Sweikhuizen

Sweikhuizen

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Sweikhuizen is een dorp in de provincie Limburg, in de streken Westelijke Mijnstreek en Heuvelland, gemeente Schinnen.
- Onder het dorp Sweikhuizen valt ook een deel van de buurtschap Daniken.

Naam
Lokale schrijfwijze en uitspraak
Zjweikese.
Oudere schrijfwijzen
Sweijkhuizen, 1660 Sweyckhuysen, 1840 Sweijkhuijsen.
Naamsverklaring
Voor de verklaring van de naam Sweikhuizen zijn maar liefst drie verschillende theorieën:
1) Sweyck is hetzelfde als zwaag ‘weiland, land waar vee wordt gehouden’. De betekenis van de naam is huizen ‘nederzetting’ bij de weideplaats. (1)
2) De naam Sweikhuizen is waarschijnlijk afkomstig van het woord Zweihuizen oftewel twee huizen. Het is de aanduiding van een bebouwing die is gelegen tussen twee huizen. Algemeen wordt aangenomen dat de Stammenhof het boven- en de Biessenhof (overigens op Geleens grondgebied) het benedenhuis waren. Deze beide hoeven en hun landerijen besloegen een gebied dat uitgestrekter was dan het huidige kerkdorp. Het was eigendom van de Heren van Schinnen. De eerste bewoners aan de verbindingsweg tussen de twee genoemde hoeven waren pachters, knechten en ander personeel. Later kwamen daar nog voornamelijk handwerklieden bij. (3076)
3) “In 1280 werd op een berg een originele Limburgse boerenveehoeve gebouwd. De boer noemde zijn boerderij Sveiga en zo komt Sweikhuizen aan zijn naam.” (helaas weten wij niet meer uit welke bron wij dit hebben). Dit artikel t.g.v. het Zuid-Limburgs Federatie-Feest in 1988 stelt dat sveiga zou staan voor "veehof voor runderen".

Ligging
- Sweikhuizen ligt O van Geleen, N van Spaubeek, W van Puth, NW van Schinnen.
- Tegen de heuvelhelling tussen Geleen en Spaubeek, ligt Sweikhuizen idyllisch temidden van een decor van hellingbossen, glooiende akkers, schaduwrijke holle wegen en monumentale gebouwen. Van bovenaf biedt het dorp een schitterend uitzicht op het Geleen- en Maasdal, geflankeerd door bos en akkers.

Statistische gegevens
- In 1840 had Sweikhuizen 56 huizen met 239 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Sweikhuizen ca. 300 huizen met ca. 800 inwoners.

Geschiedenis
Bij opgravingen in Sweikhuizen is recentelijk een kampement van jagende nomaden blootgelegd, dat waarschijnlijk dateert uit de Midden-Steentijd (8000-5000 v. Chr.). En een nederzetting uit het Magdalénien (laat- Paleolithicum, 14.000-13.000 jaar geleden).

Bezienswaardigheden
- Kerk van St. Dionysius en St. Odilia.
- Hoeve Stammenhof.
- Naast de grotere boerenwoningen zijn op en tegen het plateau nog enkele kleinere boerderijtjes van belang. Vanouds bevond zich in Sweikhuizen een opeenvolgende rij van vakwerkhuizen. Er zijn er nog enkele van over, deels versteend.

Jaarlijkse evenementen
- Carnaval. Carnavalsvereniging De Sjwenskes.
- Aspergefeesten op tweede pinksterdag.
- Rengelotte Proemevlaaifestival (op een zondag in augustus). Rengelotte is de Limburgse benaming voor Reine Claude, een ras dat hier vroeger veel werd geteeld, en dat sinds enkele jaren dankzij de inzet van de dorpelingen gelukkig weer terug is in het Sweikhuizer landschap. Het festival omvat naast proemevlaaien ook wandelen, een dialectmis, film en kunst. Voor nadere informatie over de comeback van deze pruim zie hierna bij het hoofdstuk Eten en drinken.

Natuur en recreatie
- Stammenderbos en Stammenderveld.
- Het Ommetje Sweikhuizen heeft een lengte van 6,9 km.
- W van Sweikhuizen, O van de spoorlijn, bevindt zich op grondgebied van de gemeente Sittard-Geleen een grote visvijver.

Eten en drinken
- Tot in de jaren zestig was Sweikhuizen bekend om zijn bijzondere pruimen: de Sjweikeser Rèngelaot. Sinds die tijd zijn de pruimen nagenoeg uit het beeld van Sweikhuizen verdwenen. Ruilverkaveling en kaalslag zorgden ervoor dat de bomen langzaam met de grond gelijk werden gemaakt. De hoogstambomen werden niet "rendabel" meer gevonden. Tot enkele jaren geleden waren er nog maar enkele tientallen bomen over. Inwoner Jos Boyens heeft in 2003 de Stichting Sjweikeser Rèngelaot opgericht, die als doel heeft de pruimenbomen en ook de meidoornhagen in het Sweikhuizer landschap te laten terugkeren. En met succes! Vandaag de dag staan er alweer honderden pruimenbomen in Sweikhuizen. Uiteindelijk moeten dat er ca. 1.000 worden. U kunt een boom adopteren voor €50,00. Nadere informatie vindt u op de site van de Stichting Sjweikeser Rèngelaot.

Links
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sweikhuizen.
- Beschrijving Sweikhuizen op de site van de gemeente Schinnen.
- 25 jaar Klauterkoers (wielrennen) in Sweikhuizen 1972-1997.