Ter Apel
Onderdelen
lokatie
Status
- Ter Apel is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Vlagtwedde.
- Onder het dorp Ter Apel vallen ook de buurtschappen Agodorp, Barnflair, Burgemeester Beinsdorp, De Bruil, Ter Haar, De Maten, Munnekemoer en 't Schot. 't Heem is een 'grensgeval' met betrekking tot ja of nee buurtschap: de buurtschap is tegenwoordig opgegaan in de bebouwing in het noorden van de kern Ter Apel, en is daarmee geografisch niet meer als buurtschap te beschouwen. Toch is er in 2009 nog wel een plaatsnaambord/buurtschapsbord geplaatst, dus kennelijk vindt men 't Heem nog wel een apart kerntje.
Naam
In het dialect
Ter Oapel, Drapel.
Oudere vermeldingen
Ter-Apel, Ter-Aple, 1458 geheiten van oldes Apell, 1464 de stede Apel, 1517 tho Apell, 1595 ther Aepell, 1602 Draepel.
Naamsverklaring
Moeilijk te duiden. Men ziet hierin een samenstelling van â 'water' en pôl 'poel'. Een andere verklaring gaat uit van het Oudfriese â-pôl 'waterpaal'. Apel komt voor als variant van appel 'boomvrucht' en de lange a hoeft een verklaring als 'bos met wilde appelbomen' niet in de weg te staan, vergelijk Apeldoorn naast Appeltern. Zoals bij meer plaatsen het geval is, is de locatieve datief tho der, geworden tot ter, de algemene vorm geworden. Met de stichting van een kapel in 1216 ontstond hier het klooster Domus Lucis. Na een onderbreking aan het begin van de 15e eeuw kwam er in 1464 een nieuw klooster van de Kruisdragers met de naam Domus novae lucis, waarnaar men ook het dorp vaak Klooster Ter Apel noemde.(1)
Ligging
Ter Apel ligt in het uiterste ZO van de provincie Groningen en grenst in het W en Z aan de provincie Drenthe en in het O aan Duitsland.
Statistische gegevens
- In 1840 had Ter Apel (weliswaar zonder de omliggende buurtschappen) nog slechts 23 huizen met 136 inwoners.
- Tegenwoordig is Ter Apel de grootste kern van de gemeente Vlagtwedde met ca. 3.600 huizen en ca. 8.900 inwoners.
Geschiedenis
Ter Apel is een voormalige vesting, waar nog restanten van over zijn. Hoewel Ter Apel van oorsprong geen veenkolonie is, heeft het wel een veenkoloniaal karakter gekregen. Het dorp heeft in tegenstelling tot andere veenkoloniën veel bos. Na de eeuwwisseling heeft Ter Apel zich nog sterk uitgebreid. Het is nu de belangrijkste industrie- en handelskern van de gemeente Vlagtwedde. Ter Apel heeft een nieuw winkelcentrum, volop voorzieningen en een Regionale Scholengemeenschap (het RSG). Het RSG is de enige plaats binnen de gemeente Vlagtwedde waar voortgezet onderwijs wordt gegeven.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Ter Apel, kunt u terecht op de site Oud Ter Apel.
Recente ontwikkelingen
Nieuw asielcentrum Ter Apel grootste in Nederland
Ter Apel krijgt een permanent asielcentrum voor 2.000 mensen, het grootste in Nederland. De gemeenteraad van Vlagtwedde is akkoord met een contract voor 30 jaar. Zodra in 2015 de permanente bouw van het asielcentrum (AC) is gerealiseerd, kunnen asielzoekers er verblijven van het moment van binnenkomst tot hun statusverlening of terugkeer. Het terrein krijgt ook nieuwbouw voor een basisschool, voortgezet onderwijs en een sportaccommodatie. Alle complexen worden duurzaam en energiezuinig gebouwd. Volgens het huidige contract mogen in Ter Apel 1.050 asielzoekers worden opgevangen. In 2010 gaf de gemeente reeds toestemming voor een tijdelijke uitbreiding tot 1.650 personen. Doorslaggevend voor Vlagtwedde om in te stemmen met het uitbreidingsverzoek van het COA is de economische impuls en stabiliteit die het AC brengt, zegt wethouder Kuipers. ‘Er werken nu al 950 mensen op het AC en daar komen straks tweehonderd banen bij. Samen met de vierhonderd werknemers van de penitentiaire inrichting die daar ook staat, biedt het terrein werkgelegenheid aan vijftienhonderd mensen. Daarmee is het de grootste werkgever in de gemeente.’ (bron: Binnenlands Bestuur, 29-4-2010)
Bezienswaardigheden
- Klooster Ter Apel is tegenwoordig een museum voor kloostergeschiedenis, kerkgeschiedenis en religeuze kunst.
- De spoorlijn Ter Apel - Ter Apel Rijksgrens (= Munnekemoer) is slechts twee jaar in gebruik geweest (1924-1926) en opgebroken toen duidelijk werd dat de verlenging naar Duitsland niet zou worden gerealiseerd. Van de voormalige spoorlijn zijn nog diverse restanten zichtbaar. Fotoreportage van Victor M. Lansink over het spoortraject Ter Apel - Ter Apelkanaal op zijn site Railtrash.
Jaarlijkse evenementen
- Rond het middeleeuwse klooster in de bossen van Ter Apel is jaarlijks het evenement Middeleeuws Ter Apel (weekend begin september). Kom met uw gezin een dagje naar Ter Apel om kennis te maken met hoe het er in de 15e eeuw aan toeging. Het is het grootste middeleeuwse evenement van ons land met o.a. veldslagen tussen legers, boogschiet- en zwaardvechtdemonstraties, verhalen, workshops, acrobatiek, middeleeuwse spelletjes voor de kinderen en op zaterdagavond een sprookjesachtig verlicht klooster met muziek en dans rond een groot kampvuur.
Natuur en recreatie
- Ter Apel ligt in een prachtige bosrijke omgeving te midden van een reeks zeer landelijke buurtschappen. De omgeving is royaal voorzien van fiets- en wandelpaden.
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ter Apel (online te bestellen).
