamenlijke plaatsnaam, is op aandringen van de provincie Overijssel in 1962 gekozen voor Westerhaar-Vriezenveensewijk. Omdat deze naam door zijn lengte in het dagelijks spraakgebruik vaak wordt ingekort tot Westerhaar, had men achteraf gezien wellicht beter gelijk kunnen kiezen voor de plaatsnaam Westerhaar...

Ligging
Westerhaar-Vriezenveensewijk ligt N van Vriezenveen, O van Vroomshoop, ZW van Sibculo en Kloosterhaar.

Statistische gegevens
- In 1938 is middels een grenscorrectie een klein stukje van de gemeente Ambt Hardenberg overgegaan naar de gemeente Vriezenveen. Dit betrof een deel van het toenmalige dorp Westerhaar (zie de plattegrond onder de link, © Andreas Bartelink).
- Westerhaar-Vriezenveensewijk heeft ca. 1.900 huizen met ca. 4.800 inwoners.

Geschiedenis
Westerhaar-Vriezenveensewijk is van oorsprong een veen-agrarisch dorp. Het Economisch Technisch Instituut Overijssel schrijft dat er rond 1850 twintig gezinnen in Westerhaar wonen. Maar als stichtingsjaar wordt 1885 aangehouden, omdat op 31 juli van dat jaar de eerste steen van de latere Rehobothschool wordt gelegd.

Ontstaan Westerhaar en Vriezenveensewijk
Van oorsprong was Westerhaar een verzameling losse boerderijen. Later ontstond door vervening van de Engbertsdijksvenen de plaats Vriezenveensewijk (1890). Door de grootschalige vervening kwamen arbeiders ‘van buiten’. De meesten van hen kwamen vanuit Drenthe en Friesland, waar de vervening aan het eind van de 19e eeuw over zijn hoogtepunt heen raakte. Op zoek naar werk trok men naar Vriezenveensewijk en vestigde zich langs het Veenkanaal.

Inwoners
Door het harde werken en de vasthoudendheid van de inwoners is Westerhaar-Vriezenveensewijk geworden tot wat het nu is. Het heeft zich ontwikkeld tot een dorp met een sterke samenhang onder de inwoners. Door eigen initiatieven heeft men veel voor elkaar gekregen, zoals de bouw van zwembad De Plump en gemeenschapcentrum De Klaampe (dialect voor een stuk hout dat het geheel bijeen zal houden, symbool voor de bindende factor).

Kulturhus
Westerhaar heeft sinds 2007 een Kulturhus, die dezelfde naam draagt als het voormalig gemeenschapcentrum: De Klaampe. Het Kulturhus herbergt de functies sport, welzijn en cultuur, zorg, educatie en sociaal werk. Er is ook een zorgcentrum aangesloten bij het Kulturhus. Door initiatief van huisartsen, fysiotherapeuten, logopediste, opticien en meer, is er een uitstekende eerstelijns zorgvoorziening ontstaan. Ook worden in het Kulturhus spreekuren gehouden van ziekenhuizen uit Hardenberg en Almelo.

Recente ontwikkelingen
- De gemeente Twenterand werkt samen met inwoners en verenigingen aan het KernOntwikkelingsPlan Westerhaar-Vriezenveensewijk. Het plan beschrijft de gewenste ontwikkelingen voor het dorp voor de jaren 2007-2017 ten behoeve van bevordering en behoud van de vitaliteit van deze kern.

- O van Westerhaar-Vriezenveensewijk, O van de N36, ligt bedrijventerrein Garstelanden (niet te verwarren met de wijk Garstlanden in Gramsbergen). De naam is ontleend aan de veldnaam 'De Veen Garst Landen' (1851), later ook geschreven als 'Veen Garst Landen' (1906). Dit was een veengebied dat lag tussen de toenmalige Tweede Nieuwe Leidijk (thans Sluiskade Noordzijde) en de Derde Nieuwe Leidijk (thans Leidijk-Oost). Zuidelijk van het huidige bedrijventerrein Garstelanden dus. Dit gebied was in eigendom van Vriezenveense boeren die hier het 'recht van opstrek' hadden. Bedrijventerrein Garstelanden ligt op de plek van de oude veldnaam Oude Gats Veenen. Historisch-geografisch gezien is de naam van het bedrijventerrein dus eigenlijk niet correct.* Het bedrijventerrein ligt in een landschappelijk zeer fraaie omgeving, op de overgang van een zandrug met veel bos, naar de grootschalige openheid van het veenlandschap, met verspreide boselementen. Anno 2010 zijn er plannen het terrein met 3 hectare uit te breiden voor de uitbreidingsbehoefte van de lokale bedrijven. De uitbreidingsmogelijkheden zijn beperkt door de nabijheid van Natura-2000 natuurgebied Engbertsdijksvenen.
* Bron: Freddie Ekkel, Kloosterhaar.

Bezienswaardigheden
- Hervormde kerk uit 1920.

Musea
- Veenmuseum Vriezenveenseveld verhaalt over de vervening die van ca. 1890-1950 in deze streek heeft plaatsgevonden.

Natuur en recreatie
- De Engbertsdijkvenen zijn ontgonnen vanuit Westerhaar-Vriezenveensewijk. Thans is het een Natura 2000-natuurgebied met een omvang van liefst 1.000 hectare.

- Fietsroute LF18 (Ommen-Denekamp, 60 km), van het Landelijk Fietsnetwerk, loopt door Westerhaar-Vriezenveensewijk. Deze route maakt onderdeel uit van het 'Rondje Twente'. Dit rondje bestaat uit delen van vier LF-routes (LF8, LF14, LF15 en LF18) en voert door enkele van de mooiste natuurgebieden van Overijssel.

- De weg van Westerhaar-Vriezenveensewijk naar Sibculo en Kloosterhaar is op een hoge zandrug gelegen en vormt een markante overgang vanuit het veenlandschap. Hier vandaan heeft u fraaie uitzichten op het open veenlandschap.

Trivia
- Kamerlid Sabine Uitslag (1973, CDA) is hier geboren.

Links
- Westerhaar Digitaal: site over Westerhaar-Vriezenveensewijk met o.a. veel actualiteiten en lokale links. Vier vrijwilligers, gesteund door vele lokale sponsoren, zorgen ervoor dat deze in 2007 opgerichte site up-to-date blijft met veel nieuws en beeldmateriaal over Westerhaar-Vriezenveensewijk.
- Site over het feestjaar 2010: 125 jaar Westerhaar-Vriezenveensewijk.

1. 1. Topografische Atlas Overijssel,
   ANWB
   , (2004)
   
2. 2. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)