Welberg

Status
- Welberg is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Steenbergen.
- Het dorp Welberg heeft destijds geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek gekregen, voor de postadressen ligt Welberg daarom `in` Steenbergen. Het is echter nog steeds een los van Steenbergen gelegen dorp. Welberg is niet in Steenbergen ‘opgegaan’, tussen Steenbergen en Welberg ligt nog een stuk ‘open gebied’ en als blijvende barrière de N259 Dinteloord-Steenbergen.

Naam
Naamgeving
Lokaal wordt het dorp De Welberg genoemd. Men woont ‘op de Welberg’.
Wanneer woon je 'in' of 'op' een plaats?
“Iedere rasechte Steenbergenaar weet feilloos te vertellen dat hij op de Welberg heeft gewoond, en inmiddels in Steenbergen is terechtgekomen. Je woont ook op de Komwei en op de Kaai, maar in de Kaaistraat. De taalkundige prof. Hans Heestermans heeft over dit verschijnsel ooit eens geschreven, zij het toegesneden op Bergen op Zoom.
Het is niet zo gemakkelijk een verklaring te vinden voor het gebruik van in en op. Toch, zegt hij, zijn er een paar aanknopingspunten. Je bent in de kelder en op zolder. Iets dat hoger is gelegen, associëren wij met op. Daarom woon je op de Welberg, op de Afgeslechtedijk, op de Stoofdijk.
Maar: je woont ook op de Dinteloordseweg, op de Halsterseweg, op De Kaai, op de Markt, ja zelfs op De Heen en op Kruisland, en die liggen niet hoog! Waarom woon je daar dan toch op? Dat berust, aldus Heestermans, weer op een andere tegenstelling. Op in plaats van in gebruiken wij bij een vrij open ruimte, bijvoorbeeld op het veld, in tegenstelling tot in huis. De Kaai, de Komwei en plaatsen als De Heen, Kladde, Kruisland, Notendaal en de Koevering: het zijn alle open vlaktes, en daar woon je op. Steenbergen zelf was vroeger ommuurd, dus gesloten, en daar woonde je gewoon in. Tenminste…, als je geen huis had aan de Blauwe Sluis!” (108).
Oudere schrijfwijzen
1359 Welberghe, 1400 kopie 1424 Welberghe.
Naamsverklaring
Samengesteld uit wel ‘put, bron’ en berg ‘oprijzing, terreinverheffing’ (soms ook; berging, bergplaats).(1)
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Welberg D’n Raldal.

Ligging
Welberg ligt O van Steenbergen en de N259 Dinteloord-Steenbergen.

Statistische gegevens
Welberg heeft ca. 550 huizen met tegen de 1.400 nwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Welberg is ontstaan langs de Welbergsedijk. Dit was van oorsprong een agrarisch lint. Dit agrarische lint is vrijwel geheel verdicht en heeft op sommige plaatsen nog enkele doorzichten naar het buitengebied. Later is er haaks op de Welbergsedijk een nieuw lint ontstaan, De Kapelaan Kockstraat. Daar waar deze twee linten elkaar raken is de kerk gelegen. De Kapelaan Kockstraat verbindt net als de Laurentiusdijk Welberg met Steenbergen.

Welberg laat zich typeren als een van oudsher agrarisch, rustig forensendorp. Hoewel Welberg min of meer tegen Steenbergen aan gelegen is, voelen de bewoners zich Welberger en wordt Welberg nog steeds als een dorp gezien. Er is ook nog steeds een stuk open gebied tussen Welberg en Steenbergen. Het dorpse leven uit zich o.a. in het 'ons-kent-ons-gevoel' en een zeer actief en doortastend verenigingsleven. Sommige verenigingen zijn zelfs relatief groot voor zo'n klein dorp omdat er ook mensen van buiten het dorp lid zijn. Drijvende kracht achter het sociale leven in Welberg is voetbalvereniging SC Welberg. Andere accommodaties voor de verenigingen zijn gemeenschapshuis De Vaart, het clubgebouw van de meisjesjeugdgroep (achter het gemeenschapshuis) en het café aan de Kapelaan Kockstraat.

Recente ontwikkelingen
- Het Dorpsplan Welberg schetst de voor het dorp wenselijke ontwiikkelingen en perspectieven voor de komende jaren, en hoe dat gerealiseerd zou kunnen worden.

Bezienswaardigheden
- Welberg is een dorp geworden met de bouw van de Sint Corneliuskerk in 1928.
- De oude karakteristieke pastorie in het centrum van Welberg heeft sinds eind 2009 een nieuwe bestemming als Thomashuis (kleinschalige woonvoorziening voor verstandelijk gehandicapten).
- Mariakapel uit 1933 aan de Hoogstraat.
- Oorlogsmonument aan de Canadezenweg.
- Voormalig klooster Stella Maris.

Jaarlijkse evenementen
- Op de site van Ontspanning voor Welberg kunt u lezen en zien wat er door het jaar heen zoal in Welberg te doen is.
- Braderie (op een zondag eind mei).
- Eind augustus is er De 10 km van Groot Steenbergen (hardloopwedstrijd).

Natuur en recreatie
- Natuurgebied Oudland.

Links
- Fotoreportage over Welberg met onderaan de pagina nieuwsartikelen over Welberg.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)