't Klooster

Status
- 't Klooster is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Aalten.
- De buurtschap 't Klooster valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Aalten.
- De buurtschap wordt niet als zodanig vermeld in oude of recente atlassen zoals de Topografische atlas Gelderland (1). Vanouds is het echter wel een buurtschap, die tot 1980 onder buur-buurtschap Barlo viel. Sinds dat jaar is 't Klooster een zelfstandige buurtschap, d.w.z. met een eigen buurtvereniging (zie bij Links).

Naam
Naamsverklaring
De buurtschap is genoemd naar het klooster dat hier vroeger heeft gestaan. Zie verder bij Geschiedenis.

Ligging
De buurtschap 't Klooster ligt NO van Aalten en Bredevoort, rond de wegen Kloosterdijk, Schaarweg, Het Meinen en Klumperdijk.

Statistische gegevens
De buurtschap 't Klooster omvat ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Geschiedenis
Sinds de 15e eeuw tot 1597 heeft in de huidige buurtschap 't Klooster daadwerkelijk een klooster gestaan, namelijk het klooster Nazareth, ook wel Schaer genaamd. Dit klooster hoorde bij de beweging van de Moderne Devotie. De Moderne Devotie was een spirituele beweging binnen de middeleeuwse kerk die opkwam aan het eind van de 14e eeuw. De beweging ontstond doordat mensen niet tevreden waren met hun situatie door misstanden in de kerk. Tussen hen bevonden zich geestelijken en leken. Ze leefden in gemeenschap van tafel en goederen zonder kloostergeloften te hebben afgelegd. Hun voornaamste bezigheid was de zorg aan de studerende jeugd en verbetering van de leefomstandigheden van de bevolking.

De grondlegger van de Moderne Devotie was Geert Grote (1340-1384). Hij stichtte in zijn geboorteplaats Deventer de eerste gemeenschap. Na zijn dood volbracht zijn volgeling Florens Radewijns (ook wel Floris Radewijnsz) de wens van Grote door een klooster te stichten: Windesheim bij Zwolle. De Congregatie van Windesheim bestond op haar hoogtepunt, omstreeks 1510, uit ruim 100 kloosters, hoofdzakelijk in Nederland en rondom Keulen. Het klooster Nazareth was hier één van, aan de rand van de Schaersheide en het ondoordringbare veengebied bij Bredevoort. Dit werd het 'Domus Beatae Mariae in Nazareth', in de volksmond Schaer genoemd. De grond was beschikbaar gesteld door Derk van Lintelo, een vrome regionale edelman, die later tot hoge ouderdom als donaat in het klooster leefde.

Hoewel het geen groot klooster was, blijkt uit veld- en archiefonderzoek dat Nazareth een markante plaats heeft ingenomen in de toenmalige heerlijkheid Bredevoort. De omtrek van het kloostergebied is nog goed te traceren. Veldnamen zijn nog herkenbaar, terwijl de restanten op een boerenerf hun herkomst verraden.

De spirituele invloed van het klooster is bewaard gebleven in muurschilderingen van de oude Sint Jacobuskerk te Winterswijk, die bij de heerlijkheid Bredevoort behoorde. Ook zijn er aanwijzingen dat er aan de bouw van het klooster door de Windesheimers reeds een ‘klooster’ vooraf is gegaan. In elk geval vertoont de inrichting van het kloosterterrein opvallend veel overeenkomsten met dat van de Cisterciënsers van Burlo, net over de Duitse grens bij Winterswijk. De buurtschap ’t Klooster herinnert nog in naam aan wat hier in de late middeleeuwen heeft plaatsgevonden. (© Kloosters Belang)

Recente ontwikkelingen
Sinds 1980 is 't Klooster een zelfstandige buurtschap in de gemeente Aalten. Het 25-jarig jubleum in 2005 was aanleiding om het religieus erfgoed weer naar voren te halen. Buurtvereniging Kloosters Belang heeft o.a. met medewerking van de Sint-Helenaparochie in Aalten en een historische werkgroep van leerkrachten, lesmaterialen ontwikkeld. Zo waren er projecten over de geschiedenis van het klooster en de Moderne Devotie op scholen in Bredevoort en Aalten. In de kerkbladen van de PKN en de parochiebladen van Aalten en Bredevoort werd uitgebreid ingegaan op de spiritualiteit van de Moderne Devotie en hoe deze ons vandaag de dag kan verrijken.

Bezienswaardigheden
Beeld
Naar aanleiding van het hiervoor genoemde jubileum in 2005, is in dat jaar een bronzen beeld van de Eibergse kunstenaar Jan te Kulve in 't Klooster geplaatst. Het beeld toont een bewoner van klooster Schaer in de kleding van zijn Orde (reguliere kanunniken van Sint Augustinus). Het staat op een steenworp afstand van het voormalige Nazareth, langs een toeristische route. De kanunnik kijkt naar de plaats van het verdwenen klooster. Op de sokkel staat het kloosterzegel uit 1460 afgebeeld: Maria met kind en een kloosterling, die het Ave Maria bidt. Het beeld houdt de herinnering levend aan een belangrijk stukje verleden van de buurtschap ’t Klooster.

Kloosterschans
Op het voormalige kloosterterrein ligt de vooralsnog mysterieuze Kloosterschans, waarvan tot op heden nog niet bekend is wie deze bouwde, en wat de eigenlijke functie van deze schans is geweest.

Natuur en recreatie
- Bij het standbeeld van de kanunnik staan borden m.b.t. toeristische fietsroutes door de omgeving, zoals de Krosenbrinkroute en de Knooppuntenroute.
- Rond het noorden van de Kloosterdijk bevindt zich het ca. 18 hectare grote Kloosterbos, dat deel uitmaakt van het 66 hectare grote landgoed 't Klooster. Langs het Kloosterbos loopt de Schaarsbeek die uitmond in de Keizersbeek.

Links
- Site van en over de buurtschap 't Klooster van buurtvereniging Kloosters Belang.

1. 1. Topografische Atlas Gelderland,
   ANWB
   , (2004)