Het Waterschap Roer en Overmaas heeft in 2003 een project uitgevoerd om de wateroverlast van het riviertje de Jeker te beperken en de waterloop natuurlijker te maken. Door de bedding te verbreden wordt het risico op overstromingen verkleind. Het gebied is ingericht als een parkachtige groenzone waar bijzondere dieren en planten een plek kunnen vinden. De Jeker stroomt ook tussen de bebouwing en daar is op veel plekken een bijzondere muurflora te vinden, specifiek voor vochtige plekken zoals diverse varens waaronder de Steenbreekvaren.

Ten zuiden van het provinciehuis (Gouvernement) ligt het natuurontwikkelingsgebied De Kleine Weerd (12 ha). Het is het restant van een voormalig eiland in de Maas. Het bestaat verder uit laaggelegen beddingen van oude Maaslopen. De Kleine Weerd is een van de eerste natuurontwikkelingsgebieden van Limburg die door het Wereld Natuur Fonds en stichting Ark zijn opgezet. Het Limburgs Landschap is er vanaf het begin bij betrokken geweest, heeft het gebied in 1999 in beheer genomen en in 2001 delen van het gebied in eigendom gekregen.

Aan de linker Maasoever ligt natuurreservaat Hochter Bampd. In dit door Natuurmonumenten beheerde gebied ziet u de invloed van grote grazers op de ontwikkeling van de rivierflora. Natuurmonumenten organiseert excursies (wandelen en kajaktocht) door dit natuurgebied en over de Maas, waarbij u onder meer kennismaakt met aspecten van het Grensmaasproject. Nadere informatie op tel. 045-5630355.

Natuurmonumentenboswachter Bert Kruyntjens is dé muurhagedissenspecialist van Nederland. De podarcis muralis muralis, zoals het dier officieel heet, is zijn passie. De muurhagedis komt in Nederland alleen in Maastricht van nature voor. Het is de meest noordelijke woonplaats van deze dieren in Europa. In Zuid-Europa zie je ze op huizen en tuinmuren, want muurhagedissen blijven het liefst in de buurt van mensen. Ook op de oude vestingmuren van Maastricht liepen ze gewoon heen en weer. In de jaren zeventig begon Maastricht met het renoveren van de stadsmuren.

Stadspark met eendenvijver, hertenkamp en de 'halfautomatische troostmachine', een kunstwerk van Michel Huisman ter herinnering aan de berenkuil die hier van 1920 tot 1993 is geweest. Onder druk van de dierenbescherming werd de laatste beer (Jo) overgebracht naar het Berenbos in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Het kunstwerk bestaat uit twaalf door toedoen van de mens uitgestorven dieren en als dertiende dier een giraffe die wordt getroost door een vrouw. Het kunstwerk bracht en brengt nogal wat commotie teweeg.

Educatieve Boerderij Maastricht, Romeinse Baan 200 (Daalhof). Tel. 043-3474786. Limburgse hoeve met landbouwhuisdieren.

Kinderboerderij Limmel, Judeaweg 110A. Tel. 043-3638319. Dagelijks geopend van 14-17 uur.

Kinderboerderij De Wieringenberg, Maastrichterweg 2B. Tel. 043-3671156.

De oude stadsomwalling en restanten van muren in en om de binnenstad en de kades van de maas herbergen een bijzondere flora voor Nederland. Stengelomvattend havikskruid, muurbloem en gele helmbloem zijn massaal aanwezig, maar ook diverse varens groeien op de gerestaureerde restanten.