De kruisbasiliek St. Paulus (Kerkstraat 27) kreeg in 1892-1893 van zijn bouwer een mooie, samenhangende vorm. Deze architect was Johannes Kayser, die zich ook hier weer als een beheerser van de neogotiek presenteert.

Op een steenworp afstand van de St. Pauluskerk staat de NH kerk (van de Protestantse Kerkgemeenschap Gulpen-Vaals / Toeristengemeente, Kerkstraat 47). De toren is gebouwd met ruwe blokken kalk- en zandsteen. De romp en de jongere spits zijn van vergelijkbare hoogte. Sommige analytici hebben vastgesteld dat de oudste versie ervan geen muuropeningen bevat heeft, hetgeen een militaire bestemming suggereert (ook op het begeleidende bordje wordt hij een voorbeeld van de verdedigingstorens genoemd).

De Evangelisch-Lutherse kerk van Vaals is op een onregelmatige achthoekige grondslag gebouwd. Wie de maker was, is niet zeker. De kerk is toegeschreven aan de Akense architect Johann Josef Couven. Dat de gemeente het gebouw in 1738 in gebruik nam, mag wel zeker heten. De gelovigen waren vooral afkomstig uit de grensstreek met Duitsland. Het bouwwerk wordt wel merkwaardig genoemd. Er zijn twee bouwlagen onder een in een punt uitlopende kap met dakkapellen. Voor de buitenmuren is baksteen gebruikt. Hoekblokken, sokkel en omlijstingen van venster- en deuropeningen zijn van natuursteen.

De joodse begraafplaats, die vanaf 1900 in gebruik was en nabij de Tentstraat ligt, wordt onderhouden door de gemeente. Rond het begin van de 19e eeuw vestigden zich in Vaals joden afkomstig uit Pruisen. Tussen 1821 en 1827 waren de joodse inwoners van Vaals ingedeeld bij de gemeente Eijsden, vanaf 1827 vormden zij een zelfstandige joodse gemeente. In 1862 werd de situatie teruggedraaid en behoorden de joden van Vaals wederom tot Eijsden. Rond 1900 werden zij aan Gulpen toegevoegd.

Kasteel Bloemendal (Bloemendalstraat 150) is in opdracht van Johann Arnold von Clermont in de jaren 1791-1795 volgens ontwerp van de Akense bouwmeester J. Morreti gebouwd. Na 1848 gerenommeerd meisjespensionaat van de orde Dames du Sacré Coeur. In 1978 kwam hier een eind aan het kloosterleven, sinds 1990 is het complex gerestaureerd en uitgebreid tot een luxe hotel, waardoor dit cultuurhistorisch waardevolle bouwwerk op passende wijze bewaard is gebleven. De kasteeltuin is dagelijks vrij toegankelijk.

Het monumentale Von Clermonthuis (Von Clermontplein 15) uit 1761, was de lakenfabriek met woonhuis van Johann Arnold von Clermont. Het is na restauraties en verbouwingen sinds 1979 in gebruik als gemeentehuis.

De Koperhof (17e eeuw), vroeger woonhuis van een in 1595 vermelde kopermolen. Op deze plaats bevindt zich de voormalige Lutherse kerk uit 1736, die tegenwoordig in gebruik is als museum en voor culturele evenementen dient (zie verder bij Musea).

Naaldenfabriek Der Bau uit 1792, Tentstraat 53-65, met Cereshoeve (18e eeuw), Tentstraat 67; herenhuis met boerderij.

Obelisk in een vijver aan de Beemderlaan. Johan Arnold von Clermont liet daardoor in 1790 het "eindpunt" van zijn uitgestrekte eigendom kenmerken; een modegril in de 18e eeuw.

In het Malensbos bevinden zich drie grafheuvels uit de Bronstijd: het "kindergraf" (Epenerbaan tegenover rest. L´Arte di Mangiare Bene), ca. 200 m verder ZW een grafheuvel zonder naam en van daaruit ca. 1 km verder Z het "Fransozengraf".

Oude grensstenen van de Rijksstad Aken met het wapen van Aken, de adelaar. Drie van deze adelaarsstenen bevinden zich op grondgebied van de gemeente Vaals: a) bij het oude douanekantoor, de "kleng wach" (zie verder bij Musea) in de Akenerstraat bij nr. 2, b) op de Vaalserberg, ca.

Het gebouwenkomplex van hoeve St. Adalbert (in dialect Sankt Tolbert - Bloemendalstraat 5 t/m 11) bestond al in 1041 (zie bij Geschiedenis). Aan deze hoeve heeft Heemkundekring Sankt Tolbert Vaals zijn naam ontleend.

Kasteel Vaalsbroek (Vaalsbroek 1). Verbouwd in 1761 door Johann Arnold von Clermont. Van 1974 tot 1980 gerenoveerd en inmiddels uitgebreid tot culinair (befaamde streekgerechten) en partycentrum. De prachtige kasteeltuin met fraaie oude bomen en een bijzondere hoogstamfruitboomgaard is dagelijks vrij toegankelijk.
Mausoleum van de familie Van Clermont, restaurant De Oude Watermolen met molenwiel en de toebehorende molenvijver met  zwanen en eenden.