Wahlwiller

Status
- Wahlwiller is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Gulpen-Wittem. T/m 1998 gemeente Wittem.
- Het dorp Wahlwiller heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Wahlwiller, evenals de buurdorpen Nijswiller en Partij, 'in' Wittem.

Naam
In het Limburgs
Volgens Veldeke Wilder, volgens de plaatsnaamborden ter plekke Wielder.
Oudere schrijfwijzen
13e eeuw Wijlre, Wilre, Ca. 1350 Waelwilre, Wailwilre, 1357 Waluiler.
Naamsverklaring
In deze naam betekent Wahl ‘Waals, Romaans’. In het begin van onze jaartelling werden de Kelten door de Germanen 'Walen' genoemd. Later werden hiermee de Romaans-sprekenden aangeduid. Willer komt voort uit het Romaanse vîllâre, ‘boerderij’. Zie ook bij Nijswiller en Wijlre.(1362)
Wijndorp
Wahlwiller mag zich Wijndorp noemen. Dat predikaat is in 2005 door burgemeester Geraedts van Gulpen-Wittem officieel toegekend. Borden met de titel Wijndorp sieren de ingangen van het dorp. Wahlwiller wordt omringd door drie wijngaarden.

Ligging
Wahlwiller ligt O van Wittem, NO van Mechelen, Z van Eys, langs de rijksweg Maastricht-Vaals (N278), Z van de Sinsel- of Selzerbeek.

Statistische gegevens
- In 1840 had Wahlwiller 40 huizen met 165 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Wahlwiller ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Evenals Nijswiller is Wahlwiller ontstaan langs de oude (Romeinse?) hoofdweg van Maastricht naar Aken. De naam van deze weg is nu 'Oude Baan'. Wahlwiller was in de 13e eeuw een erfgoed (allodium) van de hertogen van Limburg. Het vormde toen met Mechelen een herlijkheid. Na 1288 kwam het in handen van de hertog van Brabant. In 1334 schenkt hertog Jan van Brabant een deel van Mechelen en Wahlwiller als leengoed aan Diederik IV, Heer van Valkenburg en Monschau. In 1352 wordt dit deel aan Jan I van Cosselaer, Heer van Wittem geschonken. Het overblijvende deel van Wahlwiller werd door Johanna van Brabant in 1354 aan de Heer van Wittem geschonken en sindsdien behoorde Wahlwiller bij de vrije rijksheerlijkheid Wittem.

Wahlwiller en zijn St. Cunibertuskerk werden voor het eerst vermeld in 1215 toen Hendrik III, hertog van Limburg onder andere het recht om de pastoor te benoemen aan de Johannieterorde schonk. De Johannieters waren ook verplicht om te zorgen voor het onderhoud van het schip, de ramen, het koor en de altaren van de kerk. Dat zij deze verplichtingen niet steeds nakwamen, blijkt uit een proces dat in de jaren 1594-1597 werd gevoerd en waar uiteindelijk de Commandeur van de Johannieters te Mechelen verplicht werd voor dit onderhoud te zorgen.

Wahlwiller is evenals Nijswiller een zelfstandige parochie. Wel is er een gezamenlijke basisschool, die precies tussen beide dorpen in ligt.

Wie zich nader wil verdiepen in de geschiedenis van Wahlwiller, kan terecht bij de Stichting Heemkunde Wahlwiller.

Bezienswaardigheden
- St. Cunibertuskerk met kruiswegstaties van Aad de Haas.
- Hoeve Laterne.
- Arnold Janssen Klooster.

Jaarlijkse evenementen
- Luikse Markt (weekend in augustus). Met onder meer antiek en curiosa, kermisattracties, spelen, muzikale shows van orkesten en Luikse folkloregroepen, een Waals paviljoen en gezellige eetcafeetjes in Luikse sfeer. Site Luikse Markt Wahlwiller.
- Wahlwiller Wijnfeest (op een zondag eind september). Proeverij van kwaliteitswijnen uit Wahlwiller en andere streken/landen. Verder zijn er op deze dag ook andere streekproducten te verkrijgen. Site Wahlwiller Wijnfeest.
- Kermis (rond een weekend in november).

Natuur en recreatie
- In 1997 is het Capucijnenpad aangelegd, een voetpad langs de Capucijnenweg tussen Wahlwiller en Mechelen. Hiermee is een gesloten netwerk van voetpaden ontstaan tussen alle dorpen in de voormalige gemeente Wittem.
- Op weg van Wahlwiller naar Eys komt u over de van de Amstel Gold Race bekende ‘kuitenbijter’ de Kruisberg.
- Rondleidingen wijngaarden Wahlwiller.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wahlwiller (online te bestellen).

Links
- Site over Wahlwiller met o.a. geschiedenis, actualiteiten en bezienswaardigheden.
- Fotokalender Wahlwiller 2009. (pdf)

1. 1. Citekey not found