Sint-Jansteen

Status
- Sint-Jansteen is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Hulst. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970.
- Wapen van de voormalige gemeente Sint-Jansteen.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Sint Janssteen, 1840 Sint Jan-Steen.

Ligging
Sint-Jansteen ligt direct Z van Hulst en grenst in het Z aan België.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Sint-Jansteen 287 huizen met 1.587 inwoners, verdeeld in dorp Sint-Jansteen 129/708, de buurtschappen Heikant 77/422, De Drie Hoefijzers 13/71 en Kapellebrug 23/124 en ‘verschillende polders’ 45/262. De gemeente omvatte verder de buurtschap Absdale.
- Tegenwoordig heeft Sint-Jansteen ca. 1.300 huizen met ca. 3.200 inwoners.

Geschiedenis
Sint-Jansteen is eerst in 1664, bij een regeling der grenzen, aan de Verenigde Nederlanden gekomen. Het was toen de hoofdplaats van de baronie en vrije heerlijkheid ‘Sint Jan Steen en Glossenberge’.

In april 1747 is Sint-Jansteen 'in de as gelegd' in opdracht van de Nederlandse luitenant-generaal Pieter de la Rocque, die toen commandant was van de stad en het garnizoen Hulst. Er zouden slechts 2 huizen overeind zijn gebleven. Hij gaf het bevel om Sint- Jansteen af te branden om een vrijer schootsveld te krijgen tegen de Fransen die op weg waren om Hulst te bezetten. Dit speelde in het kader van de Oostenrijkse Successieoorlog. De la Rocque werd voor zijn gedrag bij die verdediging van Hulst tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld en stierf in gevangenschap op Slot Loevestein. Zie voor nadere toelichting het artikel over het Beleg van Hulst.

Rond 1840 was er in Sint-Jansteen naast de landbouw sprake van een bierbrouwerij, een korenmolen en twee klompenmakerijen.

Bezienswaardigheden
- Mariakapel.

Jaarlijkse evenementen
- Jaarmarkt (op een zaterdag begin maart).

Natuur en recreatie
Sinds 2008 beheert stichting Het Zeeuwse Landschap de waterwingebieden bij Sint-Jansteen, Clinge en Wilde Landen bij Heikant. Samen circa 450 hectare. Ongeveer tweederde bos, de rest akkers en weilanden. Het grensgebied in de omgeving van Sint-Jansteen en Clinge is om meerdere redenen bijzonder. Er is sprake van bijzondere flora en fauna, die elders in Zeeland niet of slechts spaarzaam voorkomt. Dat is te danken aan het kleinschalige landschap en de overgang van zand naar klei. Ook de aanwezigheid van waterwinning, die beperkingen aan het landbouwkundig gebruik oplegt, is een plus. Toch staan de bijzondere planten en dieren onder druk. Uitvoering van een ruilverkaveling, zo'n 35 jaar geleden, tastte het kleinschalige landschap ernstig aan. Planten als rapunzel en vlozegge en dieren als geelgors en boomkikker verdwenen. Ook in de waterwingebieden zelf was sprake van verlies aan natuurwaarden.

Bedreigde plant- en diersoorten krijgen nu weer een extra ruggensteun. Het gaat om amfibieën, vleermuizen, vogels, insecten en zelfs een vis als de kleine modderkruiper. Het Zeeuwse Landschap wil hier het kleinschalige cultuurlandschap en ontwikkeling van heideveldjes bevorderen. Op een braakliggend terrein bij de Clingse bossen, waar veel veldkrekels leven, komt een systeem van vijf wisselakkers. Kleine lapjes grond, waarop twee jaar rogge wordt geteeld, die vervolgens jaren braak blijven liggen. Daar kan hei groeien. Op de beteelde akkers is terugkeer van zeldzame akkerkruiden als hertshooi en dreps mogelijk.

Door het graven van nieuwe infiltratievijvers ligt in Wilde Landen een grote berg grond. Die wordt richting water verplaatst, waarbij betonnen duikers worden aangebracht, zodat een soort vleermuisbunker ontstaat. Tegelijk ontstaat een steile oeverwand waar oeverzwaluwen kunnen broeden. Bij Sint-Jansteen zijn enkele grote akkers opnieuw verkaveld, nu net als vroeger in kleinere stukken. "Een soort omgekeerde ruilverkaveling", aldus beheerder Alex Wieland. "Je krijgt weer een mozaïekpatroon." Wat greppeltjes, wat struiken en heggen maken dat compleet. Goed voor verschillende vogelsoorten en akkerkruiden.

Verspreid in de gebieden worden 5 tot 10 drinkputten gegraven. Daar hebben salamanders, padden, kikkers en mogelijk de heikikker baat bij. En wie weet keert de verdwenen boomkikker vanuit West-Zeeuws-Vlaanderen weer terug. De putten zijn ook geschikt voor de kleine modderkruiper die al in bestaande putten zit. Verder zijn 3 boomgaarden met zeldzame hoogstamfruitrassen aangeplant, die voor het publiek toegankelijk zijn. De bossen worden omgevormd door er meer inheemse bomen in te planten. (2009)

Links
- Site van en over Sint-Jansteen.
- Dorpsraad Sint-Jansteen.